FilmNieuws – 30 augustus 2011

Hoofdpijndossier 3D
Het Ketelhuis en 3D, dat zijn twee heel verschillende dingen volgens Ketelhuisdirecteur Alex de Ronde. Toch was het op 23 juni zo ver, zij het voorlopig eenmalig. De Nederlandse Beroepsvereniging van Film- en Televisiemakers (NBF) had samen met het Ketelhuis een 3D-thema-avond georganiseerd voor mensen uit het vak, van cameralieden tot producenten.
Die waren in groten getale op komen draven om zich op een mooie zomeravond in een snikhete zaal te laten informeren over de haken en ogen van het filmen in stereoscopisch 3D, zoals het voluit heet. En natuurlijk ook om te kijken naar enkele korte 3D-producties van eigen bodem, zoals boat trip 3d/duel on water, het actiefilmpje op het water dat vorig jaar als de eerste korte Nederlandse speelfilm in 3D in première ging.
Toen Ivo Broekhuizen en Mathijs Geijskes van filmbedrijf A Million Dreams twee jaar geleden besloten boat trip 3d te maken, ontdekten ze dat expertise op gebied van filmen in 3D in Nederland nauwelijks aanwezig was. Eigenlijk is dat nog steeds zo. Samen met een handvol aanwezige collega’s is dit het tweetal dat weet hoe het moet.
De meeste ervaring wordt op dit moment opgedaan met korte opdrachtfilms of animatiefilms. Ivo en Mathijs lieten een wervingsfilmpje in 3D voor beroepen in de zorg zien, gemaakt in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid. Het wordt vertoond in een rijdende 3D-bioscoop die langs de VMBO-scholen trekt. Hoewel Ivo en Mathijs zuinig zijn geweest met specifieke 3D-grapjes, is het 3D-effect toch ‘cool’ genoeg om de leerlingen in de bus te lokken.
Er viel in het Ketelhuis veel te leren over begrippen als depth grading, roundness factor, convergentie en het vaak noodzakelijke tellen van pixels. Want het mag dan zijn dat dankzij digitale projectie eindelijk haarscherpe en foutvrije 3D-vertoning mogelijk is, in de productiefase kan er nog steeds van alles mis gaan. Het voorkomen van hoofdpijn bij het 3D-publiek is een voortdurend punt van zorg. Het schijnt dat ondanks alle technische vooruitgang een editor nog altijd misselijk kan worden van langdurig kijken naar ongecorrigeerde 3D-opnamen.
Verder bleek er onder de experts redelijke overeenstemming over het feit dat 3D baat kan hebben bij een wat rustiger filmstijl zonder al te abrupte sprongen. Voorwerpen die de zaal in priemen, laat de 3D-filmer tegenwoordig liever aan pretparken over. Vissen en vliegtuigen doen het goed in 3D, een voetbalwedstrijd met veel snelle camerazwenkingen is lastig, zo was de mening. Het 3D-beeld zou ook liefst van voor tot achter scherp moeten zijn, om het driedimensionale effect optimaal zijn werk te laten doen.
Inmiddels bestaat er software die van plat opgenomen 2D-films een 3D-versie kan maken, zoals toegepast bij the last airbender, de nieuwe film van M. Night Shyamalan, binnenkort in de bioscoop. Niemand was echter te spreken over het resultaat. Niet doen, luidde het dringende advies.
Over de vraag of 3D ooit zo normaal wordt dat het niet meer beperkt blijft tot een aantal specifieke genres is men voorzichtig positief, al kent Mathijs Geijskes op dit moment nog geen echte voorbeelden van serieus drama of arthousefilms in 3D. Dat zal zeker nog wel een jaar of tien duren, schat hij. Het NBF is van plan de komende maanden workshops te organiseren waarop filmmakers hun 3D-vakkennis kunnen bijspijkeren. (Leo Bankersen)

Neder-3D
In het Ketelhuis werden ook beelden vertoond van de horrorfilm amphibious, de eerste Nederlandse bioscoopfilm in 3D. Om precies te zijn: een Nederlands-Indonesische coproductie, geregisseerd door de Filippijn Brian Yuzna, geproduceerd door San Fu Malta, opgenomen in Indonesië en gedraaid door Mick van Rossum, op dit moment een van de weinige Nederlandse cameramensen met 3D-ervaring. Veel van zijn 3D-kennis deed Van Rossum op door bij wijze van vriendendienst mee te werken aan de korte speelfilm boat trip 3d/duel on water van Mathijs Geijskes.
Zo weet hij inmiddels dat je niet te veel scènes op een dag moet plannen. Je bent veel tijd kwijt met het na iedere lenswisseling weer opnieuw zorgvuldig afstellen van de cameracombinatie die nodig is om stereobeelden te filmen. In vakkringen staat 3D voor ’three damn shots a day’.
De lessen over scherptediepte die Mick in het Ketelhuis uitdroeg had hij zelf bij het draaien in Indonesië nog niet toe kunnen passen, domweg omdat de benodigde camera’s niet voorhanden waren.
Hoewel de stemming in het Ketelhuis duidelijk in de richting ging van een meer relaxte vorm van 3D zonder kermiseffecten — avatar wordt juist hierom als toonaangevend gezien — is amphibious, afgaand op de trailer, nog lekker ouderwetse pulp met ingewanden en bloedspuwingen. "Ja", gaf post production supervisor Hans van Helden toe, "bij het monteren van de trailer stond er een sales agent mee te kijken die wilde dat er om de paar seconden iets op de kijker af zou komen." Kermisvermaak blijft voorlopig dus nog wel een selling point.
De makers hopen amphibious op tijd af te hebben voor Venetië. De zeemonsterfilm zal ook op het Nederlands Film Festival te zien zijn. Andere Nederlandse bioscoopfilms in 3D staan voor zover bekend op dit moment nog niet op stapel. (LB)

amphibious

Aan het korte eind
Een speciale prijs voor korte documentaire kunnen makers van shorts voorlopig op hun buik schrijven. De programmeurs van documentairefestival IDFA hebben besloten om de competitie voor korte films af te schaffen. Nooit meer even een kort documentair tussendoortje kijken op IDFA? Toch wel, licht programmeur Raul Nino Zambrano toe. Korte films kunnen blijven meedingen in de competities First Appearance, voor films die in IDFA hun première beleven, de Competition for Student Documentary (voor eindexamenprojecten) of het chauvinistische strijdveld Competition for Dutch Documentary (voorheen Premieres of the Lowlands). Alleen de afzonderlijke toekenning voor de Beste Korte Film is afgeschaft. "Er zijn al veel festivals die zich uitsluitend richten op korte films, filmmakers sturen hun creaties liever eerst daar naartoe. Voor kortfilmmakers is IDFA daarom minder belangrijk. We merkten dat onze eisen voor de kortfilmcompetitie vaak te hoog waren, bijvoorbeeld de voorwaarde dat de film op IDFA zijn première moest beleven. Natuurlijk verwelkomen we graag hele goede kortfilms, bijvoorbeeld in het programma Reflecting Images en Paradocs en de genoemde competities. Zo hebben we meer ruimte om aandacht te geven aan feature length documentaires."

Cinema Afrika naar China
Nu het er alle schijn van heeft dat China de nieuwe kolonist van Afrika is, leek het IFFR-programmeur Gertjan Zuilhof een goed idee om zijn vorig jaar gerekruteerde Afrikaanse filmmakers eens nader kennis te laten maken met dat land. Zeven cineasten (gekoppeld aan zeven lokaal ervaren filmbuddy’s onder wie bijvoorbeeld David Verbeek), zullen daarom in augustus op werkbezoek gaan in Beijing, om zich in samenwerking met de plaatselijke filmschool onder te dompelen in de Chinese manier van filmmaken. Dit vervolg op het project Forget Africa van het Rotterdams Filmfestival heeft als doel om getalenteerde Afrikaanse filmmakers kennis te laten nemen van eenvoudige manieren om films te produceren, zoals de Chinezen dat al langer doen, en inspiratie te vinden in de Chinese invloeden die momenteel huishouden op hun continent. "Het is een soort masterclass", licht Zuilhof toe. "In plaats van wachten bij de brievenbus van het Hubert Balsfonds tot er een geniaal project wordt ingeleverd, gaan we nu in natura helpen om mooie films te ontwikkelen". Het lijkt een wat vergaande vorm van ontwikkelingshulp, maar dat is nodig, verklaart Zuilhof. "Filmers uit Afrika hebben het nu eenmaal moeilijk met het verkrijgen van visa. Internationale ervaring is belangrijk, en de invloed van China op Afrika zou de komende jaren een goed thema kunnen vormen in Afrikaanse cinema."

Requiem voor filmformaat
Filmfanaat Johan Wolthuis kan maar weinig vrede hebben met het feit dat sinds december 2009 het laatste IMAX 70mm scherm heeft plaatsgemaakt voor digitale vertoning. Ondanks de onafwendbare opmars van digitale en 3D-vertoningen hoopt hij dat de grote formaten niet in de vergetelheid raken. "Ik heb niks tegen digitaal, maar de magie van echte film is onvervangbaar", zegt Wolthuis. Hij beschrijft in het rijk geïllustreerde naslagwerk Digital & 65mm (65mm is het formaat dat werd gebruikt om te filmen, 70mm slaat op de grootte van de print), de geschiedenis van de 70mm filmvertoningen die door hun scherpte en destijds insloegen als een bom. Om het cinematografisch erfgoed niet te laten wegkwijnen wijst Wolthuis op mogelijkheden om ook nieuwe films te laten uitkomen op het ‘ouderwetse’ 70mm formaat, analoog aan liefhebbers die vinyl langspeelplaten draaien of hobbyisten die filmen op 8mm herontdekt hebben. Sterker nog: hij ziet grote kansen in de strijd tegen piraterij; knappe jongen immers die het voor elkaar krijgt om de nostalgische kopieën in het illegale circuit te doen belanden. We helpen hopen. Voor de liefhebbers is Digital & 65mm verkrijgbaar via International 70mm Publishers, Katwoudehof 36, 6843 BX Arnhem.

the sound of music

Prijs voor Sly
Documentairemaker Willem Alkema (38) was alweer lang en breed terug in zijn woonplaats Zwolle toen hij vernam dat zijn film over verlopen rocker Sly Stone de publieksprijs had gewonnen op het Italiaanse Biografilm Festival in Bologna. "Ik wist niet eens dat er een competitie was", reageert de verbaasde winnaar. In Italië ontmoette Alkema veel filmhelden zoals John Scheinfeld (the us vs. john lennon), die vertelde zijn film coming back for more erg mooi te vinden. Sterker, het was Scheinfeld die namens Alkema de prijs uiteindelijk in ontvangst nam. Muziekliefhebber Alkema vroeg zich af waarom we nooit meer wat hoorden van de artiest die ten tijde van Woodstock wereldberoemd was met zijn band Sly & the Family Stone en slaagde er als eerste in decennia in om een interview met de zanger te regelen. Via-via kwam hij achter het adres van de aan lager wal geraakte Stone en probeerde acht jaar lang om in contact te komen met de halve kluizenaar. "Het is een hele wonderlijke man, de drugs hebben hun werk wel gedaan", zegt Alkema. In de jaren tachtig had Sly er tabak van dat de media enkel nog berichtten over zijn privéproblemen in plaats van zijn muziek. Als een halve detective moest de Zwolse filmmaker te werk gaan om Stone langzaam maar zeker te overtuigen tot een gesprek te komen. De film is in februari uitgezonden bij de NPS, nu probeert Alkema via Scheinfeld om Amerikaanse tv-stations te interesseren. De filmmaker heeft de smaak te pakken en werkt nu aan nog drie of vier ideeën voor films. "Die duren hopelijk minder lang om te maken."

Dat kan creatiever
Even aanschuiven bij De Wereld Draait Door en de promotiecampagne van je film is voltooid? Zo werkt het dus niet. Marketing is veel te veel een ondergesneeuwd aspect van filmmaken, vindt Pim Hermeling van Wild Bunch, recentelijk distributeur van onder meer mao’s last dancer. "Terwijl het promoten van je film steeds eerder moet beginnen." Ook vindt hij dat er te weinig met de mogelijkheden van online marketing wordt gedaan. Half juni werd daarom samen met het Filmfonds een workshop georganiseerd in De Balie waar zo’n dertig marketing- en filmmensen aan deelnamen. De deelnemers hebben flink zitten brainstormen over de vraag hoe ze voornamelijk arthousefilms meer bekendheid kunnen geven. Voornaamste conclusie? Het kan allemaal best wat creatiever. Als voorbeeld noemt hij de makers van boekverfilming pizza maffia, die nog volop aan het draaien zijn maar op internet wel al actief zijn om de film onder de aandacht te brengen.

Eyepad
Aanvragen bij het Filmfonds moeten in tienvoud worden ingeleverd, met als gevolg dat de Nederlandse filmindustrie een knap regenwoud aan papier erdoorheen jaagt. Besloten is nu om in de toekomst online aanvragen mogelijk te maken, en op korte termijn wordt al begonnen met het invoeren van iPads waar de aanvraag op kan worden ingelezen. Deftige boel? De maatregel blijkt juist genomen om te bezuinigen. Volgens het Fonds wordt nu geëxperimenteerd met de digitale lezer, die in bruikleen worden gegeven aan commissieleden die zo heel hip multimediaal door aanvraagteksten kunnen scrollen. Groot voordeel is dat nu ook filmpjes kunnen worden meegestuurd en bekeken. Om hoeveel iPads het gaat en wanneer ze worden aangekocht is nog onduidelijk.

Zesjes
Magere rapportcijfertjes voor het ‘klanttevredenheidsonderzoek’ van het Filmfonds. Makers die in 2009 een aanvraag deden werd een aantal stellingen voorgelegd, zoals ‘het Filmfonds heeft oog voor en stimuleert jong talent’. 153 respondenten uit diverse disciplines (documentaire, animatie, etc.) hebben gereageerd. Over het geheel gaven de makers het fonds een 6,8. Het is voor het eerst dat het fonds zo’n telefonische enquête hield, juist om de vaak ontevreden geluiden uit het veld te kunnen toetsen. Vooral de duur van beslisprocedures en de kwaliteit van motivaties (‘oppervlakkig’ en ‘weinig zeggend’) bij toe- of afwijzingen konden op kritiek rekenen. Het fonds heeft toegezegd de afhandeling van aanvragen voortaan binnen acht weken af te ronden en de adviezen van de commissies feitelijker op te stellen. De glossy Filmbeeld van het Fonds wordt eveneens afgeschaft. Onderzocht wordt om een Engelstalig magazine te ontwikkelen, in samenwerking met sectorinstituut Eye.

Olga van Ditzhuijzen