Webfilm: Een dubbele strijd
The Trials of Spring, een verzameling korte documentaires over de rol van vrouwen in de Arabische lente, past precies in de hernieuwde interesse voor vrouwelijke Arabische filmmakers. De documentaires vertellen daarbij ieder een belangrijk verhaal dat schokt, informeert en ontroert.
"Of je nu Moslim of Christen was, we waren samen. We waren één." In de op Netflix beschikbare documentaire The Square legt een van de Egyptische revolutionairen op het Tahrir-plein uit hoe de opstand tegen dictator Mubarak verbroederde. ‘Eensgezind’ was daarbij het sleutelwoord. Maar wat betekent eensgezindheid in landen die op sommige fronten nog verre van dat zijn.
In het door The New York Times gepresenteerde The Trials of Spring, een zesdelige serie korte documentaires over de Arabische Lente, ligt de nadruk op de vrouwen die tijdens de vele revoluties een belangrijke rol speelden. Hoewel de korte films de audiovisuele overrompeling van het voor een Oscar genomineerde The Square missen, vertellen ze wel een minstens even belangrijk verhaal. The Square gaat over de grootsheid van revolutie, de energie van opstand; The Trials of Spring over de lastige individuele rol die vrouwen daarin bekleedden. Zij leveren een dubbele strijd: niet alleen tegen een dictator, maar ook tegen een ander structureel systeem van onderdrukking en discriminatie.
Dit zien we bijvoorbeeld terug in serie-opener Tunisia: Keeping the Promise, waarin activiste Ghazala Mhamdi na de revolutie meedingt in een van de eerste democratische verkiezingen. Haar partij, Keeping the Promise, klinkt veelbelovend en rechtvaardig, maar verliest tijdens de verkiezing van een seculaire partij die het liefst polygamie weer terug ziet komen. Democratische vooruitgang staat lijnrecht tegenover vrouwenrechten. De enige troost zit hem in het feit dat Ghazala tenminste voor het eerst mee kon doen in de politiek. Hopelijk verloor ze op democratische wijze.
Dat gebeurde duidelijk immers niet in Wake Up, Benghazi! In die film gaat het er veel harder aan toe. De documentaire vertelt het verhaal van advocaat en activiste Salwa Bugaighis die tegen het systeem vocht en daarvoor de hoogste prijs betaalde: haar leven. Het is schokkend om te horen hoe ze in haar eigen huis door vijf moordenaars geliquideerd werd. We volgen haar familie, die met het verlies om moet gaan en tegelijkertijd de hoop niet wil opgeven.
Die tweedeling tussen verlies en hoop vormt de rode draad van deze serie documentaires. Stuk voor stuk zijn de verhalen van The Trials of Spring schokkend om te zien. Maar regisseurs Dalia Ali, Mona Eldaief en Cameron Hickey proberen de hoop toch hoog te houden: elke short eindigt op een positieve noot. Zo toont het nichtje van Salwa Bughaighis hij die een volgende generatie vrouwen heeft geïnspireerd. De strijd om gelijkheid is er een voor de jaren, net zoals die voor een veilig politiek klimaat. Want ook daar geldt: de aanhouder wint.
Met deze zes korte documentaires en de bijhorende lange film die 12 juni in première gaat op het Human Rights Watch Film Festival sluit The Trials of Spring opvallend goed aan met de hernieuwde interesse die wij in Nederland hebben voor Arabische films van vrouwen. Wie in EYE nu naar een van de films in het programma Where Do We Go Now? gaat, zal ongetwijfeld wat hebben aan deze korte documentaires. Want ook al missen de films van The Trials of Spring de verfijndheid en artistieke visie van de films die in het EYE-programma draaien, ze bieden wel verhalen die erbij horen, die verteld en vooral gehoord moeten worden.
Hugo Emmerzael