De geruchtenmachine – 19 mei 2017

Studentenfilm Cannes
Geen Oscarnominatie, maar wel geselecteerd voor de studentencompetitie van Cannes. Dat overkwam de makers van de eindexamenfilm Een ingewikkeld verhaal, eenvoudig verteld, die eerder dit jaar de Nederlandse inzending was van de studenten-Oscars in Los Angeles en nu kans maakt op de Cinéfondation Award in Cannes. De 25 minuten durende film, met Johnny de Mol en Dragan Bakema in de hoofdrol, gaat over de vriendschap tussen twee jongens waarvan er één ongeneeslijk ziek is. Regisseur Jaap van Heusden. "De directeur van de Cinéfondation, een lieve bescheiden man, belde mij om met Franse elegantie te vertellen dat hij het een eer vond om onze film te mogen vertonen. Hij zei persoonlijk erg geraakt te zijn door de film en de kale manier waarop het verhaal, zonder opsmuk, wordt verteld." Producent Steven Geldof: "Terwijl ik in een drukke vergadering zat sms’te Jaap mij ‘we zitten in Cannes!’, waarop ik nog snel stiekem ‘oh wow, cool’ kon antwoorden. Ik vroeg me nog wel even af of het nou het echte Cannes was of dat er misschien nog een andere Cannes was waar ik niet van wist." Op de vraag of hij liever een Oscar had gewonnen of straks misschien een prijs in Cannes: "Een Cannesprijs natuurlijk. Ik weet het niet. Een Oscar… Nou, het is allebei wel gaaf eigenlijk." Een ingewikkeld verhaal, eenvoudig verteld is de enige film van Nederlandse bodem die dit jaar in een officiële Cannes-selectie draait. De Quinzaine des Réalisateurs maakt haar selectie later deze maand bekend.

Meester Verhoeven
Ruim 45 jaar nadat hij er voortijdig afstapte omdat hij het gevoel had "dat je er niks leerde" gaat het gerucht dat regisseur Paul Verhoeven overweegt terug te keren naar de Filmacademie. Niet om in de bankjes aan te schuiven, maar om er dit keer zelf voor de klas te gaan staan. Dat zijn lessen in navolging van zijn toenmalige leraar Anton Koolhaas over Hollands realisme zullen gaan, oftewel de "molens, kleigrond, aardappels, veel dijken en zo", waarover Verhoeven zich in de door Rob van Scheers geschreven biografie zo beklaagt, hoeven de huidige leerlingen zich in elk geval geen zorgen te maken. Kennelijk is de meester teruggekomen van de opmerking die hij maakte toen zijn onafhankelijke productie Een hagedis teveel Frans Weisz’ academiefilm Het Moreelse park op het internationale Cinestudfestival in 1960 ‘versloeg’: "Zie je wel, je hebt die school helemaal niet nodig."

Drie dubbeltjes
Distributeur Cinemien is met vijf gehonoreerde filmtitels de grootste profiteur van de nieuwe distributieregeling voor buitenlandse arthousefilm, op de voet gevolgd door Contact en het commerciële A-Film met elk vier titels. Hekkensluiter is het Filmmuseum met drie titels. De nieuwe regeling vervangt een vast bedrag per distributiehuis vooraf voor een bedrag van 10.000 euro per film achteraf. Het Filmfonds maakt daarvoor op grond van een puntensysteem een ranglijst van 16 films. Films die al distributiesteun ontvingen van het Europese Mediaprogramma of Eurimages zijn uitgesloten. Henk Camping, secretaris-generaal van Europa Cinemas, vindt dat laatste "een buitengewoon bespottelijke gang van zaken. Bijna iedere in Europa gemaakte film heeft distributiesteun uit Europa. Dat betekent dat alles naar niet-Europese films gaat. Als een distributeur dus al drie dubbeltjes uit Europa krijgt, doe je in Nederland dus niet meer mee. Geen enkel Europees land doet zo stom." Van de beloonde films komen er vijf uit Argentinië en twee uit Kazachstan en twee uit Thailand (waaronder Tropical malady). Zwitserland (Asshäk, tales from the Sahara), België, Senegal (Moolaadé), Rusland, Uruguay (Whisky), de Verenigde Staten (Tarnation) en Iran/Irak leverden elk één titel op. Kennelijk zijn de regels meteen alweer aangepast, nu Cinemiens Roads to Koktebel, dat met zeven in plaats van het voorgeschreven maximum van zes kopieën uitging, toch in de lijst voorkomt. Distributeur Pim Hermeling van A-Film zei vooraf: "Het is een lastige regeling die meer papierwerk dan geld oplevert. Ik denk dat hij geen kans van slagen heeft vanwege de bureaucratische rompslomp en de kleine bedragen. Iedereen krijgt straks een beetje. Dan vind ik dat je dat geld beter in productie of wat anders kunt steken, maar ga een klein beetje geld niet zó versnipperen." Het Filmfonds ontving in totaal 21 aanvragen van zes distributeurs.

Twente durft wél
Twente loopt voor op de Randstad sinds bezinningscentrum De Zwanenhof in Zenderen eind maart tussen de ‘Tuindagen’ en ‘Zen op woensdag’ een vertoning van Submission op het programma zette. "We hebben geen bommelding gehad, terwijl het is aangekondigd en in de krant heeft gestaan. Blijkbaar zijn we hier wat toleranter dan in het westen van het land," meldt een medewerkster. De voorstelling, die met ruim 60 belangstellenden vol zat, volgde op een eerdere besloten voorstelling van een bevriende werkgroep waar zo’n dertig mensen aanwezig waren. De in Egypte geboren schrijfster en NRC-columniste Nahed Selim, die er beide keren bij was om de film in te leiden, vindt dat de film een kans verdient om te worden bekeken en bediscussieerd, "al zou ik zo’n inleiding niet gauw in Amsterdam of Rotterdam geven. Maar zeker omdat Theo van Gogh daarvoor zijn leven heeft moeten betalen, is het onze plicht om die film openbaar te maken en er in alle vrijheid over te kunnen debatteren. Mensen hebben de kans niet gehad om voor zichzelf te denken." Vooruitlopend op de uitbreng van Submission II door Ayaan Hirsi Ali later dit jaar, riep Iran de Nederlandse Organisatie van de Islamitische Conferentie onlangs op om met een ferme reactie te komen. Waar die film te zien zal zijn is nog onbekend.

Corman zoekt regisseur
Roger Corman is de Amerikaanse koning van de B-film die een film kan draaien in een telefooncel, gefinancierd met het kleingeld dat er nog lag. Hij wil nu een film in Nederland maken. Met de voor hem gebruikelijke efficiëntie (hij produceerde 374 films in de afgelopen 52 jaar) grijpt de 80-jarige eregast van het 22e Amsterdam Fantastic Film Festival zijn verblijf in Nederland direct aan voor locatiescouting en voorlichting over de Nederlandse belastingmaatregelen voor film. Zijn dertien-in-een-dozijn horrorfilm met de werktitel: A plague of spiders moet zich afspelen in een Middeleeuws Nederlands dorpje, "maar als het geld niet rondkomt kan het ook een Duits dorpje worden", aldus Corman. Grote voordeel van Nederland boven de goedkopere Oost-Europese landen vindt hij dat iedereen hier goed Engels spreekt, waardoor hij minder Amerikaans personeel hoeft in te huren: waarschijnlijk alleen "vier of vijf acteurs, en de regisseur natuurlijk". Hoewel, misschien hoeft zelfs dat laatste niet eens. De producent die giganten als Martin Scorsese en Francis Ford Coppola aan hun eerste regieklussen hielp, zei niettemin "zeer onder de indruk" te zijn van de enige Nederlandse film die hij ooit zag: Karakter. Regisseur Mike van Diem was helaas niet bereikbaar voor commentaar.

Hoog bezoek
Marco Müller, de directeur van de Mostra Internazionale d’Arte Cinematografica oftewel het prestigieuze filmfestival van Venetië, komt begin juni naar Nederland. Niet om de Keukenhof te bewonderen, maar om persoonlijk vast te stellen of de films Ober en Zwartboek goed genoeg zijn voor ‘zijn’ competitie. In dat geval zouden ze op de 63e editie van het festival begin september meedingen naar een Gouden Leeuw.

Gouden eieren
Of de gemelde daling in het filmbezoek van 11,4% over het eerste kwartaal van 2006 ook in de filmtheaters is gevoeld lijkt na een telefonische a-selectieve, niet-representatieve steekproef van de Filmkrant mee te vallen. Sterker nog: bij De Verkadefabriek in Den Bosch kan met een stijging van dik 60% (25.356 bezoekers in eerste kwartaal 2006 tegenover 15.841 vorig jaar) gerust de vlag uit. The Movies in Amsterdam meldt een toename van dik 19% en Filmhuis Leeuwarden haalde met 10% meer voorstellingen 35% meer bezoekers binnen dan in dezelfde periode vorig jaar. (5357 bezoekers in eerste kwartaal 2006 tegenover 3980 vorig jaar). Lantaren/Venster in Rotterdam deed het met 31.591 bezoekers in het eerste kwartaal "iets beter dan vorig jaar" en Leendert de Jong van Filmhuis Den Haag jubelde eerder al tegen NRC Handelsblad "een fantastisch kwartaal" achter de rug te hebben; "het beste uit ons bestaan." Caché, Tsotsi, Match point, Brokeback mountain, The merchant of Venice en March of the penguins worden genoemd als de kippen met de gouden eieren, maar volgens Jan van der Putten van de Verkadefabriek liep ook de Fassbinder-cyclus "als een trein".

Pimp your plex
Teruglopende bezoekcijfers of niet; filmvertonend Nederland klust wat af. Zo wil Pathé het Amsterdamse City theater vertimmeren tot een Arthouse, inclusief extra beenruimte, beter zicht op het doek en een café. Regiomanager Darren Stains hoopt "zo snel mogelijk" met de verbouwing te beginnen, "maar dat kan ook 2007 worden, afhankelijk van de gemeente en andere betrokken partijen." Of het theater daarna het Pathé-logo verdient of dat het een compleet nieuwe naam krijgt, sluit hij niet uit. Zeker is dat City-nieuwe-stijl dezelfde programmering krijgt als Tuschinski Arthouse, want "dat loopt hartstikke goed." Bedrijfsleider Robert Pattinama van het sinds april verbouwende Filmtheater Rialto (van 2 naar 3 zalen) beziet het Pathé-plan met gemengde gevoelens. "Het initiatief van Pathé is volgens mij meer ingegeven door neergaande bezoekcijfers dan uit liefde voor de artfilm. Voor ons betekent het nog meer concurrentie: Het Ketelhuis breidt ook al uit en Kriterion Oosterlicht (2 zalen) op het Timorplein komt eraan (vanaf januari 2007). Toch geloof ik niet dat we er last van gaan krijgen: ons publiek woont hier in de Pijp en ik weet niet of dat zich buiten het IDFA wel thuis zal voelen op het Leidseplein, wat toch een beetje een unheimische plek is." Ook Filmhuis Den Haag startte eind april haar uitbreiding met de bouw van een extra filmzaal en foyer plus een multifunctionele ruimte. Directeur Kadir Selçuk van het Rotterdamse filmtheater Lantaren/Venster meldt dat eind dit jaar de bouw start van ‘zijn’ zes nieuwe filmzalen op de Kop van Zuid. De mogelijke samenwerking met Cinerama is definitief van de baan. "We hebben een plan gemaakt om het alleen te doen dat is goedgekeurd door de gemeente. In plaats van ontwikkelaar Vesteda is het Rotterdamse OBR nu eigenaar van het nieuwe pand, dat wij dan veel goedkoper kunnen huren." Ondertussen bundelen de Minerva bioscopen en de Wolff Cinema Groep — samen goed voor 19 vestigingen — hun krachten om gezamenlijk hun bioscoopvoorraad te pimpen. Wie uitblingblinkt in "ontwerp en design, comfort en beeld en geluid" plus betaalbare parkeerplekken verdient voortaan het "Mustsee"-logo, "een soort A-merk onder ons bioscooparsenaal". De eerste Mustsee opent op 2 mei in Delft, waar een nieuwe multiplex met 7 zalen is gebouwd. Later deze zomer gaat bij het Groningse Euroborgstadion het tweede Mustsee-multiplex van start met 10 zalen.

Commotie
Angst voor belangenverstrengeling was de reden dat Ad Westrate, de voorman van de Nederlandse Vereniging van Bioscoopexploitanten (NVB), zich eind maart genoopt zag zijn voorzittershamer na zes jaar met onmiddellijke ingang neer te leggen. In een e-mail aan de NVB-leden schrijft de eigenaar van het Vlissingse CineCenter op 29 maart: "Zoals u ongetwijfeld weet heb ik recentelijk een aandeel verworven in de filmdistributiemaatschappij A-Film. Deze zakelijke beslissing mijnerzijds heeft met name binnen de NVB tot een dermate grote commotie geleid dat mijn rol als voorzitter van de NVB in het geding is gekomen. Vanuit bepaalde hoeken is hierbij aangegeven dat een belang in een filmverhuurkantoor tot belangenverstrengeling kan leiden en daardoor niet verenigbaar is met het voorzitterschap." Westrate licht toe: "Ik heb me teruggetrokken omdat ik een open en eerlijke discussie over of het één met het ander samengaat binnen bestuur en exploitantenraad niet in de weg wil staan. Die discussie past in de herstructurering waar de NVB toch al mee bezig was. Daarna zien we wel weer verder." Wij horen dus nog van Ad Westrate? "Zeker en vast." NVB-directeur Wim Stolwerk meldt dat vice-voorzitter Marc Canisius van Pathé de voorzitterstaken waarneemt "tot de leden er een ei over hebben gelegd."

Ad Westrate

Laatste Docuzondag?
‘De laatste Docuzondag’ kopte het persbericht over de vertoning van Chastie (Paradise) van Sergei Dvortsevoy en The ratcatcher van Andrei Czarnecki op 23 april in de Balie. Is het na drie jaar vertoning van documentaires opeens gedaan met het samenwerkingsverband tussen IDFA, De Balie en het Stimuleringsfonds (Stifo)? Jan Kees Boer, medewerker film bij De Balie legt uit: "Het ligt even stil omdat van Stifo signalen kwamen dat het geld op was. We maken ieder jaar met IDFA een begroting en gaan dan met Stifo om de tafel. Voor aanstaand jaar is dat nog niet gebeurd. Maar als het aan De Balie ligt, blijft het in De Balie." Titia Vuyk, stafmedewerker communicatie van Stifo, meldt dat het Docuzondag-budget van ongeveer 40.000 euro onderdeel uitmaakt van de IDFA-bijdrage voor de Documentaireworkshop: "Omdat we net een nieuwe directeur hebben, staan allerlei dingen nog open. Het hangt ook erg van IDFA af." IDFA-woordvoerder Cees van ’t Hullenaar benadrukt dat het de laatste Docuzondag betreft ‘van dít seizoen’. Of er weer een vervolg komt? "Daar gaan we van uit, maar we weten nog niet in welke vorm. Stifo heeft in eerste instantie gezegd dat ze de financiering gaan beëindigen, maar nu zijn er weer signalen dat het nog niet afgelopen hoeft te zijn. Wij staan niet stil, zijn op zoek gegaan naar andere mogelijke financiers." En wat klopt er van de geruchten dat de Docuzondag naar de Stadsschouwburg verhuist? Van ’t Hullenaar: "Dat zou niet in plaats van, maar naast de Docuzondag een aantal zondagen kunnen. Dat is maar een van de mogelijkheden, we voeren allerlei gesprekken."

Reddingsplan kinderfilm
Er is een gebrek aan artistieke kinderfilms voor specifieke leeftijdsgroepen en dat komt door "fundamentele tekortkomingen in het Nederlands kinderfilmklimaat" en "desinteresse van een sector die gaat voor het bewezen succes van de familiefilm". Dat stelt het niet mis te verstane advies "Kinderfilm — naar een volwassen beleid" van de Raad voor Cultuur dat op 13 april verscheen. Drie instanties moeten redding brengen. Allereerst moet het Filmfonds een intendant voor de kinderfilm aanstellen en een nieuwe subsidieregeling voor marketing en promotie van binnen- en buitenlandse artistieke kinderfilms opzetten. Het nog op te richten sectorinstituut moet een consulent kinderfilm aanstellen die voorlopig bij het Nederlands Instituut voor Filmeducatie (NIF) wordt ondergebracht. Ten slotte moet de publieke omroep zich meer profileren als co-financier en promotor van kinderfilms. NIF en Filmfonds voelen zich door de vegen uit de pan van de Raad nauwelijks aangesproken. Het NIF is "verheugd" over het advies en ook het Filmfonds zegt het een "heel goed" plan te vinden, ook al stelt de Raad dat het Filmfonds "onvoldoende beleid voert". Filmfondsdirecteur Toine Berbers erkent dat het "een moeilijk gebied is" en zegt open te staan voor de instelling van een kinderfilmintendant. De publieke omroep, in wiens beleidsplan de artistieke kinderfilm volgens de Raad schittert door afwezigheid, zegt "officieel nog niets ontvangen" te hebben en wil daarom niet reageren.

Piemel van porselein
Met een ferme knipoog naar de prijzenregen die over het Amsterdam Fantastic Film Festival neerdaalt, besloten enkele stafleden onder leiding van Bart Oosterhoorn over te gaan tot de dagelijkse uitreiking van een door henzelf in het leven geroepen Delft Blue Penis Award (DBPA), bestemd voor even willekeurige als nietsvermoedende festivalfreaks. De eerste gelukkige winnaar was AFFF-staflid, catalogusredacteur en parttime-ghostwriter Phil van Tongeren, die de prijs verdiende omdat hij voor het tweede achtereenvolgende jaar werd vergeten in de — nota bene door hemzelf geschreven — openingsspeech van festivaldirecteur en boezemvriend Jan Doense. Maar ook de eerste jongen die in slaap viel bij de Night of Terror vond bij het ontwaken een porseleinen piemel naast zijn oor. Omdat niet iedereen binnen de organisatie de grap even geslaagd achtte, verhuisde het nieuwtje binnen een dag van de officiële festivalsite naar het eigen adres op delftbluepenisaward.com, waar foto’s van alle winnaars zijn te bewonderen. Oosterhoorn ziet de verbanning als teken van de ‘serieuze’ instelling van sommige vrouwelijke festivalproducenten. "Hoogste tijd dus voor weer een beetje randgebeuren."

Phil van Tongeren

Geen porno
De nieuwste hype in de Nederlandse festivalwereld geldt de onbekende filmmaker. Schoten de afgelopen jaren de kleinschalige festivals gericht op ongesubsidieerde, onafhankelijke films al als paddestoelen uit de grond, nu wagen ook hun grote broers zich met voorzichtige schreden op dit gebied. Het Filmfestival Rotterdam roept in samenwerking met de NPS sinds begin dit jaar korte filmakers op werk in te zenden voor het New Arrivals project, dat vertoning belooft op internet en daarnaast selectie voor Rotterdam in het vooruitzicht stelt. Het Nederlands Film Festival riep in maart makers op werk in te sturen voor een online festival (NOFF) waarmee expliciet nieuwe makers naar het festival gelokt moeten worden. Volgens de eerste berichten lopen de inzendingen voor beide festivals redelijk, maar de echte vraag is natuurlijk of dit soort initiatieven ook kwalitatief iets opleveren. Directeur Doreen Boonekamp van het Nederlands Film Festival heeft de inzendingen nog niet gezien, maar de selecteur is volgens haar "niet ontevreden". New Arrivals lijkt wat minder hoopvol en zelfs wat angstig: de initiatiefnemers vonden het nodig om in de reglementen op te nemen dat "pornografische films, funniest homemovies, films die onnodig kwetsend zijn en films die de Nederlandse staatsveiligheid in gevaar kunnen brengen" van deelname zijn uitgesloten.

Ivo op niveau
Dat het ook voor een talkshowhost geen kwaad kan om af en toe een filmtheater te bezoeken, bewees Ivo Niehe op 6 april in zijn talkshow op Talpa. Op bezoek bij schrijversduo Nicci French komt het gesprek op The Aristocrats. U weet wel, die documentaire over de ranzigste grap uit de Amerikaanse showbizzwereld, met incest, stront en kots als vaste ingrediënten. Als de mannelijke kant van het duo opgeeft over hoe hij zich krom heeft gelachen en de film tig keer bekeek, durft Ivo nog in te springen over hoe geweldig hij de film vond. Dat hier niettemin sprake is van een postbabylonische spraakverwarring die zelfs de montagekamer overleefde, blijkt zodra we de schattige tekenfilmpoezen uit de Aristo-cats door het beeld zien huppelen. Pas als het vrouwelijke deel van het duo blijft herhalen hoe "totally shocked" ze was toen ze de film zag, zie je Ivo toch heel even zijn wenkbrauwen fronsen. Welterusten Ivo!