La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
Wonder Woman slow criticism | Identiteitspolitiek in de filmjournalistiek

"Writing While (Straight) Male" noemt filmcriticus Stephanie Zacharek het: het idee dat je als witte, mannelijke, heteroseksuele journalist per definitie verdacht bent. Dat geldt dubbel wanneer het onderwerp waarover je schrijft niet-wit, nietmannelijk en niet-heteroseksueel is. En het geldt in het kwadraat als het gaat over de emancipatie van dat niet-witte, niet-mannelijke, niet-heteroseksuele onderwerp.

Door Basje Boer

Zie bijvoorbeeld de kwestie Wonder Woman. De feministische blockbuster werd matig besproken op cultuurblog Vulture. David Edelstein, recensent van dienst, liet zich negatief uit over de film maar positief over de hoofdrolspeelster, actrice Gal Gadot. Zijn bewoordingen — ze zou een 'superbabe-in-the-woods' zijn, die 'stripped down' pas echt tot haar recht kwam — schoten in het verkeerde keelgat van menig Twitteraar. De andere helft van Twitter, waaronder Zacharek, schaarde zich vervolgens juist áchter Edelstein.
De meest opvallende reactie op Edelstein en diens criticasters kwam van tv-criticus Willa Paskin, die op blog Slate een pleidooi hield voor 'verlustigde filmrecensies'. Ze schrijft: 'We vertrouwen erop dat andere fysieke reacties, zoals tranen en misselijkheid, ons iets vertellen over wat we zojuist hebben gezien. Dat geldt net zo goed voor lust.' Edelstein zelf reageerde ook op de ophef. Dat 'superbabe', schreef hij, 'was niet meer dan een woordspeling op de uitdrukking 'babe in the woods', oftewel een naïef persoon. En ook dat 'stripped down' was gewoon een ongelukkig gekozen term. Hij bedoelde dat de superheldin pas echt een superheldin wordt als ze haar superheldinnenpakje aan heeft. En ja, voeg ik hier zelf even aan toe: dat superheldinnenpakje is nu eenmaal flink bloot.
Eerlijk gezegd weet ik niet of ik geïnteresseerd ben in de lichamelijke reacties van de journalist, of dat nu hartkloppingen of huilbuien zijn. Interessanter vind ik wat Paskin schrijft over de lichamelijkheid van de mensen óp het witte doek. Progressief denkende journalisten, betuigt ze, hebben het niet meer over het fysiek van de hoofdrolspelers.
Terwijl acteurs steeds meer buff worden (zie: Baywatch) en actrices almaar knapper, jonger, welgevormder en bloter, wordt hun uiterlijk enkel benoemd met negatieve connotaties, namelijk als aanklacht tegen Hollywood. In Paskins woorden: 'wanneer het wordt gebracht als een onrecht, als misogyne waanzin (...) in plaats van gewoon als iets opwindends'. Schrijven over het lichamelijke is ongemakkelijk geworden; een valkuil waarin niemand wil trappen.
Maar, vraag ik me af, is enige ongemakkelijkheid niet op zijn plek? Het vrouwenlichaam is zo lang door mannen geclaimd dat veel mannen én vrouwen nog steeds, bewust of onbewust, vinden dat het vrouwenlichaam de man toebehoort. Vorige zomer verschenen kort na elkaar twee stukken die smakelozer zijn dan Edelsteins recensie van Wonder Woman. In zijn artikel over Margot Robbie voor Vanity Fair beschreef Rick Cohen allereerst het uiterlijk van de actrice. Hij gebruikte daarvoor de kleffe — en licht verwarrende — taal van een Bouquet-reeksroman. Art Tavana wijdde op zijn beurt een column in L.A. Weekly aan zangeres Sky Ferreira. Haar verschijning vormt de spil van het stuk, met speciale rol voor haar cupmaat. Beide stukken zijn zo opzichtig seksistisch — en gewoon nogal viezig — dat Twitter niet kon besluiten of het boos moest zijn, of in lachen moest uitbarsten.
Zoals Emily Nussbaum van The New Yorker tweette: schrijven over het uiterlijk, en of iemand al dan niet hot is, mag best. Het gaat om de manier waaróp. Een beetje een saaie conclusie, geeft ze zelf toe, maar daarom niet minder waar. Je stuk kan banaal zijn, provocerend of geestig; of het werkt, hangt van de context af. En die context strekt verder dan de sekse van de journalist. Onbedoeld hilarisch zijn de excuses die Autostraddle, een vooraanstaand Amerikaans blog voor lesbische en biseksuele vrouwen, vorig jaar plaatste onder de titel 'We Messed Up'. In een ellenlang stuk legt de redactie uit hoe het kon gebeuren dat ze een positieve recensie had geplaatst van de animatiefilm-voor-volwassenen Sausage Party, waarin de portrettering van een van de personages, een lesbische taco, 'genuanceerd' werd genoemd. Die was namelijk helemaal niet genuanceerd, maar juist seksistisch en racistisch. Maar hun grootste fout, schrijft Autostraddle, was dat ze de recensie hadden laten schrijven door een niet-Latina.
De redactie verzekert haar lezers: dat zal niet meer gebeuren.



top