Telefilm 2017: Mark de Cloe over Silk Road

"Die wereld is bigger than life"
De komende zes weken verschijnt iedere woensdag een nieuwe Nederlandse film op televisie. Regisseur Mark de Cloe levert een misdaadthriller met internationale allure die alsnog aanstekelijk Nederlands is. Silk Road duikt in de beleveniswereld van twintigers in Woerden die hun burgerlijke leventje verruilen voor het snelle geld van de illegale, online drugshandel. "Er zit een soort naïviteit of onschuld in de film, terwijl het wel over keiharde misdaad gaat."

In 2015 werd de twintig jaar oude Maikel S. in de Verenigde Staten veroordeeld tot tien jaar celstraf vanwege groothandel in illegale drugs. Via clandestien online netwerk Silk Road distribueerde hij vanuit Woerden zijn MDMA en andere drugs naar alle uithoeken van de wereld. De anonieme site, verborgen in alternatief internetcircuit Deep Web, leek zijn handel onschendbaar te maken. Het inmiddels opgerolde Silk Road is dan ook symptomatisch voor het veranderende gezicht van criminaliteit: weg zijn de louche cafés, donkere steegjes en andere visuele codes van de onderwereld. Onder het oppervlak van onze eigen woonwijken bevinden zich de nieuwe criminelen, die pistolen, intimidatie en fysiek geweld hebben ingeruild voor laptoppen,  WiFi-verbindingen en hacking algoritmes.

Regisseur Mark de Cloe (Het leven uit een dag, Mannenharten) putte inspiratie uit de opkomst en uiteindelijke val van Maikel S.’ drugsimperium. Silk Road vertelt het verhaal van drie twintigers in Woerden die hun burgerlijke leventje verruilen voor het snelle geld van illegale, online drugshandel. Zijn telefilm laat de allure van de op het oppervlak onschuldige handel zien, om daarna aan te tonen dat er geen weg meer terug is op het pad naar criminaliteit. Hoofdpersonage Daphne (Olivia Lonsdale) laat zich door Raymond (Gijs Blom) en Sem (Jonas Smulders) verleiden om deel te worden van hun online drugsimperium. Zij ontpopt zich van psychologiestudent tot drugsbaron, hacker en femme fatale ineen.

Het arresteren van Maikel S. is nog actueel nieuws. Wat trok u aan tot het onderwerp van cybercrime? "Het idee van cybercrime, een hele onderwereld die zich niet meer in steegjes of in foute kroegen afspeelt, maar in hele onschuldige plekken, vind ik heel interessant. Het is een hele verandering: vroeger moest je stoer zijn om een pistool te kopen en ergens in een café de mensen in de ogen aan te kijken die je dat gaven. Nu kan je dat online doen. Dus dat betekent ook dat een heel ander soort mensen toegang hebben tot deze middelen."

Hoofdpersonage Daphne speelt vooral een interessante rol. Zij ontpopt zich van student tot hacker en drugsbaas. Ondertussen zit ze in een complex romantisch driehoek met Raymond en Sem. Hoe benaderden jullie haar personage? "Ik vind het een mooi uitgangspunt dat ze gefascineerd raakt door zo’n jongen als Raymond. Ik ken het ook wel van vroeger: sommige jongens hebben iets mysterieus en aantrekkelijks. Zij raakt door hem gefascineerd en vraagt zich af: wat is er met hem aan de hand? Raymond is eigenlijk een foute jongen. Hoe ze hem gebruikt om uit haar burgerlijke leventje te stappen is het belangrijkste subplot. In haar karakterontwikkeling gebruikt ze die boefjes om van haar benauwende leven te ontsnappen. In die zin is het ook zo dat zij — en dat vond ik eigenlijk een mooie vertelling — op het foute valt, de liefde volgt en de boel overneemt."

Dat is het bizarre aan de Silk Road: het is bijna burgerlijkheid zelve dat je online alles kan kopen wat je wilt. Het heeft ook een escapistische dimensie. "Daarom dachten we bij de visualisering aan een oppervlakkige wereld met pastelkleuren. Met de computer kijkt Daphne door een bol of als het ware door de looking glass van Alice. Ze gaan via Silk Road door een poort naar een andere wereld waarin alles mogelijk is."

Vond u het moeilijk om die digitale omgevingen te visualiseren? Klassieke actiescènes zitten bijvoorbeeld niet in Silk Road, maar jullie halen wel suspense uit scènes waarin tegen de klok gehackt moet worden. "We noemen die scène de IP-Chase. We hebben daar veel over na moeten denken. We wilden geen saaie shots van mensen die achter computers zitten. We hebben toen dus die twee werelden over elkaar gezet: de aquarelachtige, pastelkleurige wereld als een soort laagje die boven de rabbit hole ligt waarin ze rijk kunnen worden."

De usb-stick met de software om op Silk Road te komen is ook letterlijk in de vorm van een sleutel. "Een toegang naar een onderwereld, zo hebben we dat bedacht. En in die wereld ontpopt ze zich. Die wereld is bigger than life."

Daphe heeft het ook over drie werelden: de burgerlijke wereld, de wereld van de wet en de wereld van de mensen die daar boven staan. Silk Road laat steeds de driehoeksverhouding tussen die werelden zien. Een bijzonder moment is de clubscène waarin Daphne uit gaat met Raymond en Sem en een politieagent hun fotografeert. Kunt u vertellen hoe u die drie werelden in Silk Road balanceert? "De clubscène was heel ingewikkeld. We hebben in een volle club gefilmd. Je acteurs hebben daar lef voor nodig, want die moeten dansen en zich uitsloven tussen figuranten. Inhoudelijk gaat die scène over het feit dat Daphne over de streep getrokken wordt. De eerste keer dat ze meedoet met een drugsbezorging blijft ze nog heel erg haarzelf. Daarna krijgt ze mooie kleding en wordt ze meegenomen naar een chique restaurant. Het pilletje wat ze krijgt in de club staat voor een grens waar ze over gaat. Het gaat niet om de drugs zelf, maar over het besluit om met die jongens mee te gaan, hun wereld in."

Dat pilletje is ook een sleutel eigenlijk. "Ja een point of no return. Wat ik er mooi aan vind is dat ze Raymond woest aantrekkelijk vindt, terwijl Sem haar heel erg leuk vindt. Dat vind ik ook heel belangrijk, dat je los van het misdaadverhaal ook een liefdesverhaal hebt dat over normale mensen gaat. Sem biedt haar een pilletje aan, maar die weigert ze. Als Raymond het aanbiedt, doet ze het wel. Haar liefde overtuigt haar om wel verder die drempel over te gaan."

Vond u het moeilijk om de beleveniswereld van twintigers in een club na te bootsen? "Ik heb zelf weinig drugs gebruikt, maar ik wist wel dat het nu veel sterker is geworden. Als je nu een kwartje XTC neemt is dat al snel genoeg. Verder gaat dat moment ook over een soort overgave, dat ze zich overgeeft aan de situatie. Dat gaat voor mij over hoe zij die drempel over gaat. Vanaf dat moment zit ze er echt in. Ze geeft zich over aan de onderwereld."

Met de opkomst en val van het drugsnetwerk van de hoofdpersonage heeft Silk Road een verhaal dat je eerder zou verwachten in een Amerikaanse misdaadfilm. Door locatiekeuze, shots en taal voelt uw film echter heerlijk Nederlands. Het feit dat ze het goede leven en snelle geld vieren in Rotterdam is bijvoorbeeld heel interessant om te zien. "Die shots in Rotterdam zijn te gek toch? Ook met die watertaxi, onder die brug. Wat ik ook mooi vind is dat je de haven ziet en dat je de distributie volgt die over de wereld verspreidt. De wegen liggen open om nog verder uit te breiden als je zo de maashaven ziet liggen."

Uw hoofdpersonages zitten in een unieke situatie: ze zijn eigenlijk nog niet volwassen genoeg voor de wereld waar zij zich in storten. Er schemert door de film heen dat het nog kinderen zijn. "Dat vind ik het mooie eraan. Er zit een soort naïviteit of onschuld in de film, terwijl het wel over keiharde misdaad gaat. Het is een soort Bohemian Rhapsody: ‘Momma, I just killed a man’."

Hugo Emmerzael

Silk Road wordt op 29 maart om 20:30 uur vertoond op NPO3.