Webfilm: Horen, en niet zien

De cinema van Wes Craven zit vol met iconische beelden die op onze netvliezen zijn gebrand: Freddy Krueger’s hand, het masker van Ghostface en de doordringende ogen van kannibaal Jupiter. In zijn hommage aan de dit weekend overleden regisseur laat Jacob T. Swinney ons echter horen dat we Craven’s minstens zo iconische geluidsdesign niet mogen vergeten.

Probeer het nieuwe video-essay van Jacob T. Swinney over geluid in Nightmare on Elm Street, een prachtige hommage aan de recentelijk overleden horrorauteur Wes Craven, maar eens zonder beeld te luisteren. "They made a horrible sound," vertelt Nancy over de vingernagels van Freddy Krueger die ze in een nachtmerrie hoorde krassen. Wat volgt is een kakofonie van intense geluidseffecten: een ronkende motor, krakende deuren, onheilspellende violen, het openscheuren van vlees, het blaten van een schaap en een spervuur van ontregelende synthesizers.

Swinney’s audiovisuele essay richt zich enkel op het geluid in Nightmare on Elm Street, maar maakt daarmee toch een groot gebaar. Zijn video doet een beroep op het zintuig dat relatief weinig bij analyses van film wordt meegenomen. Wat mensen zeggen en hoe dingen eruit zien vormt meestal de basis van filmanalyse (ook bij die van deze criticus), maar geluid is minstens even belangrijk. Dit is zeker het geval bij de horrorfilm, waar audiovisuele elementen vaak rechtstreeks door de onvoorbereide schildjes van een publiek heen kunnen boren. Om maar een voorbeeld te geven: iemand met een spijker over een schoolbord zien krassen is veel minder intens dan iemand dat horen doen.

Hetzelfde kan gezegd worden over de cinema van Wes Craven. De horrorauteur heeft met Freddy Krueger (Nightmare on Elm Street), Ghostface (de Scream-reeks) en Jupiter (The Hills Have Eyes) weliswaar vorm gegeven aan de nachtmerries van Amerika — mannen die je in je dromen kunnen doden, moordenaars in je suburb en kannibalen buiten de bebouwde kom — maar zonder de juiste geluidseffecten zouden deze iconische beelden amper registreren. Denk eens aan de legendarische telefoonscène uit Scream. Die werkt omdat je Ghostface kan horen, maar nog niet kan zien.

Swinney’s essay had dus eigenlijk veel langer mogen zijn en veel meer films mogen meenemen. Een favoriet van deze redacteur: het gebruik van Nick Cave’s Red Right Hand door de eerste drie delen van de Scream-reeks. Craven had met dit nummer dé soundtrack van een seriemoordenaar gevonden en schroomde zich niet om nieuwere, nog naargeestigere versies in zijn sequels te stoppen. De muziek werkt geweldig en bovendien sluit de tekst van Cave perfect aan bij de films van Craven:

You’ll see him in your nightmares,
you’ll see him in your dreams
He’ll appear out of nowhere but
he ain’t what he seems
You’ll see him in your head,
on the TV screen
And hey buddy, I’m warning
you to turn it off
He’s a ghost, he’s a god,
he’s a man, he’s a guru
You’re one microscopic cog
in his catastrophic plan
Designed and directed by
his red right hand

Bedankt Wes Craven.

Hugo Emmerzael