FilmWeb – 1 september 2011

Een hoofdredactioneel commentaar in het april-nummer van Sight & Sound heeft in de blogosfeer tot heftige discussie geleid. Nick James betoogt daarin dat ‘slow cinema’ een duidelijk alternatief biedt voor ‘fast Hollywood’, maar dat het weer tijd wordt voor ‘actievere vormen van rebellie’. Harry Tuttle (unspokencinema.blogspot.com), voorvechter van wat hij Contemporary Contemplative Cinema noemt, doet James’ kritiek af als ’typisch voor de anti-intellectuele, pro-entertainment tendens die de hedendaagse filmcultuur plaagt.’ Maar cultuurcriticus Steven Shaviro (shaviro.com) valt James juist bij, door te betogen dat de meditatieve onthaastingscinema van Lisandro Alonso, Albert Serra en Apichatpong Weerasethakul nostalgische en regressieve trekjes heeft. Zij kopiëren oude filmstijlen en negeren zo sociale en technologische ontwikkelingen. Een pleidooi voor meer vernieuwingsdrift in de internationale arthousecinema.

De Gouden Palm voor Weerasethakuls uncle boonmee who can recall his past lives onderstreepte dat de experimentele cinema vitaler is dan ooit, reden voor Film Comment (filmlinc.com) om 46 experts een top 50 over het afgelopen decennium te laten samenstellen. Met daarin Rotterdam-lievelingen James Benning (ten skies, 13 lakes), Ken Jacobs (star spangled to death), Guy Maddin (the heart of the world) en zelfs de als loodgieter werkzame 16mm-filmer Jim Jennings, die de afgelopen editie met een retrospectief werd geëerd. Dat ook Ben Russells let each one go where he may de lijst haalde, is de definitieve bevestiging dat de Tiger jury dit jaar de meest gedurfde film over het hoofd zag.

Deze ontbrak nog in de lijstjestsunami: de meest inspirerende boeken over cinema. In de top 5 (bfi.org.uk/sightandsound) geen Monaco, Deleuze en Bordwell & Thompson, maar wel de invloedrijke belijdenissen van Bresson, de filosofische reflecties van Bazin en de klassieke interviewbundel waarin Hitchcock en Truffaut de degens kruisen. Als absolute nummer 1 kozen de critici die de Sight & Sound poll invulden A Biographical Dictionary of Film, "één van de meest absurd ambitieuze literaire verrichtingen van onze tijd". Het standaardwerk van David Thomson verschijnt komend najaar in een vijfde herziene editie.

In Fipresci-lijfblad Undercurrent (fipresci.org/undercurrent) tekent onafhankelijk filmmaker Jon Jost met enige weemoed op hoe filmfestivals in circussen zijn veranderd. De onderdompeling in film heeft het volgens hem afgelegd tegen "non-stop feestvieren" en van de ene naar de andere zaal rennen. Met als gevolg dat de serieuze cinema, die pas echt tot zijn recht komt in een stevig nagesprek, kopje onder gaat. Hoopgevend lichtpuntje is het Zuid-Koreaanse Jeonju festival, dat wel ruimte biedt aan uitgebreide retrospectieven en diepgravende masterclasses. Ook Rotterdam heeft zijn integriteit nog niet verloren, aldus Jost.

Zelfs record-kaskraker avatar lijkt niet te gaan zorgen voor de doorbraak van blu-ray (empireonline.com), het zoveelste signaal dat de dvd zijn langste tijd gehad heeft. Misschien dat Jonathan Rosenbaum daarom in Cineaste (cineaste.com) zo’n hartverwarmend pleidooi afsteekt voor de nieuwe vorm van collectieve cinefilie waar de dvd voor zorgde. In plaats van samen te kijken, voeren we nu levendige debatten op blogs en in chatrooms. Dat is eigenlijk veel socialer dan met z’n allen stilzwijgend in een donker zaaltje zitten.

Senses of Cinema (sensesofcinema.com) brengt met een uitputtende verzameling essays een hommage aan de eerder dit jaar overleden Franse cineast Eric Rohmer. Er is, onder veel meer, aandacht voor zijn gevoel voor locatie, zijn pogingen tot pedagogisch filmmaken en de aard van subjectiviteit en verlangen in zijn oeuvre.

Niels Bakker