The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Benjamin Barber nieuws

Benjamin Barber vs the World

Vermaard politicoloog Benjamin Barber overleed gisteren na een ziekbed van enkele maanden. In 2015 was de auteur van Jihad vs Mc World en If Mayors Ruled the World te gast op het documentairefestival IDFA en selecteerde vijftien documentaires die zijn ideeën illustreerden. Voorafgaand aan zijn komst naar Amsterdam spraken we Barber telefonisch vanuit New York.

Door Ronald Rovers

In 1995 schreef de Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber Jihad vs McWorld. Dat was halverwege een decennium van grenzeloos optimisme. Francis Fukuyama had drie jaar eerder het einde van de geschiedenis aangekondigd, want de mensheid was ideologisch nu wel uitontwikkeld en de liberale democratie zou naar alle uithoeken van de wereld geëxporteerd worden. Hoewel een stuk minder optimistisch over die export — hij had het over een 'gouden dwangbuis' — voerde journalist Thomas Friedman in 1999 in zijn boek The Lexus and the Olive Tree de 'Golden Arches Theory of Conflict Prevention' aan, die stelde dat 'geen twee landen die allebei een McDonald's hadden, een oorlog met elkaar hebben gevoerd sinds ze die McDonald's kregen'.
Barber was pessimistischer. Wat hij beschreef in Jihad vs McWorld, de uitwerking van een artikel dat hij in 1992 voor The Atlantic had geschreven, was het groeiende conflict tussen enerzijds globalisering en corporatistische macht over politieke processen en anderzijds Jihad, traditionele waarden in de vorm van extreem nationalisme en religieus fundamentalisme. Jihad verwees bij Barber dus niet zozeer naar moslimfundamentalisme maar naar alle verzet tegen de moderniteit. Een terugkeer naar de gulden en de markt waar die een daalder waard is in een keurig aangeharkt blanco Nederland met hoge muren eromheen, zoals de PVV propageert, dat is volgens Barber typisch Jihad.

Welcome to Leith


Sheriff
"Die muren zijn een groeiend probleem", zegt hij vanuit New York als we hem kort via Skype kunnen spreken. Voor IDFA selecteerde de voormalig adviseur van president Clinton vijftien documentaires die reflecteren op thema's uit zijn werk. Dat loopt van het portret Steve Jobs: the Man in the Machine tot Checks and Balances, over het dagelijks leven op een Algerijnse krantenredactie, en Welcome to Leith, over een vreedzaam gehucht in Noord-Dakota waar een nieuwe inwoner een beruchte white supremacist blijkt die van het dorp een neonazigemeenschap wil maken. Wat opvalt is dat het geen macroanalyses zijn over abstracte internationale ontwikkelingen, maar bijna allemaal films over lokale conflicten, zoals het tragikomische Ukrainian Sheriffs, over een sheriffsduo in een afgelegen Oekraïens dorp. Tijdens het festival zal Barber na vertoningen steeds geïnterviewd worden over zijn selectie in de Amsterdamse Kleine Komedie.
Twee jaar geleden, in november 2013, was Barber ook al in Amsterdam (en een half jaar later weer op de G8 van de Filosofie in de Beurs van Berlage) om te praten met Eberhard van der Laan. Meer nog dan visionair analyticus van een botsing tussen traditie en moderniteit is Barber namelijk al minstens vanaf het verschijnen van zijn boek Strong Democracy in 1984 bezig met nadenken over een democratie waarbij burgers zich meer betrokken voelen.
En dat betekent: lokale democratie. Daarover publiceerde hij in 2013 If Majors Ruled the World (in 2014 vertaald als Als burgemeesters zouden regeren). Sindsdien reist Barber de wereld over om die boodschap uit te dragen.
Nationale staten en internationale organisaties verliezen zich volgens hem in abstracties en machtspolitiek en blijken niet in staat problemen als klimaatverandering, terrorisme, armoede en de handel in drugs, wapens en mensen op te lossen. Burgemeesters doen dat veel beter want die zijn voortdurend bezig met het oplossen van praktische problemen. Steden — waar een steeds groter deel van de wereldbevolking woont — werken ook makkelijker samen dan landen. Natiestaten hebben volgens Barber de neiging om zich tegen elkaar af te zetten omdat ze hun soevereiniteit willen bewaren.

Ukrainian Sheriffs


Politiek van de angst
Muren dus. Barber praat snel want tijd is er niet. Interviews moeten tussendoor, op de achterbank van taxi's die van of naar een vliegveld rijden. Of zoals nu, snel via Skype. Stilzitten doet de 76-jarige New Yorker niet. Aan Fifth Avenue loopt het trouwens ook niet tegen middernacht, zoals hier. Terwijl Barber steeds een lok van z'n haar opzij veegt, beweegt hij voor de camera van voor naar achter en van links naar rechts, zijn zinnen onderstrepend met gebaren.
De onvrede die zich nu overal in Europa manifesteert in de vorm van weerstand tegen de komst van vluchtelingen is volgens hem een gevolg van een falende nationale democratie. Mensen voelen zich niet begrepen en niet betrokken. Ik vraag of de politiek van de angst, waar hij vaak naar verwijst, alleen een instrument is van extremistische partijen of dat het een soort gemeenschappelijke munt is die alle politici gebruiken. "Je ziet het overal misbruikt worden. Het is totaal onverantwoord dat Europese regeringen muren willen bouwen om anderen buiten te houden. Niet alleen omdat we technologisch en financieel sterk van elkaar afhankelijk zijn en het dus zinloos is om je af te schermen, maar omdat mensen hun eigen angst door dat gedrag bevestigd en gelegitimeerd zien. Elke ideologie van muren botst onvermijdelijk met de realiteit."
Maar zijn die fysieke muren niet slechts een manifestatie van de muren die mensen al langer in hun hoofd aan het bouwen waren? "Zeker, maar dat maakt ze niet minder gevaarlijk. En natuurlijk, wat politici echt moeten doen is niet de verschillen benadrukken, maar juist wat we als mensen delen, wat we gemeenschappelijk hebben."
Wat volgens u makkelijker te doen is als mensen elkaar op lokaal niveau ontmoeten. Niet alleen fysiek, maar ook via het democratisch proces. "Precies. Op lokaal niveau ben je direct betrokken bij problemen en ben je dus ook meer geïnteresseerd in oplossingen. Vanwege de relatieve kleinschaligheid kun je daar makkelijker milieuvervuiling aanpakken, je met anderen identificeren, oplossingen bedenken voor verkeerscongestie of wat zich dan ook aandient. Je staat ook in directer contact met het bedrijfsleven. Burgemeesters overleggen gelukkig ook al intensief op internationaal niveau om zulke problemen aan te pakken. Het is ook een effectieve manier om te voorkomen dat mensen zich afkeren van de democratie. En kijk naar de geschiedenis. Haatideologieën overleven nooit op de lange termijn. Mensen zien altijd weer in dat de oplossing ligt in samenwerken."

Twitter
In diezelfde geschiedenis zie je dat het steeds weer onnoemelijk veel pijn en levens kost voor mensen dat inzien. "Dat is waar. Als Jood in Europa in de jaren dertig had je niks aan die kennis." Barber noemt zichzelf "diep pessimistisch over de korte termijn". Tegelijk zegt hij dat er altijd wel redenen zijn voor pessimisme. Zijn niet-aflatende pleidooi om de lokale democratie te versterken, zijn "strijd", noemt hij een vorm van optimisme. Het 'Global Parliament of Mayors', waarin burgemeesters elkaar ontmoeten om gemeenschappelijke problemen en oplossingen te bespreken, is daar een concreet resultaat van.
Barbers selectie voor IDFA is ingegeven door de focus op lokale verhalen zegt hij, maar ook "doordat ze illustreren hoe verschillend mensen reageren als de heerlijke nieuwe wereld zich aandient. Zo zie je in A Syrian Love Story hoe de burgeroorlog hele hechte banden binnen een familie onder druk zet doordat de een kiest voor strijd en de ander wil vluchten. Die documentaires zijn voor mij kaders om de moderniteit te bestuderen." Over moderniteit gesproken. Zijn boek Jihad vs McWorld krijgt in 2016 een update, waarbij de ondertitel How Globalism and Tribalism are Reshaping the World wordt vervangen door het meer actuele ISIS on the Internet. Waarom die specifieke ondertitel, gezien de wereldomvattende ontwikkelingen die verder langskomen? "Het is een prachtig voorbeeld van hoe Jihad en McWorld, dus traditie en moderniteit, niet meer los van elkaar kunnen worden gezien. ISIS gebruikt de technologie van vooruitgang en moderniteit om het Westen aan te vallen. En dat doen ze effectief. Ze verspreiden hun ideologie onder meer via Twitter. De ironie is dat ze dat ook weer afhankelijk maakt van datzelfde Westen."

Zie voor meer informatie over de selectie van Barber idfa.nl


Barber en DocLab

IDFA's storytelling laboratorium DocLab selecteerde projecten die op een of andere manier aansluiten bij de thema's die Barber aansnijdt.
The Enemy van oorlogsfotograaf Karim Ben Khelifa is volgens de maker een project dat opereert op de grens van neurowetenschap, kunstmatige intelligentie en non-fictievertelling. Twee strijders staan tegenover elkaar, de toeschouwer in het midden. Het publiek wordt uitgenodigd om uit de rol van passieve buitenstaander te stappen en binnen te treden in het hart van conflicten in Afghanistan, Israël, Congo en El Salvador.
RecoVR Mosul: A Collective Reconstruction van Laura Chen en Ziv Schneider is een digitale wederopbouw van kunst en archeologische locaties die sinds de bezetting van de Iraakse stad Mosul op 10 juni 2014 door IS vernietigd werden. Dankzij 'crowdsourced' foto's konden ze digitaal gerestaureerd worden en kun je als bezoeker virtueel door het historische museum van de stad lopen.
Cue China van Ant Hampton laat de toeschouwer door de ogen van de onbekende Chinese arbeider kijken die zoveel van de producten maakt die we hier in het dagelijks leven gebruiken.
Witness 360 7/7 van Darren Emerson is virtual reality journalistiek die probeert de psychologische naweeën van de aanslagen van Al Qaida in Londen op 7 juli 2005 invoelbaar te maken.

The Enemy


Zie voor meer informatie over DocLab idfa.nl



top
nieuws

Austerlitz en #uploading_holocaust

Austerlitz en #uploading_holocaust
26 April 2017
Rondom de 4 mei herdenking is de documentaire Austerlitz in diverse filmtheaters te zien. Regisseur Sergei Loznitsa bezocht de voormalige concentratiekampen Dachau en Sachsenhausen en maakt van elk shot een monument voor contemplatie.
>> Lees verder

nieuws

Benjamin Barber vs the World

Benjamin Barber vs the World
26 April 2017
Vermaard politicoloog Benjamin Barber overleed gisteren na een ziekbed van enkele maanden. In 2015 was de auteur van Jihad vs Mc World en If Mayors Ruled the World te gast op het documentairefestival IDFA en selecteerde vijftien documentaires die zijn ideeën illustreerden. Voorafgaand aan zijn komst naar Amsterdam spraken we Barber telefonisch vanuit New York.
>> Lees verder

nieuws

Scorsese selecteert zelf films bij EYE tentoonstelling

Scorsese selecteert zelf films bij EYE tentoonstelling
25 April 2017
Over een maand opent in EYE de eerste overzichtstentoonstelling over leven en werk van Martin Scorsese. Alle 24 speelfilms van de regisseur die ons onder andere Raging Bull en Taxi Driver bracht, worden gedraaid. Daarnaast is er een programma met Scorsese-favorieten, door de meester zelf geselecteerd uit de collecties van EYE en de door hem geleide Film Foundation.
>> Lees verder

nieuws

Telefilm 2017: Jorien van Nes over De Aflossing

Telefilm 2017: Jorien van Nes over De Aflossing
24 April 2017
De afgelopen zes weken verscheen iedere woensdag een nieuwe Nederlandse film op televisie. Regisseur Jorien van Nes sluit deze week af met De Aflossing, over twee broers in conflict over de bankencrisis. Van Nes: "Uiteindelijk vind ik het belangrijkste wie deze mensen zijn en hoe ze in hun leven staan."
>> Lees verder

nieuws

Links

Links
23 April 2017
Mad Max in zwart-wit, de kunst van de focus pull, billen tellen met Fast and Furious, de deprimerende praktijk van documentaires programmeren, de lichtkunstenaar in de schaduw van Stanley Kubrick en taart voor film noir-fans.
>> Lees verder

nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
22 April 2017
Fast & Furious 8 verbreekt record beste openingsweekend wereldwijd. Halsema en Khoury lid van IDFA-bestuur. De Telegraaf lanceert eigen videoplatform. Theo Maassen maakt regiedebuut met Billy. Geert Wilders komt met vervolg op Fitna. Rechter bestempelt werk amateurondertitelaars als illegaal. NPO-fonds deelt ruim €3 miljoen uit. Distributeurs strijden om rechten James Bond 25. Jubilerende André Rieu walst in zestig bioscoopzalen.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Nieuw filmfestival Gorinchem

Focus: Nieuw filmfestival Gorinchem
21 April 2017
Geen zichzelf respecterende stad zonder filmfestival. Dat geldt ook voor Gorinchem, dat we kennen als het stadje waar de Watergeuzen in 1572 negentien priesters en andere gelovigen gevangen namen en in Den Briel gruwelijk vermoordden. Maar er is vrolijker nieuws over Gorinchem. In het stadje vindt van 28 t/m 30 april de eerste editie van het Internationaal Film Festival Gorinchem (IFFG) plaats.
>> Lees verder

nieuws

Terugkeer van de nachtvoorstelling

Terugkeer van de nachtvoorstelling
19 April 2017
De nachtvoorstelling, domein van B-films, culttitels en creaties die het daglicht niet kunnen verdragen is terug. Kriterion in Amsterdam is twee weken geleden begonnen met een wekelijkse aflevering van After Midnight. De bedoeling is om films te brengen die nergens anders (meer) te zien zijn.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Warmlopen Amsterdam Spanish Film Festival

Focus: Warmlopen Amsterdam Spanish Film Festival
18 April 2017
Het duurt nog even voordat de derde editie van het Amsterdam Spanish Film Festival van start gaat (30 mei), maar het festival trapt 25 april alvast af in Tuschinski met de voorpremière van El ciu­dadano ilustre.
>> Lees verder

nieuws

Telefilm 2017: Thomas Korthals Altes over Het bestand

Telefilm 2017: Thomas Korthals Altes over Het bestand
17 April 2017
Deze weken verschijnt iedere woensdag een nieuwe Nederlandse film op televisie. Deze keer vertelt regisseur Thomas Korthals Altes over zijn Arnon Grunberg verfilming Het bestand waarvoor hij in de wereld van hackers en cyber-security dook. "Vroeger waren computernerds nog gewoon nerds, nu worden ze langzaamaan de machtigste mensen op aarde."
>> Lees verder