Lichting 2017: Winand Derks van de Ven

‘Nu heeft hij een Red-Neckkapsel. Heel vet.’

Deze zomer verschijnt wekelijks een interview met een getalenteerde, pas afgestudeerde regisseur. Deze week Winand Derks van de Ven (Filmacademie) met de documentaire Kristians prelude, waarin een jonge muzikant geconfronteerd wordt met een hersentumor. Derks van de Ven: "Dit is mijn eerste film met menselijke personages."

Een elf. Een fee. Kristian Strik heeft een bleek, engelachtig gezicht. Zijn lange krullen zwieren langs zijn ijle trekken, terwijl hij beukt op zijn gitaar. Even later speelt hij Chopin op de piano. In de documentaire Kristians prelude zien we hoe hij vecht tegen een hersentumor. Regisseur Winand Derks van de Ven speelt samen met hem in de Boxmeerse rockband The Naked Sweat Drips. De filmmaker heeft zelf de belangrijkste bijrol. Derks van de Ven: "Ik en Kristian zijn close. Onze relatie kon ik inzetten om nog een stapje dichter bij Kristian te komen. Hij is de hoofdpersoon, maar de film gaat net zozeer over onze vriendschap als over de verbondenheid met de rest van de groep."

Kristians prelude

Derks van de Ven had al eerder ontdekt dat zijn vriend een mooi personage zou zijn, toen hij een repetitie van de band filmde in zijn tweede jaar. Veel van de jongens hebben lang haar. Waarom dat zo populair is in de rockscene? Geen idee. Derks van de Ven: "Het is inderdaad een identiteitsbepaler. Misschien hangt er een soort rebelsheid aan? Ik weet het niet. Ik vind lang haar bij mannen vooral mooi. Sinds mijn dertiende heb ik het al, Kristian sinds zijn zestiende."

Als blijkt dat Kristian aan de chemo moet, stelt hij om te beginnen vast dat zijn haar eraf zal moeten. Derks van de Ven: "Van tevoren wist ik dat het een grote impact op hem zou hebben als hij het zou moeten afscheren. Hij is er trots op. Op het einde heeft hij nog een deel van zijn haar en is hij half kaal. Dat laat ook zien wie hij is. Hij heeft een attitude van: laat ze maar denken dat ik gek ben. Inmiddels is de behandeling afgelopen en groeit het terug. De rest is nog lang. Nu lijkt het of hij voor een Redneck-kapsel heeft gekozen. Heel vet."

Het is opvallend dat Derks van de Ven voor zijn afstudeerfilm voor zo’n persoonlijke en emotionele vertelling koos. Tijdens zijn opleiding deed hij voornamelijk vormexperimenten: "Ik houd van films die drijven op gevoel in plaats van narratief. De afgelopen jaren heb ik telkens naar manieren gezocht om een verhaal te vertellen zonder menselijke personages. Dit is mijn eerste film met mensen erin."

Ook in Kristians prelude voel je zijn flagrante kijk op de vorm. Derks van de Ven: "Het verhaal is nogal droog. Of, nou ja, het zou droog kunnen zijn als je kijkt naar wat er medisch gezien wordt uitgelegd. Het moest geen reportage worden, maar een fijngevoelig portret. Daarom heb ik veel aandacht besteed aan de sfeer die elke scène moest oproepen. Die scène op de fiets waarin we het hebben over een kalkoen vertelt inhoudelijk niet zoveel, maar hij geeft wel inzicht in onze vriendschap."

De montage slingert je heen en weer tussen ziekenhuisbezoeken met futuristische hersenscanapparatuur en repetities, concerten en luchtige gesprekken. "Dat is hoe wij zijn," benadrukt Derks van de Ven. "Het ene moment kan het gevoelig en persoonlijk zijn, het volgende maken we harde grappen. Dat voel je in de montage. En het klopt bij het verhaal, die harde cuts. Het is een hard verhaal. De botsing tussen het gewone leven en die ziekte is surreëel. De jongens beseften denk ik pas toen ze de film zagen wat Kristian en zijzelf hadden doorgemaakt. Ze waren indertijd vooral bezig met snel weer repeteren, optreden, doorgaan."

Derks van de Vens afstudeerfilm was eveneens een manier om Kristian te conserveren, erkent hij. "Ik wilde tastbaar maken wie hij is. Kristian is een waanzinnig speciaal persoon, een excentrieke figuur. Ik wil hem, deze tijd en dit verhaal nooit vergeten. Dat is natuurlijk niet het belangrijkste, maar het speelt zeker mee." Aan het eind grijnst Kristian de camera in, als een knipoog naar de toekomst. "Die lach, daar zit alles in. Zijn eigenwijsheid, zijn koppigheid, de band tussen ons en hem; die blik is waardevol. Hij speelt Chopin daar en het was bedoeld als een serieuze scène. Maar hij was klaar, draaide zich naar ons toe en begon te lachen. Het is zo eerlijk. Een knaller van een eind. Een goeie laatste tik."

Laura van Zuylen

Diverse afstudeerfilms zullen te zien zijn op het Nederlands Film Festival dat van 20 tot en met 29 september plaatsvindt in Utrecht.