Winter Vacation

Lanterfanten in Binnen-Mongolië

  • Datum 24-11-2011
  • Auteur
  • Gerelateerde Films Winter Vacation
  • Regie
    Li Hongqi
    Te zien vanaf
    01-01-2011
    Land
    China
  • Deel dit artikel

Bevroren beelden van lamlendigheid en passieve jeugd vullen Li Hongqi’s droogkomische Winter Vacation.

Vorig jaar won de 35-jarige Chinese schrijver, dichter en filmmaker Li Hongqi in Locarno het Gouden Luipaard voor zijn gortdroge en minutieus geconstrueerde Winter Vacation. In de film lijkt het leven in een Noord-Chinees provincieplaatsje zo radicaal tot stilstand gekomen dat je gaat denken dat Li het hele idee van film als bewegend beeld onderuit probeert te halen. De jury van de Nederlandse filmpers bekroonde de film tijdens het Filmfestival Rotterdam eerder dit jaar met de KNF-prijs.
We spreken de filmmaker afgelopen juli in Yerevan, Armenië op het Golden Apricot Film Festival. Tenminste, dat proberen we want het festival kampt met een chronisch tekort aan tolken. Bij de eerste afspraak verschijnt er helemaal geen tolk en bij de tweede afspraak zitten we noodgedwongen met z’n vieren aan de cafétafel. Dat zit zo. Li spreekt alleen Chinees en de tolk alleen Chinees en Armeens. Gelukkig is een andere cafébezoeker zo vriendelijk het Armeens naar gebrekkig Engels te vertalen. Eén keer zitten mijn tafelgenoten zeker twee minuten heen en weer te praten over een vraag, waarna één enkele zin in het Engels terugkomt. Twee meter van ons vandaan krijst een espressoapparaat.

Obsessie met vakanties
Vóór Winter Vacation maakte Li in 2008 Routine Holiday waarin een groep passanten in het huis van een gemeenschappelijke vriend terechtkomt. Ze proberen elkaar over hun sores te vertellen, maar niemand luistert. De belangrijkste personages zijn een vader en zijn slome zoon, die laatste de personificatie van Li’s terugkerende thema van een uitgebluste en ongeïnspireerde jeugd. In 2004 schreef hij er al de roman Smells Like Teen Spirit over.
Winter Vacation, Routine Holiday, waarom die obsessie met vakanties? Li legt uit dat hij mensen wil betrappen als ze net niet opletten. "Als mensen werken zijn ze doelgericht en volgen ze vaste patronen. Maar tijdens vakanties zijn ze vrij om te kiezen en kun je ze observeren in hun natuurlijke omgeving. Het contrast tussen die vrijheid en de lamlendigheid die ze op zulke momenten echt vertonen, komt zo veel sterker naar voren.
"Men denkt vaak dat Winter Vacation over China gaat, vertelt hij. Dat die uitgebluste jeugd eigenlijk een ontmaskering is van de opgeklopte succesverhalen over China’s economische vooruitgang. "Maar met opzet koos ik voor een non-descript stadje in Binnen-Mongolië. Het moest een doorsnee stadje zijn dat leek op alle stadjes in de wereld." Niks dus subversieve kritiek op de bewierookte post-Olympische grootmacht. Het gaat gewoon weer over de menselijke conditie. "Een ernstige conditie", vult de filmmaker aan.
Hoewel Winter Vacation op het lachwekkende af somber en troosteloos is met z’n stille slapstick en uitgestreken gezichten, is de mensheid niet voor eeuwig verdoemd, verklaart Li het leven op aarde via z’n twee tolken. "Maar om aan het eind van de tunnel te komen, moeten we er wel eerst doorheen." Geen speld tussen te krijgen. "Door het donker van de tunnel komen we dan bij het licht." Desgevraagd is de filmmaker er niet zeker van wat dat licht dan is. "Misschien bereiken we het licht als samenlevingen zich wat meer op het geluk van mensen zouden richten", suggereert hij, "in plaats van geobsedeerd te zijn door bezit."
Terug naar Binnen-Mongolië. De droogkomische monotonie van het leven in het stadje is vastgelegd in prachtig gecomponeerde beelden. Elk shot is een stilleven. "De waarde van kleuren en compositie heb ik leren zien toen ik aan de kunstacademie studeerde. Ik heb zelfs het idee dat die precieze manier van naar de wereld kijken mijn fantasie stuurt. Dus ja, het decor is erg belangrijk in de film. Ik heb lang gezocht voordat ik dit stadje vond."
Ziet hij zijn film eigenlijk zelf ook als een komedie? Het is een komedie, zegt Li, maar niet eentje waar je hardop van gaat lachen. Hij is niet zo’n lachebekje. Het is eerder zo dat de bitterheid en de wanhoop en de onmacht om contact te maken zo intens zijn dat het komisch wordt. Tragisch komisch, herhalen de twee tolken, en Li hoopt dat het publiek er ook de lol van in ziet.

Ronald Rovers