Django (Étienne Comar)

Als Django Reinhardt niet zo’n briljante gitarist was geweest, had hij de oorlog niet overleefd, is te zien in Django. Het drama lijdt onder twee tegengestelde benaderingen.

Je moet het maar durven en regisseur Étienne Comar durft het: Django is nog maar net begonnen als we de jazzgitarist (prachtrol Reda Kateb) zeven minuten met zijn band in Parijs zien optreden. Een mooi statement, waarmee Comar laat zien dat Reinhardts muziek in het drama geen bijzaak is. Dat lijkt logisch in een film over een muzikant, maar is het niet. Veel biopics over muzikanten zijn niet geïnteresseerd in muziek, maar in buitenissige levens. In die valkuil is Comar niet gevallen. Wie nooit muziek van Django Reinhardt heeft gehoord, begrijpt dankzij het Rosenberg Trio, dat Reinhardts muziek voor de film inspeelde, waarom de gitarist in de jaren dertig een komeetachtige carrière maakte. Zijn felle en gepassioneerde gitaarspel stond haaks op de brave en belegen muziek van die tijd.
Django heeft nog een verrassing. Het drama doet geen poging om Reinhardts hele leven op te dissen, maar beperkt zich tot twee oorlogsjaren, van1943 tot aan de bevrijding. Daardoor vertelt de film geen toen-en-toen-verhaal, maar portretteert hij Reinhardt door de lens van de oorlog. Django toont hem als een zelfverzekerde, bijna arrogante gitarist die niet geïnteresseerd is in wat om hem heen gebeurt. "Dit is niet mijn oorlog. Gadje voeren oorlog, zigeuners niet", is zijn opvatting, die hij moet loslaten als de Duitse bezetter hem in Berlijn wil laten optreden. Dat hij ‘negermuziek’ speelt, doet er even niet toe voor de nazi’s. Reinhardt voelt er wel voor, maar als een oude geliefde hem bijpraat over het lot van zigeuners, ziet hij ervan af en wil hij naar Zwitserland vluchten.
Helaas verandert Django daarna in een karikaturaal oorlogsverhaal. Daar is hij weer: de vertrouwde schreeuwnazi die zinnetjes roept als: "Hoe zit het met jou en die Untermensch?" En de verzetsdaad, waarin Reinhardt wordt betrokken, doet vooral denken aan het klungelige verzet in Allo Allo!.
Django heeft een origineel uitgangspunt en raakt met de wereldvreemdheid van muzikanten, collaboratie en verzet en de vervolging van zigeuners aan interessante en tragische zaken, maar het levert geen coherent drama op. De film hinkt op twee gedachten. De poging om een originele biopic te maken, wordt doorkruist door een simplistisch oorlogsverhaal waarin iedereen een eenduidige rol speelt. Van nazischurk ("Die apenmuziek maakt iedereen gek") tot bevlogen muzikant ("Ik speel niet voor moffen"). De lat had hoger gemoeten.

Jos van der Burg