Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Leo Hannewijk nieuws

"Naar Vlissingen reis je om te reizen in jezelf"

Vanavond begint in Vlissingen Film by the Sea. Het is de twintigste editie van het festival en de laatste van oprichter en directeur Leo Hannewijk. In een afscheidsinterview praat hij over boekverfilmingen, name-dropping en de kracht van een locatie in de periferie.

Even bestond de angst dat Film by the Sea zou ophouden te bestaan met het vertrek van Leo Hannewijk. Zo sterk is het festival verbonden met haar oprichter. Hannewijk bouwde het evenement in twee decennia uit van een klein lokaal evenement tot het op drie na grootste filmfestival van het land. Film by the Sea weet jaar na jaar te verrassen met bijzondere premières en een rode loper waar menig collega-festival jaloers op is.

Terugkijkend op twintig jaar Film by the Sea, wat is uw meest dierbare herinnering? "Dat zijn eigenlijk heel veel momenten. We hebben zoveel groten der aarde hier ontvangen, van Stephen Frears tot Milos Forman. Het was bijvoorbeeld fantastisch om Bruno Ganz een paar dagen van dichtbij mee te maken. En Claudia Cardinale. Maar het mooiste was wel het bezoek van Ettore Scola in 2003. Ik heb zijn werk altijd bewonderd, vooral Una giornata particolare, de film we aanstaande zondag weer vertonen. Hij heeft me verteld waarom hij altijd op één locatie filmt en hoe hij tot zijn keuze komt voor die locaties. Scola was een bijzonder mens, met zijn maatschappelijke betrokkenheid en humor."

Film by the Sea werd opgericht in 1999: een festival in Vlissingen met boekverfilmingen als hoofdmoot. Dat is niet voor de hand liggend. Hoe is het allemaal tot stand gekomen? "Net zoals nu woonde ik in de vroege jaren tachtig in Middelburg. In 1984 ging daar de bioscoop dicht en dat vond ik zo erg dat ik filmhuis Meccano begon. Dat liep bijzonder goed, we hadden dertigduizend bezoekers op jaarbasis. Op een gegeven moment kwam ik Huub Bals tegen, die twaalf jaar eerder het IFFR was begonnen. Niet in zijn gebruikelijke coltrui met bleek hoofd erboven maar gebruind en in korte broek. Hij was op vakantie in Zeeland en werd helemaal enthousiast. 'Hier moet de aarde omgewoeld worden. Jij gaat dat doen en ik ga je helpen', zei hij. Hij stelde vervolgens een programma met Russische films samen waar niemand op afkwam maar dat sterkte hem alleen maar in zijn strijdlust. Nadat hij in 1988 was overleden heb ik een festival opgericht als hommage aan hem, met gasten als Atom Egoyan, Claude Chabrol, Guy Maddin en het orkest van Michael Nyman. Ik ben vervolgens gaan werken bij Lantaren/Venster in Rotterdam maar kwam het festival weer tegen in de jaren negentig als bestuurslid van Zeeland Nazomer Festivals. Er was net een multiplex gebouwd in Vlissingen en wij vroegen ons af of het niet een goed idee was om het evenement te verplaatsen. De bioscoopeigenaar voelde er wel voor. Na de eerste editie heb ik mijn baan opgezegd bij Lantaren/Venster. De vijfduizend bezoekers van de eerste editie zijn gegroeid tot 46.000 vorig jaar."

En hoe heeft u die keuze gemaakt voor boekverfilmingen? "Als je een festival begint vraag je je natuurlijk af hoe je je kunt onderscheiden. Een kwart van de films is op literatuur gebaseerd, vaak een roman maar ook wel toneelstukken en soms zelfs een gedicht. Maar geen enkel festival ter wereld besteedde hier aandacht aan, terwijl je heel mooi twee soorten publiek kunt aanspreken: de lezers en de filmliefhebbers. We hebben het concept nooit losgelaten en over de jaren is ook de houding van de pers veranderd. Eerst was de teneur toch dat verfilmingen teren op het succes van een boek. Maar dat is een versimpeling. De tijgerkat van Guiseppi Tomasi di Lampedusa was echt geen bestseller toen Visconti er een film van maakte. Ondertussen zijn meer partijen bezig met boekverfilmingen. Filmhuizen houden lezingen en het festival van Berlijn heeft net als wij een pitch om uitgevers en filmproducenten samen te brengen. Cannes doet het ook sinds drie jaar."

Hoe heeft de boekverfilming zich ontwikkeld over de afgelopen twintig jaar? "Er zijn vooral betere boekverfilmingen gekomen. Maar dat heeft misschien te maken met een verandering in cinema in het algemeen. Filmmakers veroorloven zich meer vrijheden, zoeken de grenzen op van de filmische middelen."

Is het feit dat Film by the Sea wordt gehouden in Vlissingen, toch periferie in de optiek van veel Nederlanders, ooit problematisch geweest? "Ik denk dat de locatie juist een kracht is. Ze zeggen wel eens dat je naar het einde van de wereld moet reizen om de wereld te ontdekken. Je reist naar Vlissingen om een andere reis te maken, in de bioscoop, een reis in jezelf. Dat klinkt hoogdravend maar ik merk wel dat als mensen eenmaal zijn geweest ze terugkomen. Het is een prettig, intiem festival in een mooie omgeving, vergelijkbaar met Oerol."

En hoe slaagt u erin om al die grootheden naar Vlissingen te halen? "Vasthoudendheid, een beetje charme en veel name-dropping. Als je eenmaal een paar bekende gasten hebt gehad dan moet je daar gebruik van maken. Ik had het geluk een groot acteur als Morgan Freeman bij de eerste editie te hebben. Als je dat tegen een agent zegt dan denkt-ie: 'dat is indrukwekkend, daar moet je zijn.'"

Het festivallandschap is in twintig jaar drastisch veranderd. Er is veel concurrentie bij gekomen. Heeft u dat gevoeld? "Iedere acht uur begint er ergens ter wereld een filmfestival. Soms denk ik wel: het zijn er teveel. We vissen teveel in dezelfde vijver en we zouden efficiënter moeten zijn. De concurrentie werkt ook prijsopdrijvend. Sales agents vragen soms belachelijk hoge prijzen voor een film. Maar wij doen niet mee aan die rat race. Gelukkig hebben we over de jaren een naam opgebouwd en weten de meeste agenten wat we kunnen en willen betalen. En we hebben het geluk dat we aan het begin van het filmseizoen zitten. De timing is een sterkte. Maar er wordt de laatste jaren heel erg veel ingekocht, meer dan een film per dag. Er ontstaat verdringing in de bioscoop. Titels draaien niet langer dan hooguit enkele weken weken. Daarom proberen distributeurs het aanbod ook over het jaar te verspreiden en dan vis je als festival soms achter het net, ook als een film perfect bij je past."

Ook Film by the Sea is niet ongeschonden door de crisis gekomen. In 2015 werd de gemeente Vlissingen failliet verklaard en zou de totale subsidie worden ingetrokken. Een paar daarvoor was de hoofdsponsor afgehaakt. Hoe heeft u dat overleefd? "Die hoofdsponsor was goed voor een derde van de begroting. De gemeentelijke subsidie was €120.000 per jaar. Dat bedrag zou geheel wegvallen maar daar is gelukkig de helft van overgebleven. In het uiteindelijke besluit speelden ook andere dan artistiek motieven mee. Twintig procent van de festivalbezoekers komt van buiten de provincie en die mensen geven allemaal geld uit aan eten, drinken en slapen. Bovendien draagt Film by the Sea bij aan een positieve uitstraling van de stad. Toch was het een flinke klus om het festival overeind te houden. Twee jaar geleden hebben we een knip in de organisatie gemaakt. De inhoud is bij mij gebleven, de uitvoering is bij de bioscoop komen te liggen. Zo houden we het hoofd boven water."

De twintigste editie van Film by the Sea begint vanavond. Waar kijkt u het meeste naar uit? "De komst van Sophia Loren natuurlijk! Maar er zitten ook een paar juweeltjes in ons programma. We draaien zo'n dertig films die niet in de Nederlandse theaters worden uitgebracht zoals Breathing into Marble. Dat is een kleine maar erg mooie film, waarvan ik hoop dat-ie een publiek vindt. Ik ben ook trots op het Ingmar Bergman-programma met twintig titels, veelal gerestaureerde prints. In de competities kijk ik uit naar Wildlife en Blaze. En een van mijn persoonlijke favorieten is gemaakt in Zeeland. Van verlies kun je niet betalen gaat over een negentigjarige groenteboer uit Vlissingen die een jaar lang wordt gevolgd."

Na deze jubileumeditie geeft u het stokje over aan Jan Doense. Wat gaat u hierna doen? "Allereerst wens ik Jan veel succes. Ik heb met mijn vrouw afgesproken dat we niet meer gaan verhuizen. We zijn verankerd in de Zeeuwse klei. We wonen in Middelburg en ik heb net een advies geschreven om de Oostkerk, een van de mooiste kerken van de stad, om te vormen tot een podium voor beeldende kunst, concerten en lezingen. Dat plan wil ik nu ook gaan uitvoeren. En zo heb ik meer plannen voor projecten in de regio. Het cultuurtoerisme in Zeeland heeft nog veel groeipotentie."

Edo Dijksterhuis


top
nieuws

Verkiezing publieksprijs European Film Awards geopend

Verkiezing publieksprijs European Film Awards geopend
09 September 2018
Op 15 december worden in Sevilla de European Film Awards uitgereikt. De winnaars van deze 'Europese Oscars' worden bepaald door de leden van de European Film Academy. Behalve wie naar huis gaat met de EFA People's Choice Award. Filmliefhebbers uit heel Europa kunnen hun stem uitbrengen en maken dan kans op een kaartje voor het gala.
>> Lees verder

nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
08 September 2018
Eerste tien titels LIFF bekend. Provoceren op Venetiaanse loper met Weinstein-shirt. Arthousetheaters willen ban Netflix-films in Venetië. Bankier van het verzet Nederlandse Oscar-inzending. EU stelt quotum van 30% Europese producties aan Amerikaanse VOD-bedrijven. Zesde deel Die Hard-serie wordt prequel. De Johnsons (1992) weer in de bioscoop. Tom Holkenborg maakt muziek voor Mortal Engines. Rode schoentjes uit The Wizard of Oz weer terecht. David Cronenburg maakt tv-serie. Europese Commissie schrijft filmwedstrijd uit.
>> Lees verder

nieuws

"Naar Vlissingen reis je om te reizen in jezelf"


07 September 2018
Vanavond begint in Vlissingen Film by the Sea. Het is de twintigste editie van het festival en de laatste van oprichter en directeur Leo Hannewijk. In een afscheidsinterview praat hij over boekverfilmingen, name-dropping en de kracht van een locatie in de periferie.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Veertien keer Hitchcock

Focus: Veertien keer Hitchcock
06 September 2018
Als hij nog had geleefd, zou Alfred Hitchcock op 13 augustus 119 jaar zijn geworden. Ook de Master of Suspense bleek gewoon een sterfelijk mens en stierf op zijn tachtigste, maar zijn films leven voort. Misschien niet meer als de nagelbijtende thrillers die ze bij verschijnen waren, maar wel als fijne nostalgie naar een tijd dat makers van griezelfilms het suggereren van rampspoed belangrijker vonden dan het zo expliciet mogelijk tonen ervan.
>> Lees verder

nieuws

Bankier van het verzet genomineerd voor twaalf Gouden Kalveren

Bankier van het verzet genomineerd voor twaalf Gouden Kalveren
05 September 2018
Gisterenavond zijn de nominaties bekend gemaakt voor de Gouden Kalveren. Bankier van het verzet maakt kans op twaalf prijzen, een absoluut record. Pikante kanttekening is dat regisseur Joram Lürsen vorig jaar uit de Dutch Academy for Film is gestapt. Dat deed hij uit protest omdat Publieke werken toen geen van zijn tien nominaties verzilverd zag.
>> Lees verder

nieuws

Jan Doense nieuwe directeur Film by the Sea

Jan Doense nieuwe directeur Film by the Sea
03 September 2018
Jan Doense wordt de nieuwe directeur van Film by the Sea. Het festival in Vlissingen, dat aanstaande vrijdag begint aan zijn twintigste editie, heeft daarmee een opvolger voor oprichter Leo Hannewijk. De raad van toezicht heeft Doense voor een jaar aangesteld met de intentie tot verlenging.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Sophia Loren in Vlissingen

Focus: Sophia Loren in Vlissingen
03 September 2018
Een knap staaltje verleidingskunst van Film by the Sea: het festival is erin geslaagd om filmdiva Sophia Loren naar Vlissingen te lokken. Ze krijgt op de twintigste editie van het festival de oeuvreprijs Grand Acting Award uitgereikt. Met de 83-jarige Loren heeft het festival een legendarische diva als gast, want de Italiaanse is een van de grootste naoorlogse Europese filmsterren.
>> Lees verder

nieuws

Lichting 2018: Toto Kersten

Lichting 2018: Toto Kersten
02 September 2018
In de zomer plaatst de Filmkrant wekelijks een interview met vers afgestudeerd filmtalent van verschillende academies. Deze week Toto Kersten (AKV|St.Joost) die voor zijn intrigerende documentaire Water that Birds Don't Drink naar Brazilië trok. In prachtige, door hemzelf geschoten beelden legt hij het leven van een vissersfamilie vast die steeds verder van de rivier komt te leven. "Dat hele beeldende en het niet al te concreet maken, dat is misschien ook wel voortgevloeid uit zelfbescherming."
>> Lees verder

nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
01 September 2018
Cinekid opent met GIPS. Carne y Arena niet naar Rotterdam. Light as Feathers geselecteerd voor festival Toronto. Documentaire Nada van Nie over Glennis Grace aangekocht door RTL. Vijftienjarige regisseur strikt Joke Bruijs voor filmrol. Weer een documentaire over band van Herman Brood. Horrorserie met Michiel Huisman binnenkort te zien op Netflix. Storm: Letters van Vuur wint twee prijzen in Nashville. NPO wil jongeren en migranten programmavoorstellen laten doen. L’Or door als sponsor Nederlands Film Festival.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Jubileum Festival 't Hoogt

Focus: Jubileum Festival 't Hoogt
01 September 2018
Er gebeurde veel in 1973: er was oorlog tussen Israël en de omringende Arabische landen, er raasde een storm over Nederland, en Ajax won de Europa Cup. Maar de belangrijkste gebeurtenis in Utrecht was de oprichting van Filmtheater 't Hoogt. Het oudste arthouse van Nederland bestaat dus 45 jaar, en viert dat met een uitbundig Jubi­leum Festival met voorpremières, een filmmarathon met vier klassiekers, een filmquiz en live muziek.
>> Lees verder