Andrew Haigh over Lean on Pete

Lean on Pete is geen typische western of roadmovie, alhoe­wel er paarden en cowboy­hoe­den in voorkomen en er flink wat mijlen worden afge­legd. In Toronto vertelde de Britse regis­seur Haigh over zijn eerste Ameri­kaanse avontuur. ‘Het idee is dat de film met genrecodes speelt maar dat je uiteindelijk toch niet precies zal zien wat je zou verwachten.’

Door Boyd van Hoeij

De Britse regisseur Andrew Haigh wilde na films over een koppel homotwintigers (Weekend) en burgerlijke bejaarden (45 Years) weer iets anders. Het werd een verfilming van het boek Lean on Pete van Willy Vlautin, over de straatarme en schuchtere tiener, Charley, wiens enige vriend het oude renpaard Lean on Pete is. "Wat Charley interessant maakt is dat hij een atypisch personage is. In mijn andere films proberen mensen tenminste met elkaar te communiceren", zegt Haigh. "Charley doet dat juist niet. Hij blijft verstrikt in zijn eenzaamheid, hij wil zijn alleen-zijn niet oplossen door met iemand te praten. Hij is bang of voelt zich niet geborgen genoeg om veel te zeggen."
Dat was dan ook een uitdaging voor Haigh, die ook het scenario schreef. Hoe maak je zichtbaar wat iemand voelt als hij bijna niets zegt, vroeg de regisseur zich af toen hij met schrijven begon. "En het is natuurlijk een interessante paradox dat Charley, als hij eindelijk iets van zichzelf durft te laten zien, het paard Lean on Pete als gesprekspartner kiest, dat hem nooit zal kunnen verstaan. Dat is voor mij de tragiek van zijn personage."

Spelen
Lean on Pete speelt met verschillende genrecodes, door ze bijvoorbeeld om te keren of af te wijzen. "Ik heb ook nadrukkelijk géén coming-of-age-film willen maken", zegt Haigh hierover, "want bij een coming-of-agefilm moet je je veilig genoeg voelen om je eigen identiteit te kunnen onderzoeken en dingen uit te proberen. Charley kan dat helemaal niet, zijn behoeften zijn eerder primair. Hij wil onderdak, iemand kunnen vertrouwen, met iemand kunnen praten."
Het is ook geen typische western of roadmovie, alhoewel er paarden en cowboyhoeden in voorkomen en er flink wat mijlen worden afgelegd: "In de traditionele western trekken de mensen westwaarts en vinden ze daar hun geluk, terwijl Charley vanuit het westen langzaamaan terugkeert naar het oosten om zichzelf te kunnen vinden. En verwacht ook geen happy end aan het einde van deze roadtrip. Het is niet zo dat er geen hoop is, maar het is ook geen mierzoet, ze-leefden-nog-lang-en-gelukkig-einde. Ik ben allergisch voor ongeloofwaardige eindes. Charley is iemand die zich niet goed voelt over een aantal dingen die hij gedaan heeft en over een hoop dingen die anderen hem aangedaan hebben. Dat verdwijnt allemaal niet ineens als sneeuw voor de zon, het blijft voor altijd deel uitmaken van Charley als persoon. Het idee is dat de film met al deze genrecodes en -ideeën speelt maar dat je uiteindelijk toch niet precies zal zien wat je zou verwachten. Dat is mijn doel, in ieder geval."

Rondgebanjerd
Net als het subtiele spel met genrecodes speelt de regisseur ook qua mise-en-scène een geraffineerd spel. "Het verhaal speelt zich af in een hele naturalistische setting maar tegelijkertijd zitten er een aantal shots in de film die heel complex en geconstrueerd zijn, zoals wanneer Charley naar de racebaan loopt terwijl er paarden voorbij denderen of, later, de scène van het ongeluk", aldus Haigh. "Het is natuurlijk mijn werk om ervoor te zorgen dat die complexe shots er zo natuurlijk mogelijk uitzien, zodat ze je niet uit de film halen maar juist helpen om je als kijker verder in het verhaal te trekken. Als regisseur is het een uitdaging, want we hadden niet genoeg tijd en geld om die shots meer dan één of misschien twee keer te draaien. Ik hou natuurlijk ook van lange shots en ik wilde pertinent geen film waarin we constant korte beelden zien van details, zoals trappelende paardenbenen. Dat is niet alleen een cliché maar het is in deze film ook niet logisch, want Lean on Pete gaat uiteindelijk over Charley en niet over een paard of de paardensport. Charley wil zelf niet eens op een paard gaan zitten!"
Waarom de film dan toch naar een paard vernoemd is en niet naar Charley? "De titel van de film is een beetje ironisch", legt Haigh uit, "want het paard uit de titel is inderdaad niet de hoofdrolspeler. De namen van racepaarden moeten hoop oproepen zodat het mensen aanzet om op dat paard te wedden. En alhoewel Charlie niet per se voor een paard kan zorgen, vestigt hij wel, net als alle mensen die hun geld inzetten op Lean on Pete, al zijn hoop op dat dier. In die zin gaat de titel dus uiteindelijk over Charley’s hoop."
De keuze voor een Amerikaans verhaal maakte Haigh niet doelbewust: "Ik val altijd eerst voor de personages, en vervolgens wonen ze waar ze wonen. Ik zie mezelf niet als maker van Engelse films. Hier was ik geïnteresseerd in Charley. Zijn behoeften en verlangens, daar kon ik iets mee. Al mijn films gaan uiteindelijk over mensen die niet alleen willen zijn, en mede daarom is het verhaal van Charley net zo persoonlijk als het verhaal van Weekend, ook al ben ik geen Amerikaan. Natuurlijk is de wereld waarin hij opgroeit mij niet helemaal bekend, maar je kunt je documenteren en ik heb ook een aantal maanden rondgebanjerd in de regio om te proberen een gevoel te krijgen voor wat authentiek aanvoelt en wat niet. Iedereen kan zich denk ik identificeren met de gevoelens van Charley, die geborgenheid nodig heeft om verder te kunnen groeien als een jonge man."