Webfilm: Streaming Festival 2011

Op het Streaming Festival geen lollige YouTube-video’s maar serieuze experimentele webcinema. De primeur dit jaar: een apart programma voor remixes, mash ups, collages en andere knip- en plakfilms. Van digitaal overkleurde landschapsschilderingen tot een overrompelend found footage-essay.

Het Streaming Festival vertoont achttien dagen lang films waarvan je een groot deel het hele jaar door kunt bekijken op Vimeo en YouTube. Gratis, dat wel, maar wat hiervan het nut is? Heel eenvoudig: de meerwaarde schuilt niet zozeer in het vertonen op zich, maar in het scheppen van orde in de chaos. Het festival scheidt het kaf van het koren. In een webfilmcultuur die zich kenmerkt door miljoenen uploads per dag, is dat geen overbodige luxe.

Het Streaming Festival, dat tot en met zondag 18 december zijn zesde editie beleeft, richt zich ook nog eens op het soort webfilm dat maar al te makkelijk aan de aandacht ontsnapt. Geen lollige YouTube-video’s met vervormde playback-stemmen en kletsende stukken fruit, maar pogingen tot serieuze experimentele webcinema. Het festival kent de vertrouwde programma’s voor videokunst, animatie en documentaire, en dit jaar is daar een aparte categorie bijgekomen, voor bewegende collages. Op een online filmfestival mogen die eigenlijk ook niet ontbreken — de digitale techniek heeft remixen immers tot kinderspel gemaakt.

Dat zullen we weten ook, want beperkingen lijken er niet te bestaan. De geselecteerde filmkunstenaars knippen en plakken op alle mogelijke manieren. In de bekende sequenties van met eigen materiaal aangevulde found footage-beelden, in speelse collages met verschillende beeldlagen aan, over en achter elkaar, en in uitzinnige mashups van oude speelfilms, 8mm-filmnegatieven, mobiele telefoonopnamen, animaties, foto’s en tekeningen.

Het prettige is: al die bronnen smeren de interpretatie van de kijker niet dicht. Ze vragen juist om fantasie, creativiteit en eigen inbreng. De even sensuele als dreigende landschappen in Phare Away creëren een beklemmend, mysterieus gevoel. Ze zijn zwaar digitaal overgekleurd, en worden begeleid door een ruimtelijke ambientsoundtrack. Zoekt de Kroatische regisseur Krunoslav Pticar naar een transcedentale, meditatieve toestand, is dit — letterlijk — een droomreis naar afgelegen oorden, of zwaait God of een ander opperwezen hier met zijn scepter?

De Britse Jennifer Ross laat zich vooral leiden door een overrompelend engagement. Edit of Actuality is een vlammend found footage mini-essay, opgebouwd uit speelfilmfragmenten van karakters die zichzelf in de spiegel bekijken. Kunnen zij er wel op vertrouwen dat ze zijn wie ze denken te zijn? Beperkt de maatschappij hen in de constructie van hun identiteit, zoals Foucault beweerde? Of heeft hun authentieke persoonlijkheid wel degelijk speelruimte?

Niet alle filmpjes op het Streaming Festival zijn ook elders op het web te bewonderen. Beeldend kunstenaar Eva Wijers, de enige Nederlander in het programma, maakt met Incubate een puntige collage waarin ze verschillende gezichtsdelen — soms van dezelfde, soms van een andere persoon — opnieuw aan elkaar smeedt. En dat in een steeds hoger oplopend tempo, waardoor de suggestie ontstaat dat al die personen er eigenlijk één zijn.

In Incubate maakt de techniek zichzelf zichtbaar, maar zonder te zeer op de voorgrond te treden. Anders is dat in Haya van de Israëlische Danielle Itzhaqi, die de etsen die ze maakte toen ze bij haar oma in Tel Aviv inwoonde, projecteert over documentaire registraties van het in huis rondscharrelende vrouwtje. Zo’n innovatieve aanpak getuigt van creativiteit en durf, maar heeft als nadeel dat je vooral gaat zitten letten op hoe het is gedaan. Waardoor het eerbetoon aan de rustige, verstilde manier van leven van deze 87-jarige Haya niet helemaal uit de verf komt.

Niels Bakker