Telefilm 2018: Theo Maassen over Billy

"Ik ben ook gewoon een ontzettende filmnerd"

De Telefilms staan dit jaar in het teken van de liefde. Voor cabaretier Theo Maassen aanleiding om het concept in zijn regiedebuut op een licht ontregelende manier te benaderen. Billy gaat over buikspreker Gerard de Groot, die er genoeg van heeft in de schaduw te staan van zijn grofgebekte buikspreekpop Billy. Een crisis dreigt: want hoe kunnen man en pop weer van elkaar gaan houden?

Het thema van dit jaar was romantische komedie. Had je daar iets mee? "Niet per se, maar Billy is dan ook een subversieve romcom. Waar normaliter twee  geliefden elkaar moeten vinden, is dat er hier maar één: Gerard en zijn eigen creatie. Want ondanks dat er natuurlijk meerdere liefdeskandidaten in het spel zijn, moet Gerard toch vooral weer bij Billy in bed belanden. De film draait om een innerlijk conflict. Dat maakt Gerard voor mij een intrigerend personage. Hij worstelt met zichzelf."

Had je Gerard niet zelf willen spelen? "Haha, volgens mij overschat je mijn acteerkwaliteiten. Ik kan me best wel staande houden, maar voor zo’n complex karakter ben ik te beperkt. En misschien mis ik ook wel de innemendheid. Gerard is een kluns, aan wiens gezicht je kan zien dat hij zich al jaren door het leven sleept, maar hij heeft wel meteen je sympathie — je wilt voor hem zorgen. Naar een dergelijk type heb ik gezocht en kwam toen bij Bruno vanden Broecke uit, wiens carrière ik al jaren volg en ook persoonlijk een beetje ken. Hij heeft een bepaalde oogopslag waardoor je automatisch om hem gaat geven."

In de meeste buikspreekfilms zijn de poppen ontzettende houten klazen, lege hulzen waarop het publiek angsten of verlangens kan projecten. Billy heeft veel meer persoonlijkheid. Een bewuste keuze? "Van te voren hebben we nog wel aardig wat gepuzzeld. Hoe moet hij eruit zien? Het aanvankelijke plan was om Billy allemaal verschillende gezichtsuitdrukkingen te geven. Dat werkte niet. Daarna wilden we er een knappere versie van Gerard van maken, maar dat zou te opzichtig worden. Zodoende kwamen we op een soort een middenweg: Billy moest eruit zien als een klein mannetje, met een inderdaad een eigen persoonlijkheid. Iemand die los van Gerard zou kunnen bestaan. De Vlaamse acteur Chris Willemsen heeft er uiteindelijk voor model gestaan." 

Theo Maassen op de set van Billy

Was je eigenlijk bekend met films uit het buikspreek-genre? "Daar ben ik inderdaad ingedoken. Dummy, Dead of Night. Guido van Gennep, de director of photography, is een ontzettende filmkijker en kwam met van alles aanzetten. Magic met een jonge Anthony Hopkins als buikspreker bijvoorbeeld, maar dat was zo naargeestig, dat ik het na twintig minuten heb afgezet. Voor mij is Billy toch vooral een komedie, ondanks de soms schurende humor. Ik heb bijvoorbeeld wel het werk van Billy Wilder weer goed bestudeerd, vooral The Apartment was een film waar ik veel had."

Enkele recensenten wisten niet zo goed wat ze van je film moesten maken. Wat wil Theo Maassen, vroeg iemand zich af. ‘Ja, dat snapte ik niet helemaal. Nou, hij wil gewoon zo goed mogelijk het verhaal van Gerard vertellen. Omdat ik dat een interessant figuur vindt en ik dacht het op een oprechte manier vertellen kon. Toen ik het scenario van Sander van Opzeeland las, voelde ik meteen vadergevoelens opkomen. Zo van, ik wil zorgen dat deze figuren bestaansrecht hebben. Het is geen statement dat ik maak, of een pamflet ofzo."

Toch nodigt die showbizzsetting en dat spel met voor-en-achter-de-schermen natuurlijk ook uit tot speculaties. Wij als publiek zijn ook benieuwd naar hoe Theo Maassen in het echt is. Heeft hij eenzelfde schizofrene relatie met zijn materiaal als Gerard? "Uiteraard zitten er dingen in die me bezighouden. Gerard is een slachtoffer van zijn eigen succes, iemand die ondanks zijn ambities telkens weer hetzelfde kunstje moet opvoeren. De angst om daarin opgesloten te raken, speelt ook wel in mijn hoofd: dat je op je zeventigste nog altijd de hitjes moet opdreunen zoals sommige muziekartiesten moeten. Als cabaretier kan ik dat gelukkig voorkomen."

Vandaar ook je regie-ambities? "Ik wil constant nieuwe dingen doen, m’n creativiteit op verschillende vlakken ontplooien. Regisseren voelde daarin als een logische stap. En daarbij: ik ben ook gewoon een ontzettende filmnerd. Ik kijk zoveel mogelijk en houd waar het kan alles bij. Dus dat ik zelf een film kan maken, is ook gewoon een droom die uitkomt."

Als acteur heb je met verschillende grote regisseurs gewerkt, zoals Martin Koolhoven, Paula van der Oest en Pieter Kuijpers. Heb je ze gebeld voor advies? "Pieter was sowieso creatief producent, dus die stond zeg maar over m’n schouders mee te kijken en kon me met adviezen bijstaan. Van te voren heb ik ook nog Norbert Ter Hall gebeld, een goede vriend. Met hem heb ik wel wat uren gepraat, maar dat werd uiteindelijk ook gewoon slap ouwehoeren. Je moet toch je eigen draai vinden. Iedereen doet zoiets op zijn eigen manier — dat kan je alleen maar ontdekken door het te doen."

Wat voor regisseur ben jij dan? "Ik ben iemand van de taal, dus dialogen zijn voor mij belangrijk. Visueel vertrouwde ik af en toe nog op Guido. Maar het hele proces is natuurlijk ook een soort filmacademie geweest. Ik heb nu bijvoorbeeld veel meer door hoe je in montage moet denken. Hoe werkt deze scène straks in het verhaal? Hoe kan ik het draaien dat ik er straks op de montagetafel niet uren mee bezig ben? Waar ik me trouwens wel oprecht over verbaasde, was mijn verantwoordelijkheidsgevoel. Ik voel altijd wel de drang om recalcitrant te doen en een beetje de clown uit te hangen. Toen ik voor Billy op de set stond en die crew- en castleden naar me keken voor aansturing, voelde ik me ineens weer die aanvoerder van het jeugdvoetbalteam die vroeger iedereen op sleeptouw nam. Gek om te merken. Blijkbaar zat dat toch nog ergens."

We kunnen in de toekomst dus meer films van je verwachten? "Ja! Ik heb zelfs al een plan. Ik wil namelijk de allereerste Nederlandse superheldenfilm maken. Samen met scenarist Sander van Opzeeland ben ik nu bezig het op papier te zetten. We hebben zelfs al een grof ideetje voor het verhaal. Om dan maar meteen een oproep te plaatsen: als iemand vier miljoen over heeft — kan die zich dan a.u.b. melden bij Sander en mij."

Guus Schulting

Billy wordt op zondag 25 maart om 20:25 uitgezonden op NPO3.