Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
The Polish Dancer nieuws

Uniek filmerfgoed: Pola Negri in The Polish Dancer

De komende maanden doet de Filmkrant verslag van de openbare collegereeks This is Film! Film Heritage in Practice, een lezingenreeks met gastsprekers over filmrestauraties en filmerfgoed. Deze keer over de rol van filmarchieven en de restauratie van uniek Pools filmerfgoed.

Het vijfde openbare college van This is Film! ging over de stille film en de rol van filmarchieven in het behoud van filmerfgoed. In de jaren dertig van de vorige eeuw werden de eerste filmarchieven opgericht, zoals het archief (1935) dat nog steeds verbonden is aan het MoMA. Voor die tijd bekommerden weinigen zich om filmconservering, waardoor naar schatting zeventig procent van alle stille films verloren zijn gegaan. Als een film was uitgedraaid in de bioscopen werd deze simpelweg vernietigd. De eerste filmarchieven, waaronder ook het British Film Institute (BFI) en de Cinémathèque Française, richtten zich vooral op het behoud en de vertoning van avant-gardefilms. Ook het archief van het Nederlands Filmmuseum (NFM), opgericht in 1946, deed dit, toen nog als onderdeel van het Stedelijk Museum. Deze focus op film als kunstvorm had alles te maken met (in Nederland) de Filmliga en hun afkeer van Hollywoodvermaak. Filmarchieven vertoonden Europese kunstfilms, of leenden deze uit, als alternatief voor Amerikaanse films die ook toen al de markt overspoelden. Maar filmvertoning is niet de kerntaak van archieven, ze houden zich bezig met wat tegenwoordig filmerfgoed heet: het verzamelen, conserveren en restaureren van films.

Het archief van EYE, de opvolger van het NFM, verzamelt alle films die ooit in Nederland zijn vertoond, dus niet alleen de Nederlandse producties. Dat betekent in de praktijk dat zij unieke kopieën bezit, van bijvoorbeeld een Amerikaanse film maar dan met Nederlandse tussentitels. De befaamde Desmet-collectie, ongeveer duizend films, is een belangrijk onderdeel van het EYE-archief en werd in 2011 toegevoegd aan het Memory of the World-register van Unesco. In de collectie van filmpionier Jean Desmet bevinden zich vele verloren gewaande producties uit de vroege jaren van de cinema. De collectie is cultuur-, bedrijfs- en filmarchief ineen.

De meeste filmarchieven zijn onderdeel van de FIAF (Fédération Internationale des Archives du Film), die in 1938 werd opgericht en (onder veel meer) samenwerking tussen archieven bepleit, evenals de uitwisseling van films tussen FIAF-leden. Ook is er de regel dat bijvoorbeeld een Poolse film die is gevonden door EYE wordt gerepatrieerd naar Polen, waarbij het archief dat de kopie vond een duplicaat krijgt.

Pola Negri
Elzbieta Wysocka, hoofd van het Nationaal Filmarchief Polen (FINA), vertelde over de digitale restauratie van The Polish Dancer (Bestia, 1917), een film met de Poolse actrice Pola Negri (1897-1987). Negri studeerde als tiener aan de balletacademie van Warschau maar stapte door tuberculose in 1914 over naar theater en film. Ze kreeg al snel een contract bij de Sfinks-studio. The Polish Dancer is de enig overgebleven Negri-film uit haar tijd bij Sfinks en de oudste bewaard gebleven film met Negri. In 1917 trok ze naar Duitsland, waar ze films maakte met onder andere Ernst Lubitsch (waaronder Madame DuBarry en Die Bergkatze), waarna ze in 1922 een contract kreeg met Paramount en naar Amerika emigreerde.

De Poolse versie, Bestia, is verloren gegaan maar nadat Negri dankzij de Lubitsch-producties een grote filmster was geworden in de VS werd de film in 1922 aangekocht door een Amerikaanse zakenman. Deze Amerikaanse exportversie, The Polish Dancer, belandde in de collectie van MoMA, die de film in 1963 repatrieerde naar Polen. De brandbare nitraatfilm werd in 1973 in Polen geconserveerd op acetaat. Deze 'safety print', inclusief de fraaie Amerikaanse tussentitels, diende als basis voor de in 2016 begonnen digitale restauratie, die in 4K-resolutie werd uitgevoerd. De restauratie was op tijd klaar voor de honderdste verjaardag van de film, de première was tijdens het Il Cinema Ritrovato-festival in Bologna.

Wysocka ziet The Polish Dancer als symbool van de Poolse filmgeschiedenis. In de Tweede Wereldoorlog ging veel filmerfgoed verloren, minder dan vijf procent van de films uit de zwijgende periode bleven bewaard. En van die vijf procent zijn er slechts twee originele negatieven ongeschonden uit de strijd gekomen, de rest betreft duplicaten. Zij schat in dat de kopie van The Polish Dancer uit het archief van de Filmoteka Narodowa in kwaliteit zeker vijf generaties van het originele negatief verwijderd is. Dit betekent een hoger contrast tussen zwart-wit en weinig nuance in de witgedeeltes. Bij de restauratie werd de film gestabiliseerd, het contrast hersteld en werd flicker geminimaliseerd. Interessant was dat voor de blu-ray versie de filmkorrel, die behouden bleef in de filmkopie (overgezet naar DCP), met software vrijwel werd geëlimineerd. Net als elders verwacht het Poolse publiek dat een film, zelfs als het om een stille film gaat, er vrijwel perfect uitziet. Krassen, 'regen' en splices zijn tegenwoordig uit den boze.

De restauratie leidde recentelijk tot een conferentie over Pola Negri, wier reputatie toe is aan een herwaardering, na decennia van mythologiserende krantenartikelen en de door Hollywoods publiciteitsmachine en haarzelf gecreëerde imagovorming.

The Polish Dancer werd gemaakt met een beperkt budget en is een typisch product van zijn tijd. Het melodramatische verhaal draait om Negri, een feestvierende losbol die om aan haar conservatieve ouders te ontsnappen naar de stad trekt en daar danseres wordt. Daarbij 'leent' ze geld van een goede vriend, die haar dat later vol wrok zal nadragen. Ze wordt verliefd op een niet onbemiddelde man die al getrouwd is en een dochtertje heeft, iets dat hij voor haar verzwijgt.

Ruim honderd jaar later, in het #MeToo-tijdperk, vallen de vrouwenrollen op: ofwel femme fatale (Negri) dan wel wegkwijnend (de verlaten vrouw). Het loopt voor beiden (spoiler!) ook nog eens slecht af. Voor de film gelukkig niet, die kan zeker weer honderd jaar mee.

André Waardenburg

Verder lezen/kijken

Zie voor de activiteiten van de Filmoteka Narodowa en het Nationaal Filmarchief Polen (FINA): http://www.fn.org.pl/en.html

Filmcriticus Jay Weissberg, directeur van het Pordenone-filmfestival, over de kloof tussen haar imago en haar filmrollen:

http://www.giornatedelcinemamuto.it/en/portfolio-type/pola-negri/

16 vintage ansichtkaarten van Poli Negri uit de National Portrait Gallery, Londen:

https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp18218/pola-negri

De trailer van Mania, een door FINA eerder herontdekte film met Pola Negri:

https://www.youtube.com/watch?v=21AqwBuT3s8

Een uitstekende kopie van Lubitsch' Madame DuBarry, met Pola Negri (met Franse en Duitse tussentitels):

https://www.youtube.com/watch?v=H1g-qHOYBrM



top
nieuws

Samenwerking IFFR met nieuw opgerichte NPA

Samenwerking IFFR met nieuw opgerichte NPA
15 Mei 2018
Vorig week werd de Netherlands Post production Alliance (NPA) opgericht, een samenwerkingsverband van dertien Nederlandse postproductiebedrijven. Vandaag kondigt het Hubert Bals Fonds van het International Film Festival Rotterdam aan te gaan samenwerken met de nieuwe vereniging. Het doel: Nederlandse postproductiehuizen koppelen aan makers van wereldcinema.
>> Lees verder

nieuws

Uniek filmerfgoed: Pola Negri in The Polish Dancer

Uniek filmerfgoed: Pola Negri in The Polish Dancer
14 Mei 2018
De komende maanden doet de Filmkrant verslag van de openbare collegereeks This is Film! Film Heritage in Practice, een lezingenreeks met gastsprekers over filmrestauraties en filmerfgoed. Deze keer over de rol van filmarchieven en de restauratie van uniek Pools filmerfgoed.
>> Lees verder

nieuws

Links

Links
13 Mei 2018
De gezichten van Xavier Dolan, twintig jaar He Got Game, hoe Hollywood kindsterren in de steek laat, de onzichtbare invloed van Citizen Kane, de posters van Cannes en facetimen met Jean-Luc Godard over Michael Bay.
>> Lees verder

nieuws

Cannes blog 5: Facetime met Godard

Cannes blog 5: Facetime met Godard
13 Mei 2018
De Filmkrant bericht dagelijks vanaf het 71e filmfestival van Cannes, waar Jean-Luc Godard gisteren digitaal tot ons kwam om te orakelen over de filmkunst en de staat van de wereld.
>> Lees verder

nieuws

Jubileum The Big Lebowski gevierd met The Dude Day

Jubileum The Big Lebowski gevierd met The Dude Day
13 Mei 2018
White Russians, die eeuwige badjas, bowlen en natuurlijk dat vloerkleed waar het allemaal mee begon. De ingrediënten van The Big Lebowski zijn de brandstof van een complete subcultuur die is ontstaan rondom de film van de gebroeders Coen. Dit jaar is het twintig jaar geleden dat hij in première ging. Dat wordt morgen gevierd met The Dude Day.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Annie MG

Focus: Annie MG
13 Mei 2018
Leukste oma van Nederland en koningin van het kinderboek: aan lofbetuigingen voor Annie MG Schmidt geen gebrek. Terecht, ook al weten we al lang, om precies te zijn sinds de biografie van Annejet van der Zijl in 2002, dat de in 1995 overleden Schmidt geen vrolijke vrijbuiter was, maar een vrouw met een ingewikkeld en moeilijk leven.
>> Lees verder

nieuws

Cannes blog 4: Melancholia

Cannes blog 4: Melancholia
12 Mei 2018
Eén gevoel overheerst in de competitiefilms. Oordeel zelf of dat een goeie zaak is. En Jean-Luc Godard orakelde zojuist via Facetime (waarover morgen meer).
>> Lees verder

nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
12 Mei 2018
Avengers: Infinity War verdient een miljard in elf dagen. Paul Verhoeven maakt weer Nederlandse film. Regiedebuut Halina Reijn met Carice van Houten in hoofdrol. Chinese live actionfilm over Nijntje in de maak. Carlos Carvalho moet filmen giraf bekopen met de dood. Vervolg op The Hitman’s Bodyguard aangekondigd. René Mioch maakt tentoonstelling op Kasteel de Haar. Overname 20th Century Fox door Disney op losse schroeven. Europese publieke omroepen beginnen eigen online platform. Servicebioscoop ZIEN failliet.
>> Lees verder

nieuws

Nieuwe vereniging promoot Nederlandse postproductie

Nieuwe vereniging promoot Nederlandse postproductie
11 Mei 2018
Nederland heeft zich de laatste jaren ontwikkeld tot internationaal belangrijk centrum voor postproductie van speelfilms, documentaires en tv-series. Dertien bedrijven heeft zich nu verenigt in de Netherlands Post production Alliance (NPA). Op Cannes wordt het initiatief voor het eerst gepresenteerd. In de toekomst wordt Nederland op alle grote festivals gepromoot al dé plek voor hoogwaardige postproductie.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Nieuw muziekfilmfestival

Focus: Nieuw muziekfilmfestival
11 Mei 2018
Waarom zou je het wiel uitvinden als het al bestaat? Het In-Edit International Music Documentary Festival werd in 2003 in Barcelona opgericht en in de jaren daarna ontstonden in Griekenland, Chili en Brazilië satelliet-edities. Van 18 t/m 20 mei wordt in Amsterdam in het Ketelhuis en in Pacific Parc de eerste Nederlandse editie van het festival gehouden.
>> Lees verder