GOOD WILL HUNTING

Matt Damon: Met jong talent naar de goede oude tijd

  • Datum 24-11-2010
  • Auteur
  • Gerelateerde Films GOOD WILL HUNTING
  • Regie
    Gus Van Sant
    Te zien vanaf
    01-01-1997
    Land
    Verenigde Staten
  • Deel dit artikel

Matt Damon en Robin Williams in Good Will Hunting

Een jaar geleden had nog nauwelijks iemand van Matt Damon (27) en Ben Affleck (25) gehoord, maar inmiddels worden de hartsvrienden als de golden boys van de Amerikaanse filmwereld beschouwd. Hun verdienste: ze schreven samen het scenario voor Good Will Hunting. En dit alom bejubelde coming of age-drama zorgt er samen met Titanic en L.A. Confidential voor dat de Oscaruitreiking — na het debâcle van vorig jaar — weer een ouderwets Amerikaans feestje zal worden.

Als een opgewonden kleine jongen zit Matt Damon in een Newyorks hotel en laat zich de complimenten van de internationale pers voor Good Will Hunting grijnzend welgevallen. Pas enkele weken later zal hij met Ben Affleck de Golden Globe Award voor hun debuutscenario in ontvangst nemen en over mogelijke Oscarnominaties wordt nog slechts gespeculeerd. Maar het leven van de acteur is al ingrijpend veranderd sinds hij door regisseurs als Francis Ford Coppola (The rainmaker), Steven Spielberg (Saving private Ryan) en Anthony Minghella (The strange dr. Ripley) wordt gevraagd en sinds zijn jonge hoofd de covers van tijdschriften als Vanity Fair siert.
Met het feit dat plotseling iedereen op Damons talent aast, is het script voor Good Will Hunting, dat hij en Affleck een aantal jaren geleden al schreven, in zekere zin autobiografisch geworden. "Dat is een beetje griezelig", erkent Damon. De film verhaalt van de kansarme, maar briljante Will Hunting die zijn geld verdient met schoonmaakwerk, maar slimmer is dan alle studenten van het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology — waar hij de vloeren dweilt — bij elkaar. Zijn wiskundig talent wordt ontdekt wanneer hij als enige een ingewikkelde opdracht weet op te lossen, waarna de universitaire en bedrijfswereld zich op hem stort. Probleem is dat de getroubleerde, door het leven getekende Will niet beschikt over de gewenste sociale vaardigheden om een maatschappelijk succes te worden en zodoende krijgt een psychiater (Robin Williams) de taak de ruwe kanten van de jongen te bewerken.

Heldhaftige loyaliteit
Het korte verhaal dat Damon in 1992 tijdens zijn studie aan de universiteit van Harvard schreef en vervolgens met Affleck tot een scenario ontwikkelde is in de loop der tijd totaal veranderd. Damon: "We hadden op een gegeven moment wel duizend pagina’s script." De beginnende acteurs, in dat stadium nog zonder enige naambekendheid, begonnen min of meer voor de grap te schrijven. "We bedachten en improviseerden scènes en speelden afwisselend alle rollen. Zo hebben we alles in workshops en acteerlessen met publiek uitgeprobeerd."
Toch stond vanaf het begin vast dat Damon de titelrol zou spelen en Affleck de bijrol van diens vriend Chuckie. "Dat had vooral te maken met het feit dat ik de personages had gecreëerd in mijn verhaal. Maar Ben heeft de meeste en leukste grappen." Bovendien speelt Affleck de tragisch-genereuze held van het verhaal, die zijn boezemvriend aanspoort hun minder bedeelde milieu te verlaten om ruimte te geven aan zijn intellectuele vermogens. Met een heldhaftige loyaliteit die je alleen in films ziet, vertrouwt hij Will toe: "Iedere ochtend kom ik je ophalen en dan hebben we plezier. Maar weet je wat het beste moment van mijn dag is? De tien seconden voordat ik op de deur klop. Want dan bedenk ik dat je er wel eens niet zou kunnen zijn, dat ik klop en je er niet bent. Dat je gewoon vertrokken bent."

Spannend jongensboek
Toen er tenslotte een versie was ontstaan die door de buitenwereld mocht worden gelezen, bleek produktiemaatschappij Castle Rock geïnteresseerd. "Toen was het nog een thriller, waarin Will wordt nagezeten door de overheid. Het was een erg slap verhaal. Maar ze hebben het toch gekocht", grinnikt Damon. Die deal leek een geschenk uit de hemel, maar pakte minder fortuinlijk uit dan de scenaristen dachten. Castle Rock-producent Rob Reiner gaf weliswaar waardevolle adviezen — "hij suggereerde het thrillerelement overboord te gooien en de nadruk te leggen op de relatie tussen Will en de psychiater" — maar al gauw werd duidelijk dat het script enige tijd in de la zou komen te liggen. Er speelde nog iets anders mee. "Vanaf het begin liet men doorschemeren dat we niet teveel gehecht moesten blijven aan ons scenario. Maar dat was het hele punt, we wilden het juist niet loslaten."
Tenslotte werd er een ongebruikelijk deal gemaakt. "We kregen dertig dagen om het ergens anders verkocht te krijgen. Als we er binnen die termijn niet in slaagden het ergens anders onder te brengen, dan zouden we uit de overeenkomst worden geschrapt." Castle Rock zou er dan een regisseur naar keuze op zetten en Damon en Affleck zouden niet langer aanspraak kunnen maken op hun rollen in de film. "Dat was een dieptepunt. We dachten dat de film nooit gemaakt zou worden en we hadden geen geld om het script terug te kopen. We waren echt wanhopig." Als betrof het een spannend jongensboek liep het goed af: "We zijn gered door Miramax die het script wilde overnemen." Directeur Harvey Weinstein had er een miljoen dollar voor over om de rechten op Good Will Hunting te verkrijgen. Die interventie heeft z’n vruchten afgeworpen: door middel van onontkoombare marketingstrategieën heeft het produktiehuis de bescheiden film overeind weten te houden tussen het oorverdovende kerstlawaai van Titanic en Tomorrow never dies. Maar belangrijker is wel het Oscargala op 23 maart, dat met de negen nominaties die de film heeft ontvangen (waaronder voor beste film, scenario, regie en mannelijke hoofdrol) een triomf belooft te worden.

Remke de Lange


Gus Van Sant

Wat een springplank is voor de twee jonge scenarioschrijvers en acteurs Matt Damon en Ben Affleck is tegelijkertijd een bedenkelijke carrièrewending van Gus Van Sant. De regisseur van het grimmige Drugstore cowboy en My own private Idaho maakte met Good Will Hunting een feel good movie, die zelfs de leden van de Academy kon bekoren. "Ik vind een goede mainstream-film even waardevol als de onafhankelijke film."

Gus Van Sant (r) en Matt Damon op de set van Good Will Hunting

Na de junkies en de jongenshoertjes uit de twee eerder genoemde films stapte Van Sant over op de satire. Even cowgirls get the blues was nog behoorlijk onevenwichtig, maar met de op succes beluste weervrouw uit To die for kon hij wel uit de voeten. Van Sant is nu met het psychologische drama Good Will Hunting ergens in het midden beland, wat misschien voor Hollywood-begrippen een goede film oplevert, maar waarbij Van Sant wel zijn eigenzinnige regie heeft moeten inleveren. Van Sant: "Het script vormde de leidraad, dus een grimmig einde zat er gewoonweg niet in. Het script is helemaal onafhankelijk van mij tot stand gekomen, en ik ging aan de slag met jongens die helemaal los stonden van alles wat ik hiervoor heb gedaan. Matt en Ben hebben in hun leven heus wel wat tragedies meegemaakt, maar hun visie blijft een optimistische. Ze zijn niet zozeer in beslag genomen door de schaduwzijde van de dingen, maar tonen liever de overwinning van het mooie op de donkere kant van het leven."

Stagnerende wereld
Will Hunting is een wiskundig genie waarvan maar één vergelijkbaar geval bekend is: een Indiase man die ooit, verstoken van elk contact, een wiskundeboek heeft gevonden en vervolgens ongekende theorieën formuleerde. Dit behoorlijk uitzonderlijk gegeven is eigenlijk niet zo interessant. Belangrijker is hoe Will op een bijna valse manier ‘gewoon’ wil zijn, en beweert het liefst bouwvakker of schoonmaker te willen worden. Chuckie, een drinkebroeder van hem, wijst hem in een sleutelscène op deze misplaatste houding. Will heeft met zijn bovenmenselijke intelligentie een lot uit de loterij gewonnen, en het zou een belediging voor de minder bedeelde Chuckie zijn als Will zo onverschillig met zijn mogelijkheden zou omgaan. Mogelijkheden waar Chuckie en de zijnen alleen maar van kunnen dromen.
"Will offert zijn kansen op om zich te onder te dompelen in een stagnerende wereld van hard werken. Hij heeft zijn vrienden en de psychiater nodig om hem wakker te schudden. Will beroept zich op de eerlijkheid van het simpele schoonmakerswerk. Maar het is oneerlijk als je jezelf daarachter verbergt. Zelf heb ik me nooit in zo’n situatie bevonden, want ik heb samen met mijn ouders overal en nergens gewoond. Dus ik weet niet hoe het voelt om een gevangene te zijn van je eigen omgeving."
"Wat ik wel om me heen zie is dat heleboel mensen in zogenaamd treurige omstandigheden helemaal niet van plan zijn om iets aan hun huidige situatie te veranderen. Ze concentreren zich veel meer op hun dagelijkse beslommeringen en proberen van elke dag wat te maken. Dit gegeven spreekt me eigenlijk veel meer aan dan het succesvol ontsnappen uit je milieu. Er zijn uitzonderingen, zoals Michael Moore dat liet zien in zijn documentaire Roger & me. Dat hij de depressieve omgeving van Flint, Michigan ontstegen is wordt alom toegejuichd, omdat hij daarmee publiekelijk tegen alle bestaande systemen aanschopt."

Het onbekende
De titel slaat niet alleen op de goede inborst van Will Hunting, maar ook op de jacht naar zijn wilskracht. "De natuurlijke menselijke situatie is om te blijven op de meest comfortabele plek waar je bent. Je zoekt altijd de weg van de minste weerstand. Will is bang om de wijde wereld in te trekken en moet zijn wilskracht voeden door middel van de uitdagende gesprekken met de psychiater en de confrontatie met zijn vriend Chuck. Ook voor mij is dat herkenbaar, want iedereen heeft er problemen mee om zijn routinematige leven te veranderen. Mensen met een goede baan en een gezin om te onderhouden kiezen doorgaans liever voor een zeker bestaan dan een twijfelachtige toekomst. Dit kun je toepassen op van alles: als je vaak en graag naar het Van Gogh Museum gaat en je daar op je gemak voelt, is het behoorlijk confronterend om naar het Stedelijk Museum te gaan. Het onbekende is verontrustend." Dat Van Sant nu een Van Gogh Museum-ervaring levert met Good Will Hunting stoort hem desondanks niet. "Ik doe wat me op een bepaald moment invalt. En als dat een feel good movie is, dan heb ik daar geen moeite mee. Ik vind een goede mainstream-film even waardevol als de onafhankelijke film."
Van Sant levert eerder een bijdrage aan het door blockbusters gedomineerde Hollywood dan aan zijn eigen oeuvre. Hoewel hij zeker niet op jacht was naar Oscarnominaties, weet hij wel wat er voor nodig is om Academy-leden te bekoren. "Het is voor Hollywood bijna een verademing om weer een psychologisch drama te produceren. Good Will Hunting is een film die ze doet denken aan de goede oude tijd toen dit soort praatfilms nog werden gemaakt. Door alle actiefilms waren ze even vergeten dat het ook anders kan."

Mariska Graveland