Gabe Klinger over Porto

‘Romantici gaan de wereld redden’

Regisseur en filmwetenschapper Gabe Klinger toont in Porto een passionele, mislukkende liefde en tegelijk een pittoresk stadsportret. ‘Liefde en romantiek zonder ironie. Dát is pas radicaal.’

In Porto beleven twee vreemden een wilde nacht samen. Zij is Frans, hij Amerikaans.

Gabe Klinger

Jij bent geboren in Brazilië en opgegroeid in de Verenigde Staten. Waarom werd juist het Portugese plaatsje Porto het decor voor deze kortstondige affaire? "Vanaf het begin wist ik dat de locatie een grote rol zou spelen en dat het een Europese stad moest zijn. De straten zijn smal, omdat ze werden gebouwd toen er nog geen auto’s waren. Die intieme sfeer zocht ik. Aanvankelijk was het de bedoeling dat de film zich in Athene zou afspelen. Ik schreef het script grotendeels daar en die stad inspireerde me. Tijdens de preproductie bleek echter dat het te moeilijk was om daar te draaien. Dit was het hoogtepunt van de economische crisis en dus er was nauwelijks geld voor films. Daarom moesten we op zoek naar een andere locatie. Mijn vorige film was een coproductie met Portugal en dat beviel goed. Zo kwamen we op Porto."

Eerder maakte je de documentaire Double Play (2013) over de vriendschap tussen de regisseurs James Benning en Richard Linklater. Porto heeft overeenkomsten met Linklaters Before Sunrise (1995). Daarin zien we een romance van één nacht tussen twee mensen die elkaar in de trein ontmoeten. Hoe heeft Linklater je beïnvloed? "Ik houd van de cinematografie in zijn films. Bovendien is Before Sunrise zó oprecht; dat zie je niet zo vaak meer in films. Eigenlijk verbaast me dat. Romantische films zijn meestal mierzoet; de angst die bij liefde hoort, wordt genegeerd. Als je iemand voor het eerst ontmoet, probeer je indruk te maken, intelligent over te komen en in te spelen op wat je denkt dat de ander wil horen. Die dynamiek wilden we vangen in Porto. Soms doe je uitspraken die diepzinnig zijn. Soms kraam je de grootste onzin uit."

Before Sunrise is lineair verteld; in Porto springen we heen en weer in de tijd. Waarom koos je voor die flashbackstructuur? "Ik ben sterk beïnvloed door de regisseurs van de Franse nouvelle vague en in het bijzonder Alain Resnais en Chris Marker. Ik houd ervan als tijd, ervaringen en dromen door elkaar lopen. Veel films van de afgelopen twintig jaar worden chronologisch verteld. De alternatieve cinema hangt het naturalisme aan van de broers Dardenne en Abbas Kiarostami. Ik hou van hun films, maar ik vind dat te veel filmmakers hun discipelen zijn. Dat levert een wel erg eenzijdig gebruik van het medium op. Het is belangrijk te onderzoeken hoe je met tijd kunt omgaan. Mijn film voelt als tijdreizen. Ik werk nu aan een nieuw script, dat vertelt over zeven koppels die niet meer verliefd zijn."

Dat klinkt niet echt romantisch. Ben je cynisch over de liefde? "Cynisch zou ik niet zeggen. Ik geloof dat niets voor altijd is, maar hoop tegelijkertijd dat het wél voor de liefde geldt. Ik ben ervan overtuigd dat romantici de wereld zullen redden. Zij geven om anderen, om het klimaat, om kunst. Cynisme is gevaarlijk. Een cynicus zal nooit proberen iets te veranderen, omdat hij nergens in gelooft."

Je hebt meer overeenkomsten met de regisseurs van de Franse nouvelle vague. Net als zij ben je ook een filmwetenschapper. Hoe zet je die kennis in? "Filmmaken is juist een manier om afstand te nemen van filmtheorie, al kan ik mijn achtergrond niet wegpoetsen. Interessant vond ik dat de vrouwelijke hoofdrolspeelster, Lucie Lucas, andere inspiratiebronnen dan film had. Ze is geen cinefiel. Ik heb specifiek deze acteurs gekozen om wat zij meebrengen. Lucie begreep de emotionele motivatie van haar karakter precies; ze had een eigen concept voor de rol. Daarnaast vond ik het prettig dat ze een televisieactrice was. Ze is onbekend in de filmwereld, dus ik begon met een schone lei. Als je iemand cast die veel heeft gewerkt met auteurcineasten, dan wordt het al snel gezien als een referentie. Ik vond haar bovendien mooi tegenover Anton [Yelchin — LvZ], die meer films op zijn naam heeft staan. Hij ontwikkelde een prachtige manier van bewegen: traag, slingerend, voorovergebogen."

Aan het einde begrijpen we wel waarom hij voor haar valt, maar niet wat zij in hem ziet. Waarom? "Van hem snap je het inderdaad: hij is eenzaam. Haar beweegredenen wilde ik meer aan de verbeelding overlaten. Toch denk ik dat je beide personages leert kennen. Zij is niet zo consistent, maar mysterieus is ze niet. Daar houd ik niet van. Mysterieuze vrouwen in film zijn vaak heimelijk oppervlakkig. Hun enige rol is mooi zijn en mannen in de war brengen. Ik bedoel, kijk naar Jean-Luc Godard. Zijn films zijn prachtig, maar hij is ongelooflijk misogyn. Deze vrouw heeft een rond karakter. Ze gooit zich in het moment, neemt de leiding en zonder het te willen, ruïneert ze hem."

Laura van Zuylen