Race

Wraak op de atletiekbaan

  • Datum 01-06-2016
  • Auteur
  • Gerelateerde Films Race
  • Regie
    Stephen Hopkins
    Te zien vanaf
    01-01-2016
    Land
    Nederland
  • Deel dit artikel

De zwarte atleet Jesse Owens won in 1936 op de Olympische Spelen in Berlijn vier gouden medailles. Hitler was not amused, is te zien in de biopic Race, waarin Carice van Houten Leni Riefenstahl speelt.

Nu zouden alle dopingalarmbellen afgaan, maar in 1935 moest doping nog worden uitgevonden. Een goede biefstuk en rennen maar. Maar rennen zoals wonderkind Jesse Owens deed was buitenaards. Op een prestigieus Amerikaans atletiektoernooi in 1935 verbeterde de 21-jarige binnen 45 minuten vier wereldrecords (100 en 200 meter hardlopen, verspringen en 200 meter hordelopen). De Olympische Spelen een jaar later waren vanzelfsprekend zijn volgende doel.
Het zwaartepunt van de biopic Race ligt bij deze Spelen, maar voor het zover is, schetst de film Owens’ jeugd in het racistische Amerika. Owens was negen toen zijn ouders, zoals zoveel zwarte Amerikanen, uit het gesegregeerde zuiden met hun gezin naar het noorden trokken. Maar ook in Cleveland in Ohio was alledaags racisme de norm. Op de universiteit, waar Jesse werd toegelaten omdat hij verschrikkelijk hard kon lopen, beleefden blanke patjepeeërs veel plezier aan het vernederen van zwarte medestudenten. Zoals het een hagiografische biopic betaamt, reageert Jesse in Race waardig op de vernederingen. Aangespoord door een wijze coach neemt hij wraak op de atletiekbaan. De Spelen in Berlijn worden met vier gouden medailles het hoogtepunt in zijn carrière, maar Race besteedt ook veel aandacht aan de perikelen in de aanloop naar de Spelen. Amerikaanse zwarte en Joodse belangenverenigingen pleiten voor een boycot van de ‘Hitlerspelen’. Het brengt Owens in een lastig parket, maar na de toezegging van het Hitlerregime dat ook Joodse en zwarte sporters mogen meedoen, komt het niet tot een boycot.
De rest is geschiedenis, die Race niet helemaal correct opdist. Dat Hitler not amused was met Owens’ prestaties — ze pasten niet in zijn rassentheorie — is duidelijk, maar hij negeerde Owens niet, zoals de film wil doen geloven. Volgens Owens zwaaide Hitler zelfs naar hem toen hij langs hem liep. Genegeerd werd de fabuleuze atleet wel door Franklin Roosevelt. De Amerikaanse president stuurde geen felicitatietelegram en nodigde Owens na terugkomst ook niet uit op het Witte Huis. Het iedere controverse mijdende historische drama maakt nauwelijks werk van dit pijnlijke racisme. Ook niet van het feit dat Owens als zwarte Amerikaan in Duitsland vrij kon reizen en in dezelfde hotels als blanken kon slapen, terwijl dat op veel plekken in Amerika niet kon. Opvallend positief is het beeld van de door Carice van Houten gespeelde Leni Riefenstahl. Dat zij Goebbels de mantel uitveegt, omdat hij haar cameramensen verbood om de races van Owens voor haar ‘sportfilm’ Olympia te filmen, toont haar als een moedige vrouw, die niet bang is om het regime te schofferen. De nazi-opportunist Riefenstahl is hier ver weg. Niet alleen Owens zal postuum tevreden zijn over Race.

Jos van der Burg