Vluchteling maakt film over frusterende bureaucratie

Shahib Sabriye Sidow vluchtte als negenjarige met zijn familie van Somalië naar Nederland. Twintig jaar later heeft hij nog altijd een vluchtelingenstatus en staat zijn leven in de pauzestand. Samen met Marie Vollenhoven maakte hij de film Papieren Land over zijn ervaringen met de Nederlandse bureaucratie.

Het begon tien jaar geleden toen Marie van Vollenhoven en Shahib Sabriye Sidow elkaar tegenkwamen in een café en aan de praat raakten. Het was het begin van een vriendschap. Sidow had zich inmiddels ontwikkeld tot performancekunstenaar en wilde voor een amateurtheaterfestival in Maastricht een voorstelling maken over zijn leven. Hij vroeg Van Vollenhoven, zelf multidisciplinair kunstenaar, hem te helpen met beeldmateriaal. "Dat leverde een performance van 25 minuten op", vertelt Van Vollenhoven. "Maar het leek me zonde dat die maar drie keer gespeeld zou worden. Toen bedachten we dat we het wilden vastleggen in een film."

Sidows verhaal is intens, stelt Van Vollenhoven. "Zijn hele familie is behoorlijk beschadigd aangekomen in Nederland. Maar precies op het moment dat ze een verblijfsvergunning kregen, werd hij achttien en moest hij alles zelf regelen. Dat valt niet mee voor iemand van die leeftijd die ook nog emotioneel instabiel is. Hij had gaten in zijn dossier. Soms door fouten van de Immigratie en Naturalisatie Dienst, soms omdat hij zelf te laat was met het indienen van een nieuwe aanvraag. Daardoor kon hij niet aantonen dat hij aaneengesloten vijf jaar in Nederland was en kon hij geen verblijfstatus krijgen."

De film Papieren Land moet niet gezien worden als aanklacht tegen de bureaucratie, benadrukt Van Vollenhoven. "We willen laten zien wat zo’n procedure met je kan doen. En ook de vraag stellen: kan het niet beter? Alleen al uit praktisch oogpunt bezien is het kostbaar en inefficiënt om mensen zo lang in een vluchtelingenstatus te houden waarin ze niets kunnen ondernemen."

De makers noemen Papieren Land een ‘cross-genre documentaire’. "Shahib vertelt zijn verhaal maar dat doet hij in een artificiële setting die helemaal wit is. Die ruimte staat symbool voor een oprechte, zuivere manier van vertellen. Het is een soort performance waarbij de realiteit soms overloopt in fictie. Ik kom er zelf ook in voor: als Shahibs vriend en vragensteller, maar ook als wit geschminkt figuur die je kunt zien als zijn geweten."

Twee jaar hebben de makers gedaan over de productie die ze "een werk van passie" noemen. Papieren Land werd gemaakt met hulp van producent Video Power en financiële ondersteuning van een crowdfundingactie. Op dinsdag 29 mei vindt een voorvertoning plaats in Lumière Cinema Maastricht (nog enkele plaatsen beschikbaar). Een distributeur is er nog niet. "De eerste stap is dat we hem willen aanbieden bij festivals als IDFA en het Nederlands Film Festival. Maar ik kan me ook voorstellen dat we er actief mee het land ingaan, langs debatcentra en asielzoekerscentra."

Edo Dijksterhuis