De geruchtenmachine – 1 juni 2016

Apenrots 1
"Dit valt niet anders op te vatten dan als een schoolvoorbeeld van misbruik van omstandigheden en kwader trouw," aldus het bestuur van het Holland Film House in een brief aan de (film)bedrijven die sinds 2000 de populaire hangplek voor Hollandse Cannes-bezoekers op de Croisette sponsorden. "Begin dit jaar werd het bestuur van het Holland Film House (…) onaangenaam verrast door het nieuws dat Holland Film [de officiële promotor van Nederlandse films in het buitenland, red.] — zonder hierover ook maar in enigerlei vorm overleg te hebben gevoerd — geheel eenzijdig een gedeelte van de ruimte commercieel heeft onderverhuurd aan het Rotterdams Film Fonds." Producent Dave Schram van Shooting Star, samen met A-Film-aandeelhouder Ad Westrate in 2000 initiatiefnemer van het Holland Film House: "Wij hebben het nakijken. Toen we begonnen met het Holland Film House, zat Holland Film nog naast de porno in de kelder van het Palais de Festival, een gebouw dat als bijnaam ‘de bunker’ heeft. Ken je de apenrots in Artis? Zo ziet dat gebouw er ongeveer uit. Wij hadden een leuk plekje in een tent aan de zee met een privéstrandje, hartstikke gezellig. Met ’s morgens een gratis Hollands ontbijtje met pindakaas en hagelslag, een wie-is-wie-bord met polaroids, internetverbinding, postvakjes voor de pers en de laatste jaren zelfs een autoservice vanaf het vliegveld van Nice. Het was een megasucces." Westrate: "Wij zijn al acht jaar kampioen kaashappen en bitterballen." Schram: "Een paar jaar geleden kwam Holland Film erbij, in een tent naast de onze. Vervolgens werden ze het officiële contact van het festival. Maar nu kregen we opeens te horen dat ons deel van de tent al was verhuurd. We zijn gewoon gewipt."

Apenrots 2
Holland Film-directeur Claudia Landsberger ontkent dat de jongens van het Holland Film House niet in de gang van zaken zijn gekend. "Ze hebben eind november al een mail gehad dat er andere gegadigden waren, ik heb herhaaldelijk gezegd dat ik meer duidelijkheid wilde, maar ze lieten ons steeds hangen. Het was al jaren moeizaam om een toezegging van ze te krijgen dat ze hun deel van het paviljoen wilden huren. Wij zijn de huurder, dus wij liepen het risico. Later heb ik ze aangeboden een tafel te huren, maar daar hebben ze ook niet op gereageerd. Dat kan trouwens nog steeds. Ik vind het jammer dat het zo loopt." Schram: "Sponsor worden van onze eigen tent! Ik vind het gewoon een rotstreek."
Houdt het Holland Film House wel zijn oude naam? Landsberger: "Zo heette het niet, zo noemden zij het. Maar het is het Nederlandse paviljoen, er staat gewoon ‘Pays Bas’ boven de deur. Er verandert niks, behalve dat er geen café meer zal zijn, dat was niet helemaal de uitstraling die het festival zich voorstelde bij een landenpaviljoen. Iedere Nederlander met een festivalbadge is nog steeds welkom, maar mensen die een gratis biertje komen drinken niet meer." Jacques van Heijningen, de nieuwe huurder van de tent: "Het wordt een iets sjiekere bedoening. Het was een kroeg voor videoboeren, nu wordt het een stand zoals een stand hoort te zijn. Met informatie over Nederlandse films en instellingen. Het Filmfestival Rotterdam gaat het ook als uitvalsbasis gebruiken voor ochtendvergaderingen en lunches." Westrate zal er in elk geval niet meer komen: "Mijn agenda komt wel vol, maar daar heb ik niks meer te zoeken." Het bestuur van het Holland Film House besluit zijn brief met de vraag: (…) "Is dit het einde van het fenomeen Holland Film House? Dat zal de toekomst gaan uitwijzen. Alles duidt echter op de volgende bekende filmquote: ‘We’ll be back!’"

Olympische filmcensuur
Filmmakers hebben extra te lijden onder de Olympische Spelen in China. Daar kan zelfs de Nederlandse filmmaker David Verbeek over meepraten nu zijn debuut shanghai trance, eerder te zien in de Tiger Competitie in Rotterdam, onder vuur ligt bij de Chinese censor. Verbeek: "Ik wist van tevoren waar ik problemen mee zou krijgen maar in een land als China weet je het nooit precies. De hele film zou van tevoren oké zijn, maar nu mag opeens niets meer. En ja, dat ligt aan de Olympische Spelen. Er schijnt momenteel bijna niets doorheen te komen. Dat was het gerucht op de filmmarkt in Hongkong."
Eind maart werden al drie Chinese films teruggetrokken uit het Hong Kong International Film Festival omdat ze nog niet door de censor waren goedgekeurd. Kort daarvoor werd hoofdrolspeelster Tang Wei door de Chinese censor in de ban gedaan vanwege de expliciete seksscènes in Ang Lee’s Gouden Leeuw-winnaar lust, caution. Eerder had Lee al een minuut of zes, zeven aan seksscènes uit zijn film geknipt voor uitbreng in China. Volgens Verbeek zijn seks en politiek de thema’s waar de censor over valt. "Geweld is oké. Je krijgt een lijst met ‘suggesties’ waar je je aan móet houden." Een voorbeeld: "Zhang Yi mocht opeens geen twee mannen tegelijkertijd — een sugardaddy en een westerse lover — in haar leven hebben. Terwijl dat nu juist het hele punt is van haar personage. Nu is het allemaal wat vager, ik laat meer aan de verbeelding over. Hopelijk is dat voldoende voor de commissie." Waar ligt voor Verbeek de grens van het acceptabele? Verbeek: "Er moet zoveel uit dat ik geen film meer over houd maar ik heb nu besloten: beter iets in China op het grote doek dan niets." Het is de bedoeling dat de Chinese versie van shanghai trance in juni op het Shanghai Film Festival in première gaat. Verbeek: "Dan de rode loper op en aandacht van honderden mediabronnen — er zitten veel Chinese sterren in de film — met een volkomen kapot geknipte film, hahaha!"

shanghai trance

Kinderfilm
Een jongetje van een jaar of tien tijdens een openbaar interview met Tim Burton, regisseur van het bloederige sweeney todd op het Amsterdam Fantastic Film Festival: "Wanneer gaat u nou eens een kinderfilm maken?" Burton: "Ik keek als kind naar Hammer horrorfilms op televisie, echt hardcore spul. Dus wat mij betreft is sweeney todd al een film voor kinderen."

Glazen plafond
"Er is een glazen plafond voor filmmakers in Nederland, een niveau waar we niet doorheen komen," stelde scenarioschrijfster Helena van der Meulen tijdens de jaarlijkse discussiemiddag ‘Tussen Berlijn en Cannes’ van de producentenvereniging NVS. Die stond op 17 april in het teken van talentontwikkeling. Producente Stienette Bosklopper was het met Van der Meulen eens: "Regisseurs maken een tweede, derde film en dan valt het stil, ook bij de makers zelf. Ze vinden het heel moeilijk om ‘out of the box’ te denken van hun eigen talent. Bovendien heeft veel Nederlands talent geen idee van wat er in het internationale circuit gebeurt. Dat we op festivals geen poot aan de grond krijgen bij internationale sales agenten komt omdat de onderwerpen niet spraakmakend genoeg zijn. Het ambitieniveau is wat dat betreft te laag. Nederlandse makers spiegelen zich te weinig aan internationale collega’s." Producent San Fu Maltha sloot daarbij aan met de vaststelling dat veel jonge makers in hun ontwikkeling bij korte films blijven steken en dat er na een Telefilm te weinig naar speelfilm wordt doorgestroomd. "Velen vinden het heel vreemd dat we de ambitie formuleren om een keer een Gouden Palm te willen winnen, terwijl dat heel gewoon zou moeten zijn." Bosklopper: "Maar dat is een naïeve ambitie zolang je niet weet wat daarvoor nodig is. Dat lees ik nergens in de plannen van het Filmfonds terug." Directeur van het Binger Filmlab en voormalig Cinemartverantwoordelijke Ido Abram benadrukte daarop het belang van individuele stemmen. "Op de Cinemart hadden we het altijd gekscherend over het ’thema van het jaar’, afhankelijk van wat kort daarvoor had gescoord. Maar met kopieergedrag ben je altijd te laat."

Cahiers in etalage
Het roemruchte Franse filmblad Cahiers du Cinéma, in de jaren ’50 en ’60 boegbeeld van de Nouvelle vague en verantwoordelijk voor de lancering van de auteurstheorie, is door moederkrant Le Monde te koop gezet. "De beslissing is plotseling, ondanks dat zij vooraf ging door onrust en geruchten", laat redactiechef Emmanuel Burdeau weten vanuit Parijs, waar de redactie van de verliesgevende krant Le Monde op 14 april het werk een dag neerlegde uit protest tegen de aangekondigde bezuinigingen. Bij Cahiers werd niet gestaakt, "maar wij hebben ons ook bij eerdere reorganisaties en verkopen steeds solidair verklaard met de werknemers van het dagblad en andere verkochte titels", aldus Burdeau, die weliswaar toegeeft dat zijn blad momenteel door een "zeer moeilijke periode" gaat, maar het moment ook zegt te benutten om het blad klaar te maken "voor een herlancering waarin de economische en filmkritische uitdagingen van morgen zijn overdacht". Zeker is dat Cahiers ook in de toekomst een maandblad blijft met een webeditie, die zich daarnaast met de uitgave van filmboeken bezig zal blijven houden. Gezien het prestige en de wereldfaam van de uitgave verwacht Burdeau dat er genoeg partijen zijn die zich voor overname zullen interesseren. "De vraag is echter of ze met een levensvatbaar plan komen."

Eredivisie
In navolging van de bijna tien jaar geleden bedachte Telefilm willen het Filmfonds, de publieke omroep en het Cobofonds op zo kort mogelijke termijn gaan samenwerken om jaarlijks zes Teledocs te maken. Volgens hoofd documentaire bij het Filmfonds Niek Koppen gaat het om "lange documentaires van 90 minuten die niet per se eerst in de bioscoop hoeven, maar dat kan en mag wel". Koppen wil niet dat het plan ten laste komt van het bestaande documentairebudget en dat de films voor tien uur ’s avonds worden uitgezonden, waarvoor een nieuw slot nodig is. Maar dan moeten de betrokken films wel 600.000 kijkers kunnen trekken. Nu zijn documentaires vaak pas na elf uur ’s avonds aan de beurt. Marina Blok van de NPS zei op een discussiemiddag dat het de bedoeling is "in het kader van de Teledoc de eredivisie van documentairemakers een kans te geven". De publieke omroep heeft de laatste jaren bezuinigd op haar documentairebudget, waardoor de Nederlandse bioscoopdocumentaire nagenoeg is uitgestorven. Minister Plasterk zal in zijn langverwachte documentairebrief, die volgens Koppen mogelijk al eind mei verschijnt, laten weten of hij extra geld voor het Teledoc-plan uit wil trekken.

Knight of terror
"Wat geef je iemand die alles al heeft: van een originele handtekening van Alfred Hitchcock tot een afschuwelijke lavalamp op zijn schoorsteenmantel?" vroeg AFFF-directeur Phil van Tongeren zich hardop af tijdens de openingsceremonie over zijn voorganger Jan Doense, wiens afscheid vorig jaar volgens de betrokkenen te stilletjes was verlopen. Het antwoord kwam in de vorm van een horrortriptiek van de striptekenaars Typex, Peter Pontiac en Erik Kriek plus een koninklijke onderscheiding uit handen van wethouder van Cultuur Carolien Gehrels. De zaal reageerde daarop gepast met de traditionele Night of terror-yel ‘hoer!’ De kersverse Ridder in de orde van Oranje Nassau dwong bovendien de bewondering af van eregast Tim Burton, die zei: "Ik hoor dat hier net iemand geridderd is voor het twintig jaar lang vertonen van horrorfilms; dat lijkt me goed nieuws voor iedereen."

Speld voor Pim
Pim de la Parra, in de jaren ’60 en ’70 de koning van de minimal movie met zijn kompaan Wim Verstappen, is door het Nederlands Film Festival geëerd met een Gouden Kalf Speld voor zijn pionierswerk in Nederland en Suriname. Hij ontving in 1991 al een Gouden Kalf voor zijn gehele oeuvre. De per koeriersdienst naar Suriname gestuurde speld kreeg de 68-jarige De la Parra tijdens het Back Lot festival in Paramaribo uitgereikt door de organisatoren van dat festival Eddy Wijngaarde en Hennah Draaibaar. Producent/regisseur/scenarist/acteur De la Parra werd het meest bekend met de in de Bijlmer gesitueerde sekskomedie blue movie uit 1971 en de eerste Surinaamse speelfilm wan pipel (1976). Sinds 2005 spande hij zich in voor de oprichting van een Surinaamse Filmacademie. In oktober vorig jaar liet De la Parra weten een punt te willen zetten achter zijn filmloopbaan.

Vraagtekens
De plannen van het Filmfonds om vanaf 2009 tweederde van het maakgeld te reserveren voor de twaalf succesvolste productiehuizen, roept vooralsnog vooral vraagtekens op bij het producentencorps. Reinier Selen (Rinkel Film): "Iedereen vraagt zich af: ‘zit ik erbij of niet?’ maar hoe zwaar het trackrecord en cultureel ondernemerschap ten opzichte van andere criteria gaan wegen, moet het fonds nog bepalen. Zolang niemand weet hoe het eruit gaan zien, kan ik er nog niet zoveel van vinden. Wordt het geen vrijbrief om de groten groot te houden en de kleinen klein? Is het erg om bij ‘de rest’ te horen? Misschien levert het wel extra stress op om bij die twaalf te horen, want je moet wel elk jaar presteren." Digna Sinke (Studio Nieuwe Gronden): "Ik hoor er zeker niet bij, maar ik ben gelukkig in de marge. Ik hoop maar dat het niets voorstelt, want het lijkt wederom een manier om de diversiteit de kop in te drukken." Film- en theaterproducent Marc van Warmerdam (Graniet Film): "Als de criteria duidelijk zijn, ben ik niet tegen. Maar dan moet er ook naar talentontwikkeling worden gekeken en controle mogelijk zijn. In de theaterwereld ontstond vorig jaar veel commotie over de basisstructuur, die zekerheid biedt in ruil voor een eisenpakket waar je aan moet voldoen. Ik heb nooit de ambitie gehad om daarbij te horen. Er moet altijd ruimte blijven voor een andere groep." Hoofd-documentaire bij het Filmfonds Niek Koppen liet op een voorlichtingsmiddag in het Ketelhuis weten dat inmiddels een vergelijkbaar systeem voor documentaire productiehuizen wordt overwogen.

Ondertussen in Cannes
Gouden Palm-winnaar Quentin Tarantino (pulp fiction), juryvoorzitter toen Michael Moore’s fahrenheit 9/11 won, verzorgt dit jaar in Cannes de cinemalezing. Hij treedt daarmee in de voetsporen van onder meer de door hem bewonderde Hongkong-regisseur Wong Kar-wai. Verder is het bij het ter perse gaan van deze krant vooral speculeren welke filmmakers er half mei naar de Cote d’Azur mogen afreizen om hun nieuwe film te presenteren. Vanuit Nederland zijn er drie films ingezonden, waarvan er twee half april nog geen afwijzing hebben ontvangen: calimucho van Eugenie Jansen (Un Certain Regard) en kan door huid heen van Esther Rots (Quinzaine des Réalisateurs), die twee keer eerder met een korte film in Cannes was. Het hardnekkige gerucht dat de nieuwe indiana jones and the kingdom of the crystal skull met de 65-jarige Harrison Ford het festival op woensdag 14 mei zal openen, kan alvast wel uit de wereld worden geholpen. De wereldpremière vindt plaats in Cannes, in aanwezigheid van regisseur Steven Spielberg, maar daar is geen woensdag maar een zondag voor uitgekozen.

Filmtheaters boeren goed
De Nederlandse filmtheaters boerden goed in 2007, zo blijkt uit de cijfers die door Ted Chiaradia, consulent filmtheaters bij het Filmfonds, zijn verzameld. Met meer dan 1,8 miljoen bezoekers noteerden de 35 grootste filmhuizen een stijging van 8% ten opzichte van 2006, toen er ook al zo’n 10% extra bezoek werd genoteerd. De stijging is des te opmerkelijker, nu het totale bioscoopbezoek (ruim 22 miljoen bezoekers) het afgelopen jaar daalde met 5,4%. De groei is volgens Chiaradia bijna geheel toe te schrijven aan het succes van das leben der anderen, dat 185.000 bezoekers trok. Een andere factor van belang was een toename van het aantal doeken: er kwamen er acht bij. Het filmtheater met de hoogste bezoekerstoename was Concordia in Enschede, dat 80% extra kon noteren dankzij de realisering van een tweede zaal en het sluiten van een bioscoop elders in de stad.