Aboozar Amini over Best Day Ever

Het Factory-ontwikkelingsprogramma van de Quinzaine des Réalisateurs in Cannes heeft dit jaar een Nederlands tintje. Filmmaker Aboozar Amini maakt deel uit van de selectie. Zijn korte film Best Day Ever opent zelfs het korte filmprogramma.

Aboozar Amini (32) is een filmmaker met een internationale inborst. Hij werd in Afghanistan geboren, maar verhuisde op z’n veertiende naar Nederland. Daar ontwikkelde hij zich als filmmaker: eerst op de Gerrit Rietveld Academie, later in Engeland waar hij drie jaar op de prestigieuze London Film School zat. Tegenwoordig reist Amini als regisseur de wereld over: zijn prijswinnende Angelus Novus (2015) filmde hij bijvoorbeeld in Turkije en voor Where is Kurdistan? kwam hij naar Rotterdam. En al woont Amini het grootste deel van het jaar in Amsterdam, wanneer we elkaar spreken moet dat via Skype — Amini verblijft in Izmir, waar hij bij een filmfestival jureert en tegelijkertijd aan het scenario van zijn speelfilmdebuut The Cineast werkt.

Tunesië
Dit jaar nam Amini deel aan de Factory, het talentontwikkelingsprogramma dat sinds 2013 deel uitmaakt van het Cannes Festival. Elk jaar koppelt de organisatie vier internationale regisseurs aan lokale makers uit de regio die elke editie centraal staat. Naast de hopelijke filmische kruisbestuiving, brengt het festival op deze manier ook een onderbelichte streekgebieden uit de wereldcinema onder de aandacht. De afgelopen twee edities stonden respectievelijk Zuid-Afrika en Libanon in het middelpunt, dit jaar was Tunesië aan de beurt. Samen met de Tunesische schrijver en actrice Anissa Daoud regisseerde Amini de korte film Best Day Ever die op 9 mei het korte filmprogramma van de Quinzaine opent.
"Een hele eer," aldus Amini. Die drie maanden met Daoud aan het scenario werkte. "Via Skype moest dat. Want allebei hadden we niet de mogelijkheid om naar elkaars land te reizen. Zo zijn we in etappes tot het verhaal gekomen." Best Day Ever presenteert een gewelddadig familievoorval door de ogen van vier gezinsleden: de vader, de moeder en hun minderjarige zoon en tienerdochter. "Het is een film over misverstanden en gebrek aan communicatie. Een thema dat me fascineert. Anissa is opgegroeid in een Islamitisch gezin en kent de vooroordelen waarmee ouders hun kinderen kunnen bejegen. Als ze ons straks maar niet te schande brengen, dat gevoel. Het is niet boosaardig, maar het maakt ze op momenten controlerend en strikt. Wat dat met een gezin doet wilden we via de film onderzoeken."
Naast het schrijven deden de twee ook samen de regie. "Dat was wennen. Meestal werk ik instinctief en maak ik regiekeuzes op gevoel. Met z’n tweeën kan dat niet. Dan moet je heel goed kunnen uitleggen waarom de camera precies daar moet staan, wat het toevoegt aan het te vertellen verhaal." De verschillende denkwijzen over acteren waren het grootste struikelblok. In Londen bestudeerde Amini de acteeropvattingen van onder andere Robert Bresson en Satyajit Ray. "Acteren voor de camera gaat voor mij over een manier van zijn. Hoe minder iemand speelt, hoe beter het is. In Tunesië is acteren juist expressief en over the top. Bijna het tegenovergestelde, dus. De eerste dag op de set wist ik niet wat ik zag: grote gebaren, stemverheffingen. pas later snapte ik wat er gebeurde. Tunesië is een heel contrastvol en dynamisch land, die acteerstijl past hun manier van zijn."

Aboozar Amini

Cineast
Dat de film straks de Quinzaine opent, is leuk. Al heeft Amini niet veel tijd om daar van te genieten. In Cannes hoopt de filmmaker namelijk ook zaken te doen voor zijn lange regiedebuut The Cineast. "Dat is ook het idee van de Factory. Filmmakers die bezig zijn met hun eerste lange speelfilm, kunnen zichzelf middels de korte film aan de industrie kunnen laten. We hebben een druk industrieprogramma waarin we onze filmplannen aan producenten en mogelijke investeerders presenteren. In Nederland werk ik nu samen met producent Joost de Vries van An Original Picture en Jia Zhao, met wie ik mijn productiemaatschappij Silk Road Film Salon heb opgezet. We hopen dat het een Nederlandse productie wordt en hopelijk vinden we in Cannes nog andere, internationale partners."
De filmmaker is al zo’n drie jaar bezig met het project en hoopt in 2020 in zijn geboorteland Afghanistan met de opnames te beginnen. The Cineast is gebaseerd op een gelijknamige Afghaanse roman en gaat over een filmoperateur die in Bamyan een klein bioscoopje runt. Wanneer de Taliban de stad binnentrekt, verbrandt hij z’n collectie — alleen kan hij dat bij zijn tien favorieten niet over z’n hart verkrijgen. Met onder meer Tokyo Story en Casablanca in z’n rugzak slaat hij op de vlucht, al komt hij toch in handen van de Taliban, die hem wegens het verbod op filmvertoningen ter dood veroordeelt.
Amini: "The Cineast gaat over de waarde van film en de unieke manier waarop het medium ons op ons mens-zijn aanspreekt. Kijk maar naar de Amerikaanse invasie van Afghanistan. Heeft dat geweldsdiscourse ons ook maar één stapje dichter bij het onschadelijk maken van de Taliban gebracht?" In de film laat de operateur de films aan zijn toekomstige beulen zien. Die worden zo meegenomen door de filmverhalen dat ze beginnen te twijfelen. Tokyo Story laat ze nadenken over hun families thuis, Casablanca over wat echte liefde is. "Film spreekt een universele taal. Want hoe erg we ook van elkaar verschillen. In wezen zijn we allemaal mensen met dezelfde emotionele DNA. De grootste filmwerken spreken ons daarop aan."

Universeel
Niet toevallig is dat precies wat Amini ook tijdens de opnames van Best Day Ever in Tunesië ervoer. "Veel van de communicatie op de set ging in het Arabisch of Frans. Beide talen spreek ik niet. Maar in de cinematografische communicatie vielen die barrières weg. Met de cameraman bespraken we bijvoorbeeld een scène waarin ik een geringe scherptediepte wilde, zodat de achtergrond minder scherp zou zijn. Het gaf de scène meer intimiteit en sfeer. Waren we over allerlei andere zaken constant in conclaaf,  één blik door de lens en hij snapte meteen wat ik bedoelde. De manier waarop de camera emoties communiceert, dat is in elke cultuur gelijk. Zelfs de Taliban begrijpt dat nog!"

Guus Schulting