Vazante

De geboorte van Brazilië

  • Datum 13-09-2017
  • Auteur
  • Gerelateerde Films Vazante
  • Regie
    Daniela Thomas
    Te zien vanaf
    01-01-2017
    Land
    Brazilië/Portugal
  • Deel dit artikel

In dit langgekoesterde project combineert Daniela Thomas haar liefde voor cinema en geschiedenis. In de grimmige 19de-eeuwse Braziliaanse smeltkroes doorbreekt een jong meisje de regels.
 
Voeten in de modder, geboorte en dood, geketende slaven en de grootse, onverschillige natuur van het Braziliaanse achterland anno 1821. Daniela Thomas heeft maar een paar beelden nodig om een universum te schetsen waarin de wortels van het huidige Brazilië liggen. Gefilmd in een rijk zwart-wit, doemt in kalm tempo een verontrustend drama op rond Antonio, de zwaarmoedige slavenhouder en eigenaar van een uitgeputte diamantmijn.
Bij zijn terugkeer van een handelsmissie blijkt zijn vrouw in het kraambed gestorven. Verdwaasd en rusteloos trouwt hij Beatriz, het jonge nichtje van zijn overleden echtgenote. Ze is nog niet ongesteld geweest, vertrouwt Beatriz’ vader hem met tegenzin toe. Bij het huwelijksbed aarzelt Antonio, en besluit dan zijn kind-vrouw te ontzien. In plaats daarvan stilt hij zijn lust bij de zwarte slavin Felicia. Felicia’s zoon zal later de aandacht van Beatriz trekken, met alle gevolgen van dien.
Het is opvallend hoe beheerst en zelfverzekerd Thomas, die eerder enkele films samen met Walter Salles maakte, bij deze eerste soloregie te werk gaat. Zelf heeft ze dit project met zijn grote aandacht voor authentieke details een ‘antropologische landkaart’ genoemd. Met spaarzame dialoog en een subtiele soundtrack zonder toegevoegde muziek doet dit eerder denken aan een droomachtig visioen dan aan een traditionele kostuumfilm. Een impressionistisch noodlotsdrama dat als het ware de ademhaling van die tijd laat voelen.
Met een ruime boog omzeilt Thomas het potentiële melodrama en bijbehorende stereotypen. Alles wat zich rond Antonio en Beatriz afspeelt, is minstens zo belangrijk als die tragedie zelf. Een intrigerend en krachtig tijdsbeeld waarin de slavernij nadrukkelijk aanwezig is. Thomas toont het simpelweg in al zijn ontluistering en toenmalige vanzelfsprekendheid, zonder er een geruststellend heldenverhaal aan toe te voegen of anderszins gemakkelijk te scoren. De ondergeschikte positie van vrouwen is hier trouwens net zo’n belangrijk element.
Vazante is een film met een sterke fysieke uitstraling, vaak grimmig, maar ook met poëtische accenten en een ontroerend moment van nieuwe hoop. Close-ups van gezichten en lichamen naast kleine figuren in een ruig landschap. De uitgebluste Antonio die in zijn hangmat lijdzaam toeziet hoe een van zijn slaven het bedrijf weet te hervormen. De nieuwsgierigheid van de levendige, maar zich al snel vervelende Beatriz. Het hoort allemaal bij die gemeenschap van tot elkaar veroordeelde, ontheemde figuren, de witte landeigenaars net zo goed als de zwarte slaven die onderling ook weinig met elkaar gemeen hebben. Met zijn lome tempo en meanderende verhaal vraagt Vazante weliswaar geduld van de kijker, maar het resultaat is een onderdompeling die je het gevoel geeft: zo zag ik dit nog niet eerder.

Leo Bankersen