Redactioneel – 5 juli 2017

Het bleef een redelijk onopgemerkt berichtje, want de film werd een flop. Maar toen eerder dit jaar Gore Verbinski’s A Cure for Wellness uitkwam, probeerde productiemaatschappij Fox hem aan de man te brengen door fake news te verspreiden, onder andere over een vaccinatieverbod door Trump en een moslimhommage van Lady Gaga tijdens de Super Bowl. Op het moment dat film en realiteit, het actuele en het virtuele zo door elkaar gaan lopen dat de werkelijkheid vreemder aanvoelt dan fantasie, dan lijkt het wel alsof we in een permanente glitch zitten. Dat moment uit de film The Matrix waarin er door een storinkje in het computersysteem iets onverklaarbaar uncanny’s plaatsvindt — een déjà-vu, een verdubbeling van de werkelijkheid, even niet meer weten of iets nu droom is of werkelijk waar. Als je dat in het echte leven al te vaak zou hebben zou je waarschijnlijk denken dat je langzaam gek aan het worden bent. Om de filmische ervaring te beschrijven is het het grootste compliment. Want als er één ding is wat film bij uitstek kan, dan is het onechte werelden oproepen en die zo realistisch mogelijk doen lijken (en heel veel films, met Avatar voorop, gáán daar ook nog eens over). Of serieus aanschouwelijk maken hoe de wereld in elkaar zou zitten als er meerdere alternatieve werkelijkheden naast elkaar bestaan (denk Source Code of Interstellar). Dat wat wij het filmische noemen is waarschijnlijk niets anders dan die glitch. Een breuk in de werkelijkheid.
Het 400ste nummer van de Filmkrant gaat over die glitch. Over het moment dat de wanden van onze filterbubbel zichtbaar worden. Over de vraag wat er na de waarheid komt. En in hoeverre het filmische er zelf aan heeft bijgedragen dat we ‘alternatieve feiten’ een aantrekkelijke optie vinden. Als concept. Maar hoe het dan ingewikkeld wordt als zo’n begrip vanuit de fictieve wereld naar de alledaagse migreert. Dat is stof voor nog eens 400 nummers. Filmkritiek in feitenverwarde tijden stelt zich voor een nieuwe opdracht: het gaat niet meer alleen om de film, of om de verhouding tussen film en wereld, maar om de bumpy road ertussen. En ik gebruik niet voor niets een zinsnede uit ‘They Can’t Take That Away From Me’ — want de weg van film naar al die many worlds en terug is a road to love.
Voor ons is dat geïllustreerd in de prachtige covercollage die onze vormgever Bart Oosterhoorn op de een na laatste pagina van dit nummer maakte. 400 keer de Filmkrant maken is a labour of love. En geen oud papier. Die 60 covers illustreren wie wij zijn — al die eigenwijze schrijvers en eigenzinnige redacteuren. Wat de Filmkrant is. Stuk voor stuk. Maar vooral: samen. Met de lezers. Daar drinken we op.

Dana Linssen | @danalinssen