Dogman
BlacKkKlansman
3 Faces
Plaire, aimer et courir vite
Laurie Anderson over Chalkroom
Zwitserlevengevoel nieuws

Lichting 2018: Niels Fokkens

Tegels lichten in Zwitserland

In de zomer plaatst de Filmkrant wekelijks een interview met vers afgestudeerd filmtalent van verschillende academies. Deze week vertelt Niels Fokkens (Hogeschool voor de Kunsten Utrecht) over zijn egodocument Zwitserlevengevoel. "De film is geen aanklacht, maar ik was wel op zoek naar waar het schuurde. Er is niks mis met tradities, maar: wanneer wordt zoiets een uitsluitingsmechanisme?"

Afstudeerder Niels Fokkens werd uit Nederlandse ouders in Zwitserland geboren. Daar groeide hij op in Appenzell Ausserrhoden, een provincie waarin eeuwenoude tradities nog altijd het dagelijks leven bepalen. In eerste instantie klinkt dat vredig: cultureel hoogtepunt is de jaarlijkse vaandelceremonie en bestuurlijke beslissingen worden door bewoners zelf genomen via plenaire stemmingen op het dorpsplein. Maar wie voorbij de vredigheid kijkt, ziet ook een rigide samenleving die geen dissonante stemmen tolereert en buitenstaanders uitsluit. Uit onvrede vertrok Fokkens daarom op jonge leeftijd naar Nederland, waar hij na wat omzwervingen op de HKU belandde als mediastudent. In zijn film Zwitserlevengevoel keert hij terug naar zijn geboorteland en onderzoekt waarom hij het er daar altijd zo benauwend vond.

Niels Fokkens


Waarom wilde je een documentaire maken over het land waar je altijd al een hekel aan had? "Ik ben een groot fan van documentaires waarin de maker zijn persoonlijke band met een onderwerp onderzoekt. De films van Marc Schmidt bijvoorbeeld. Juist door zijn vriendschap met hoofpersoon Matthijs, wordt De regels van Matthijs zo'n indringend en urgent portret. Toen ik over mijn afstudeerfilm begon na te denken, kwam ik dus al snel uit bij mijn geboortestreek. Het is een gekke plek. Heel gesloten en hiërarchisch, én tradities uit de middeleeuwen zijn er nog altijd belangrijk. De droom van elke jongen is om als vaandeldrager door de stad te marcheren en familiezwaarden gelden er als identificatie bij officiële verkiezingen. Toen ik jong was kon ik daar absoluut niet tegen en op m'n zestiende ben ik er halsoverkop weggegaan. Hoe zou ik dat allemaal beleven wanneer ik terugkeerde? Dat was de vraag die ik me in de film stelde."

Je doet dat door lokale tradities te tonen. Alleen: de jongen van de vaandelceremonie heeft een sigaretje in z'n mond, de stemmingsronde bij de landsgemeinde, waarmee de dorpsbewoners direct politieke kwesties beslechten, toon je als een langdradig proces. Moeten we die focus op de knulligheid ervan als een aanklacht nemen? "Nee, maar ik was wel op zoek naar waar het schuurde. Er is niks mis met tradities, maar: wanneer wordt zoiets een uitsluitingsmechanisme? Neem het vrouwenstemrecht bijvoorbeeld. In Zwitserland werd dat begin jaren zeventig ingevoerd, maar via de landsgemeinde hebben mannen het in Appenzell Ausserrhoden tot de jaren negentig tegengehouden. Uiteindelijk moest de federale overheid ingrijpen om het door te voeren. Kan je je dan nog op tradities beroepen? En houden die een gemeenschap dan echt bij elkaar? De kwestie van het vrouwenstemrecht sluimert vandaag de dag nog steeds. Tijdens het draaien werd ik door iemand benaderd die off the record beweerde dat mannen daar nog altijd boos over zijn. Als het kon, zouden ze het zo weer terugdraaien."

Een opmerkelijke scene is de stemmingsronde over de komst van een ziekenhuis. Daar wordt letterlijk over beslist via een handentelling op het plein. "Ja, een langdradig proces. Maar wel een hele belevenis. Het hele dorp verzamelt zich op het plein en dan kan iedereen het woord nemen. Normaal spreken er dan een of twee mensen, maar nu wel acht. Dat ziekenhuis werd als een ingrijpende kwestie ervaren, dus het ging er hard aan toe. Omdat ik zelf de cameravoering deed, was ik daar de hele dag in de weer. Een hectische dag in de brandende zon. Wanneer de voor en tegens uiteen zijn gezet, mag iedereen z'n hand opsteken en kijkt de burgemeester welke beslissing de voorkeur heeft. En dan is het beslist. Heel simpel. Het is trouwens niet zo dat de provincie die ik portretteer representatief is voor heel Zwitserland, hoor. Als ik deze film in Bern zou vertonen, zouden ze met evenveel verbazing kijken."

Zwitserlevengevoel

Ben je nu deze film klaar is, ook klaar met je Zwitserleven? "Een deel van mijn leven heb ik inderdaad afgesloten, maar volgens mij is er nog veel meer te vertellen. Een van mijn inspiratiebronnen is de documentaire Image Problem (2012) van de Zwitserse filmmakers Simon Baumann en Andreas Pfiffner. Daarin onderzoeken de twee wat ze het Zwitserse imagoprobleem noemen: dat de rest van de wereld bij Zwitserland meteen aan schimmige bankrekeningen en belastingontduiking denkt. Het was een controversiële film toen die uitkwam, maar won uiteindelijk wel een prijs op het Locarno Festival. Zoiets zou ik willen doen. Waarom zijn Zwitsers zo geobsedeerd door Swiss quality bijvoorbeeld? Dat is een keurmerk dat aan producten van Zwitserse makelij verleend wordt en een belangrijk symbool waar Zwitsers hun identiteit aan ontleden. Hoe zit dat allemaal achter de schermen? Dat intrigeert me wel."

Guus Schulting

Diverse afstudeerfilms zullen te zien zijn op het Nederlands Film Festival dat van 27 september tot en met 5 oktober plaatsvindt in Utrecht.



top
nieuws

Lichting 2018: Ton Cox

Lichting 2018: Ton Cox
12 Augustus 2018
In de zomer plaatst de Filmkrant wekelijks een interview met vers afgestudeerd filmtalent van verschillende academies. Deze week Ton Cox (AKV|St.Joost). Met zijn Directed by Nature maakte hij een anti-natuurdocumentaire. Geheel gefilmd door dieren zelf. Of althans, dat was het plan. "Tijdens mijn stage zeiden ze, laat nooit de worsteling van de maker zien. En ik dacht, hoezo niet?"
>> Lees verder

nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
11 Augustus 2018
Film by the Sea sluit af met The Sisters Brothers. Twaalfde prijs voor Anders. DreamWorks-oprichter begint nieuw videoplatform. Winnie the Pooh-film valt slecht bij Chinese leider. Nieuwe Oscar roept vooral vragen op. Nederlanders kijken weer minder televisie. Apple zet stevig in op productie eigen content. Poolse prijs voor Holiday. Jacques Hoendervangers nieuwe managing director Pathé.
>> Lees verder

nieuws

Focus: De paden op, de lanen in!

Focus: De paden op, de lanen in!
11 Augustus 2018
Openluchtvertoningen heb je in soorten en maten. Sommige filmtheaters zetten een scherm en klapstoeltjes voor de deur en klaar is Kees. Filmtheater 't Hoogt pakt het anders aan: het vertoont van 16 augustus t/m 15 september onder de titel Cinema Buiten op elf schitterende historische locaties in de provincie Utrecht openluchtvoorstellingen.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Don Terry Gilliam Quichote

Focus: Don Terry Gilliam Quichote
10 Augustus 2018
Je kunt je ook teveel inleven in een personage want soms lijkt het erop dat Terry Gilliam zich volledig met Don Quichote vereenzelvigt. Het verhaal is bekend: al in 1990 wilde de regisseur en vroeger lid van Monty Python Cervantes' roman verfilmen, maar door tegenslagen (windhoos, zieke hoofdpersoon) duurde het ruim vijfentwintig jaar voordat de film er vorig maand met The Man Who Killed Don Quixote kwam.
>> Lees verder

nieuws

Nieuwe prijs NFF binnen studentencompetitie

Nieuwe prijs NFF binnen studentencompetitie
09 Augustus 2018
Tijdens de aankomende editie van het Nederlands Film Festival wordt een nieuwe prijs uitgereikt. De Fentener van Vlissingen Fonds Award wordt uitgereikt binnen de NFF Studentencompetitie en is bedoeld voor "een opvallend en onderscheidend crewlid". Er is een geldbedrag van €7.500 aan verbonden.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Wereldcinema in Amsterdam

Focus: Wereldcinema in Amsterdam
08 Augustus 2018
De tijd dat er in de zomer niets te beleven was in de filmtheaters is al een flink aantal jaren voorbij. Zeker in Rialto in Amsterdam, waar eind augustus de negende editie van World Cinema Amsterdam wordt gehouden. Zoals de naam al zegt, vertoont het festival films uit alle windstreken. Dit jaar zijn dat er ongeveer veertig, waarvan er negen zijn te zien in de competitie, het hart van het festival.
>> Lees verder

nieuws

Links

Links
05 Augustus 2018
Jonathan Rosenbaum over Jacques Tati, Spike Lee over lachen om de Klan, op cursus bij Werner Herzog in de Amazone, de mannen van Michael Mann, de eindes van Christopher Nolan en het afgebrande archief van Theo Angelopoulos.
>> Lees verder

nieuws

Lichting 2018: Niels Fokkens

Lichting 2018: Niels Fokkens
05 Augustus 2018
In de zomer plaatst de Filmkrant wekelijks een interview met vers afgestudeerd filmtalent van verschillende academies. Deze week vertelt Niels Fokkens (Hogeschool voor de Kunsten Utrecht) over zijn egodocument Zwitserlevengevoel. "De film is geen aanklacht, maar ik was wel op zoek naar waar het schuurde. Er is niks mis met tradities, maar: wanneer wordt zoiets een uitsluitingsmechanisme?"
>> Lees verder

nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
04 Augustus 2018
Gerestaureerde versie Some Like It Hot te zien bij EYE. Filmcolleges van Martin Koolhoven op TV. Kritiek op Netflix om fat shaming. Hollywood-versie Meet Jimmy in de maak. Advocaten Weinstein eisen einde proces. Dertiende editie One Night Stand komt eraan. Robert De Niro krijgt rol in Joker. Schrijver en regisseur Soof 2 krijgen meer royalties. Bergman-retrospectief tijdens Film by the Sea. Regisseur All the Wild Horses bij eenmalige vertoning in Leiden. Rol Barry Atsma in Amerikaanse sf-serie.
>> Lees verder

nieuws

Russische documentairemakers vermoord in CAR

Russische documentairemakers vermoord in CAR
03 Augustus 2018
De berichtgeving in Nederlandse media was summier en kwam vaak niet verder dan onderaan pagina 7. "Russische journalisten vermoord in Centraal Afrikaanse Republiek." Nu blijkt dat het gaat om filmmaker Alexander Rastorguev, een bekend Poetin-criticus, en zijn team. Zij werkten aan een documentaire over Russische huurlingen die actief zijn in het centraal Afrikaanse land.
>> Lees verder