Oude bioscopen leggen het af tegen multiplexen

Eind deze maand wordt er weer een hoofdstuk vaderlandse bioscoopgeschiedenis afgesloten. Pathé Rembrandt in Arnhem gaat na 61 jaar dicht. Er komt een splinternieuwe bioscoop voor in de plaats, met negen zalen die technisch up to date zijn en meer comfort bieden. Het is een trend: Nederland is aan het ‘vermultiplexen’. De monumenten dreigen te verdwijnen.

Het was 1954 toen aan het Velperplein in Arnhem het Rembrandt Theater werd geopend. Het strakke gebouw was de opvolger van een gelijknamige bioscoop in het centrum, die al sinds 1927 actief was maar in 1944 tijdens de slag om Arnhem werd verwoest. Een jaar na de opening werd in het nieuwe complex de eerste Arnhemse Filmweek georganiseerd, waar nogal wat films hun wereldpremière beleefden. Het festival, dat beschouwd kan worden als voorloper van de grote Nederlandse filmfestivals, bleef bestaan tot 1983.

Toen Pathé het theater in 2010 ging huren van de Minerva Groep lag de laatste renovatie alweer veertien jaar in het verleden. Dat de nieuwe exploitant niet investeerde in het monumentale pand was een veeg teken: Rembrandt was een tussenstation voor Pathé, dat al jaren plannen koesterde voor een nieuwe multiplex. Dat opent op 20 oktober aanstaande de deuren aan de Oude Stationsstraat 20. De nieuwbouw telt negen zalen, waarvan twee zijn voorzien van Dolby Atmos. Het complex herbergt tevens de eerste IMAX-zaal in het oosten van het land.

Wat met het Arnhemse Rembrandt Theater gebeurt, is het lot van steeds meer kleine, vooral oudere bioscopen in de binnensteden. Ze worden ingeruild voor een multiplex, vaak gehuisvest aan uitvalswegen en voorzien van flinke parkeervoorzieningen. De Harmonie in Alkmaar is door JT afgestoten en vervangen door een modern complex op bedrijventerrein Overstad. In Utrecht viel dit jaar het doek voor Camera, met een geschiedenis die teruggaat tot 1910 de oudste nog actieve bioscoop van het land. Eigenaar is hier Pathé, die haar kaarten nu zet op een groot complex aan de A2. Het lot van het Utrechtse City Movies, bij het Belgische Kinepolis terechtgekomen in de overnameboedel van Wolff, is nog onduidelijk. En de lijst is langer.

Het onderscheid tussen bioscoop en filmhuis dat al langere tijd aan het vervagen was wat betreft aanbod, lijkt zich nu te gaan toespitsen op locatie. De bioscopen, vaak ketens, investeren in frisse gebouwen met de nieuwste technieken en comfort — ze spelen daarmee in op de wensen van klanten, die keer op keer blijken uit enquêtes. De oude, binnenstedelijke locaties lijken steeds meer voorbehouden aan de filmhuizen. Vaak is dit een kwestie van geringe financiële slagkracht die verhuizing naar een goed geoutilleerd complex in de weg staat, maar soms ook een bewuste keuze. Zoals bijvoorbeeld in Tilburg, waar Cinecitta na een ingrijpende verbouwing vorig jaar in volle glorie herrees.

Ook voor Theater Rembrandt in Arnhem zijn plannen om de bestemming als filmtheater te behouden. In eerste instantie lag huisvesting van Filmhuis Focus, dat al jaren op zoek is naar een geschikt nieuw thuis, voor de hand. Wethouder Gerrie Elferink berekende echter dat een verhuizing €16,5 miljoen zou kosten en toen was het voorstel snel van de baan. Maar er zijn al nieuwe plannen. Haig Balian van Minerva verklaarde eind vorige maand in De Gelderlander een ‘superfilmhuis’ in het pand te willen beginnen. Het moet een arthouse-bioscoop worden met een podium voor muziek en toneel.

Bij wijze van afscheid van het oude pand, draait Theater Rembrandt op de zaterdagen van september vier absolute klassiekers. Vorige week zaterdag was West Side Story de eerste. Morgen volgt Breakfast at Tiffany’s. Op 20 september wordt Steven Spielbergs klassieker Jaws gedraaid. En de afsluiter is Titanic, de best bezochte film aller tijden in het theater.

Edo Dijksterhuis