Tobias Lindholm over Krigen

In Krigen wordt een Deense beroeps­soldaat thuis gecon­fron­teerd met de mogelijke gevolgen van een beslissing die hij nam terwijl hij letterlijk onder vuur lag in Afghanistan. Regisseur Tobias Lindholm over zijn ‘Dogme-film met geweren’ Krigen, die 18 maart het Movies That Matter Festival opent.

Door Boyd van Hoeij

Krigen, genomineerd voor een Oscar voor beste niet-­Engelstalige film, is alweer de derde film van regisseur Tobias Lindholm, van huis uit scenarioschrijver (Borgen en de films van Thomas Vinterberg). Net als in zijn gevangenisdrama R en Kapringen, over de kaping van een containerschip, speelt acteur Pilou Asbæk de hoofdrol en is de film weer een combinatie van een character driven drama en een film die vragen stelt over bredere sociaal-politieke kwesties.

Na R, dat op de twee hoofdrolspelers sloeg, en Kapringen, heeft u met Krigen (‘Oorlog’) alweer een bijna abstracte titel… "Dat is natuurlijk met opzet gedaan. Krigen slaat op het conflict in Afghanistan maar ook op een oorlog thuis, op school en in de rechtszaal. De keren dat ik geprobeerd heb een specifiekere titel te verzinnen, leek de film altijd kleiner te worden. Als ik aan het schrijven ben denk ik vaak aan ringen in het water die steeds wijder worden; er gebeurt iets en dan volg ik de nasleep. Door de titel zo breed mogelijk te houden, probeer ik te laten zien hoe ingewikkeld de wereld in elkaar steekt. We leven in een tijd waarin iedereen alles probeert te vereenvoudigen, terwijl we juist op een moment leven dat misschien wel het meest complexe moment in de wereldgeschiedenis is. Ik wil iets van die complexiteit laten zien en tegelijkertijd ook suggereren dat het als mens mogelijk is om toch je eigen weg te vinden in deze chaos. Als ik de chaos een preciezere naam had gegeven, lijkt het waarschijnlijk meer geordend dan de werkelijkheid is."

Uw film speelt zich af in Afghanistan en Denemarken en zowel thuis als in de rechtszaal. Hoe heeft u uw film willen structureren? "Het leven is in drieën te delen, geloof ik. Je hebt je persoonlijke leven met degenen van wie je houdt, je familie en je kinderen. Dan heb je je professionele leven, en vervolgens je rechten en plichten als burger in een democratie. Deze driedeling vind je ook in de film terug: Pilou speelt een soldaat, dat is zijn beroep. Dan zijn er zijn vrouw en kinderen, bij hen thuis zie je hem schitteren door afwezigheid. In het tweede deel van de film staat hij terecht in een rechtbank, dan is hij verworden tot een piepklein onderdeeltje van een democratie en is hij alleen een opeenstapeling van zijn daden, zonder persoonlijkheid."

Pilou speelde in Borgen en al uw speelfilms. Wat maakt hem de ideale acteur? "Ik wissel in mijn dagelijkse leven ook niet van broer of van vrouw dus vind ik het eigenlijk normaal dat Pilou in al mijn projecten meespeelt. Gelukkig is hij ook de beste Deense acteur van zijn generatie en zolang hij in Denemarken films met mij wil blijven maken, ben ik een gelukkig man. We zijn ondertussen net broers, we hebben aan een half woord genoeg. We zijn ook samen ouder en ervarener geworden. Elke film leren we meer over wat we kunnen en proberen we onszelf te verbreden."

U bent waarschijnlijk de Deense regisseur die het dichtst bij de originele ideeën van Dogme is gebleven, alhoewel u wel een muziekscore heeft… "En geweren! Die mogen ook niet! Maar als ik een oorlogsfilm volgens de regels van Dogme zou draaien, had ik dat alleen in een oorlogsgebied kunnen doen! (Lacht.) Ik denk dat de Dogme-regisseurs en filmmakers als Cassavetes vooral geïnteresseerd zijn in het trouw blijven aan een herkenbare werkelijkheid. Wat Von Trier en Vinterberg hebben gedaan heeft veel invloed gehad op mijn generatie, die net daarna kwam. En ik weet zeker dat we het beste van die stijl nog niet gezien hebben. We moeten nog veel leren en veel experimenteren, zodat we de werkelijkheid zo filmisch en tegelijk realistisch mogelijk kunnen weergeven."