JESUS CAMP

God is een autowasserette

  • Datum 02-12-2010
  • Auteur
  • Gerelateerde Films JESUS CAMP
  • Regie
    Heidi Ewing, Rachel Grady
    Te zien vanaf
    01-01-2006
    Land
    Verenigde Staten
  • Deel dit artikel

Hersenspoeling of leerschool voor geluk? In de onthutsende documentaire jesus camp is te zien hoe kinderen in religieuze zomerkampen worden klaargestoomd tot een Army of God.

Het succes van de roman Knielen op een bed violen bewijst dat religieuze waanzin ook veel atheïsten naar de keel heeft gegrepen. Ook filmmakers zien er brood in, zoals Paul Verhoeven en Hans-Christian Schmid (requiem). De overeenkomst tussen Knielen op een bed violen en requiem is dat ze religie niet willen bestrijden, maar willen begrijpen. Geen blasfemie à la Pasolini, geen shockeffecten of aanklachten. De Amerikaanse documentaire jesus camp hanteert dezelfde aanpak. Gewoon laten zien hoe kinderen in een zomerkamp nader tot God komen middels peptalk. Daar hoef je geen kritische kanttekeningen bij te zetten, de onthutsende beelden spreken voor zich.
Een van de leidsters van het zomerkamp leert haar pupillen dat de wereld ziek is en dat God hem wel even komt repareren. Handenwrijvend constateert ze dat kinderen eenderde van de wereldbevolking uitmaken en dat dus de toekomst van het christendom in hun poezelige handjes ligt.
Dus lopen de kinderen van het zomerkamp rond in T-shirts met ‘Jesus died for you’ en worden ze opgezweept met raps als ‘Who’s in da house? JC!’ Onschuldig lijkt het, maar ondertussen barsten kinderen regelmatig uit in tranen, ten prooi gevallen aan een soort massahysterie. De documentairemakers hebben geen aanklacht gemaakt, want ze vertrouwen op de kale feiten en het interpretatievermogen van de kijker.

Totempaal
Wie niet beter weet, zou de documentaire ook als promo voor het zomerkamp kunnen opvatten. Naar verluidt zijn christenfundamentalisten in hun nopjes met de documentaire. Dat betekent niet dat de makers zich voor hun karretje hebben laten spannen, want ze laten gewoonweg zien hoe het er in de kampen aan toegaat. De beelden van mensen in religieuze vervoering zijn bekend, maar omdat het hier om kneedbare kinderen gaat, veroorzaken ze een intens triest gevoel.
Het missionarissenwerk blijkt simpel: wat hoort een kind liever, dat er een God is die van hem houdt en die jou hoogstpersoonlijk heeft geschapen, of dat je een stuk protoplasma bent dat het resultaat is van een onverschillig evolutieproces? De meeste kinderen gaan voor optie 1.
Zijn de zomerkampen een leerschool voor geluk of is het een indoctrinerende instantie, is de hamvraag die gesteld wordt door een radiopresentator van Air America, die in de documentaire ongezouten kritiek levert op de christenfundamentalisten. Je kunt een kind alles wijsmaken. Hij verwoordt het kritische geluid, maar de documentaire had ook zonder gekund, want de leidsters maken zichzelf al genoeg belachelijk door Harry Potter te weren omdat hij aan hekserij doet, en creationisme als enige antwoord op al onze vragen te presenteren. Als ze de kinderen opdracht geven om een manshoge bordkartonnen versie van Bush te vereren als een soort totempaal, is de gekte compleet.

Rood tape
De invloed van de conservatieve ‘born again’-christenen is groot. Bush praat elke maandag met Ted Haggard, een preker met veel macht, die in de documentaire zijn grote schare fans toespreekt. De rechterlijke macht kent vele door Bush aangestelde conservatieve christenen. Ook de anti-abortuslobby heeft de jeugd ontdekt als promotiemateriaal voor hun marketingmachine. De goedgelovige kinderen krijgen een stuk rood tape om de mond geplakt met het woord Life erop, zodat ze extra opvallen als ze voor het Capitool demonstreren. Veel van hen gaan niet naar school, maar krijgen thuis les, waardoor ze geen tegengeluiden te horen krijgen. Zo wordt hen niet alleen de mond gesnoerd maar ook de oren dichtgehouden.
Het is makkelijk schieten op de zomerkampen. Interessanter is het om ze te begrijpen. Wat vooral opvalt is dat de kinderen zo graag deel willen uitmaken van iets groters dan henzelf: een groep, een wereldomspannende theorie. Het idee dat het universum onverschillig is, is onverdraaglijk. Vooral kinderen zijn bang om buiten de boot te vallen. En wat is makkelijker dan je te richten tot een zondevergevende autoriteit als je stout bent geweest op het schoolplein. Iedereen heeft de behoefte om de handen te wassen als je in de modder hebt gewroet. Het slotbeeld is wat dat betreft geniaal: een apathisch kijkende leidster die uit de autowasserette rolt, en zo met een brandschone ziel de wijde wereld in hoopt te rijden. Was het maar zo simpel.

Mariska Graveland