DIE WELLE

Over kunstmatig opgewekt groepsgevoel, blinde gehoorzaamheid en de bereidheid tot het plegen van geweld. Geeft dit een antwoord op vragen die der baader meinhof komplex open laat? Toch niet helemaal.

Op een Duitse middelbare school rijst de vraag of een dictatuur, zoals destijds onder Hitler, ook nu nog mogelijk zou zijn. Nou, dat vinden de leerlingen echt een non-issue, en dat de nazi’s fout waren weten ze zo langzamerhand ook wel. Tja. Leraar Rainer (Jürgen Vogel), een hippe gast met een krakersverleden, vraagt even tien minuten pauze en nodigt ze dan uit voor een oefening in discipline die ze nog lang zal heugen.
die welle is de in vlotte, eigentijdse stijl gedraaide Duitse versie van ‘The wave’. Deze Amerikaanse televisiefilm uit 1981 toonde een reconstructie van wat er in 1976 tijdens een groepsexperiment op een highschool in Palo Alto, Californië zou zijn voorgevallen. Met een rollenspel wilde de leraar demonstreren hoe mensen in de ban van het fascisme konden raken, en het bleek tot zijn schrik sneller aan te slaan dan hij had verwacht.

Witte overhemden
Regisseur Dennis Gansel heeft die welle, met veel vaart en ruige rockmuziek, duidelijk toegesneden op een jong publiek. Hij introduceert de scholieren ook liever in de plaatselijke disco dan in het klaslokaal. Maar zouden ze het daar, half beneveld door bier en meiden, onder elkaar echt hebben over het huidige gebrek aan idealen?
Omdat vrij snel duidelijk is waar die welle met dit lesje dictatuur naar toe wil (inclusief dat ene meisje dat alles door heeft en verzet gaat plegen), krijg je het gevoel dat veel gebeurtenissen in de eerste plaats het gelijk van de maker moeten onderstrepen. Dat iedereen zich anders begint te gedragen nadat is besloten om een wit overhemd te dragen is redelijk geloofwaardig, maar dat ze de volgende dag door andere leerlingen al voor ‘fascisten’ worden uitgemaakt gaat wel erg rap. Vooral met de zwaar aangezette ontknoping slaat Gansel door, net als destijds untergang-regisseur Olivier Hirschbiegel met das experiment, gebaseerd op een ander Californisch rollenspel.
Als verklaring voor het ontstaan van een dictatuur (of voor de verdwazing van linkse terroristen) is het te kort door de bocht, al is het bij vlagen wel griezelig beklemmend en pakkend in scène gezet. Wat die welle wel goed laat zien is het gemak waarmee mensen zich koesteren in de veiligheid van een groep en dat een dwarsligger al snel het pispaaltje is. IJzersterk is de rol van de jonge Frederick Lau als de labiele en eenzame jongen die eindelijk kans ziet iets te betekenen, met dramatische gevolgen.

Leo Bankersen