Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Benjamin Barber nieuws

Benjamin Barber vs the World

Vermaard politicoloog Benjamin Barber overleed gisteren na een ziekbed van enkele maanden. In 2015 was de auteur van Jihad vs Mc World en If Mayors Ruled the World te gast op het documentairefestival IDFA en selecteerde vijftien documentaires die zijn ideeën illustreerden. Voorafgaand aan zijn komst naar Amsterdam spraken we Barber telefonisch vanuit New York.

Door Ronald Rovers

In 1995 schreef de Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber Jihad vs McWorld. Dat was halverwege een decennium van grenzeloos optimisme. Francis Fukuyama had drie jaar eerder het einde van de geschiedenis aangekondigd, want de mensheid was ideologisch nu wel uitontwikkeld en de liberale democratie zou naar alle uithoeken van de wereld geëxporteerd worden. Hoewel een stuk minder optimistisch over die export — hij had het over een 'gouden dwangbuis' — voerde journalist Thomas Friedman in 1999 in zijn boek The Lexus and the Olive Tree de 'Golden Arches Theory of Conflict Prevention' aan, die stelde dat 'geen twee landen die allebei een McDonald's hadden, een oorlog met elkaar hebben gevoerd sinds ze die McDonald's kregen'.
Barber was pessimistischer. Wat hij beschreef in Jihad vs McWorld, de uitwerking van een artikel dat hij in 1992 voor The Atlantic had geschreven, was het groeiende conflict tussen enerzijds globalisering en corporatistische macht over politieke processen en anderzijds Jihad, traditionele waarden in de vorm van extreem nationalisme en religieus fundamentalisme. Jihad verwees bij Barber dus niet zozeer naar moslimfundamentalisme maar naar alle verzet tegen de moderniteit. Een terugkeer naar de gulden en de markt waar die een daalder waard is in een keurig aangeharkt blanco Nederland met hoge muren eromheen, zoals de PVV propageert, dat is volgens Barber typisch Jihad.

Welcome to Leith


Sheriff
"Die muren zijn een groeiend probleem", zegt hij vanuit New York als we hem kort via Skype kunnen spreken. Voor IDFA selecteerde de voormalig adviseur van president Clinton vijftien documentaires die reflecteren op thema's uit zijn werk. Dat loopt van het portret Steve Jobs: the Man in the Machine tot Checks and Balances, over het dagelijks leven op een Algerijnse krantenredactie, en Welcome to Leith, over een vreedzaam gehucht in Noord-Dakota waar een nieuwe inwoner een beruchte white supremacist blijkt die van het dorp een neonazigemeenschap wil maken. Wat opvalt is dat het geen macroanalyses zijn over abstracte internationale ontwikkelingen, maar bijna allemaal films over lokale conflicten, zoals het tragikomische Ukrainian Sheriffs, over een sheriffsduo in een afgelegen Oekraïens dorp. Tijdens het festival zal Barber na vertoningen steeds geïnterviewd worden over zijn selectie in de Amsterdamse Kleine Komedie.
Twee jaar geleden, in november 2013, was Barber ook al in Amsterdam (en een half jaar later weer op de G8 van de Filosofie in de Beurs van Berlage) om te praten met Eberhard van der Laan. Meer nog dan visionair analyticus van een botsing tussen traditie en moderniteit is Barber namelijk al minstens vanaf het verschijnen van zijn boek Strong Democracy in 1984 bezig met nadenken over een democratie waarbij burgers zich meer betrokken voelen.
En dat betekent: lokale democratie. Daarover publiceerde hij in 2013 If Majors Ruled the World (in 2014 vertaald als Als burgemeesters zouden regeren). Sindsdien reist Barber de wereld over om die boodschap uit te dragen.
Nationale staten en internationale organisaties verliezen zich volgens hem in abstracties en machtspolitiek en blijken niet in staat problemen als klimaatverandering, terrorisme, armoede en de handel in drugs, wapens en mensen op te lossen. Burgemeesters doen dat veel beter want die zijn voortdurend bezig met het oplossen van praktische problemen. Steden — waar een steeds groter deel van de wereldbevolking woont — werken ook makkelijker samen dan landen. Natiestaten hebben volgens Barber de neiging om zich tegen elkaar af te zetten omdat ze hun soevereiniteit willen bewaren.

Ukrainian Sheriffs


Politiek van de angst
Muren dus. Barber praat snel want tijd is er niet. Interviews moeten tussendoor, op de achterbank van taxi's die van of naar een vliegveld rijden. Of zoals nu, snel via Skype. Stilzitten doet de 76-jarige New Yorker niet. Aan Fifth Avenue loopt het trouwens ook niet tegen middernacht, zoals hier. Terwijl Barber steeds een lok van z'n haar opzij veegt, beweegt hij voor de camera van voor naar achter en van links naar rechts, zijn zinnen onderstrepend met gebaren.
De onvrede die zich nu overal in Europa manifesteert in de vorm van weerstand tegen de komst van vluchtelingen is volgens hem een gevolg van een falende nationale democratie. Mensen voelen zich niet begrepen en niet betrokken. Ik vraag of de politiek van de angst, waar hij vaak naar verwijst, alleen een instrument is van extremistische partijen of dat het een soort gemeenschappelijke munt is die alle politici gebruiken. "Je ziet het overal misbruikt worden. Het is totaal onverantwoord dat Europese regeringen muren willen bouwen om anderen buiten te houden. Niet alleen omdat we technologisch en financieel sterk van elkaar afhankelijk zijn en het dus zinloos is om je af te schermen, maar omdat mensen hun eigen angst door dat gedrag bevestigd en gelegitimeerd zien. Elke ideologie van muren botst onvermijdelijk met de realiteit."
Maar zijn die fysieke muren niet slechts een manifestatie van de muren die mensen al langer in hun hoofd aan het bouwen waren? "Zeker, maar dat maakt ze niet minder gevaarlijk. En natuurlijk, wat politici echt moeten doen is niet de verschillen benadrukken, maar juist wat we als mensen delen, wat we gemeenschappelijk hebben."
Wat volgens u makkelijker te doen is als mensen elkaar op lokaal niveau ontmoeten. Niet alleen fysiek, maar ook via het democratisch proces. "Precies. Op lokaal niveau ben je direct betrokken bij problemen en ben je dus ook meer geïnteresseerd in oplossingen. Vanwege de relatieve kleinschaligheid kun je daar makkelijker milieuvervuiling aanpakken, je met anderen identificeren, oplossingen bedenken voor verkeerscongestie of wat zich dan ook aandient. Je staat ook in directer contact met het bedrijfsleven. Burgemeesters overleggen gelukkig ook al intensief op internationaal niveau om zulke problemen aan te pakken. Het is ook een effectieve manier om te voorkomen dat mensen zich afkeren van de democratie. En kijk naar de geschiedenis. Haatideologieën overleven nooit op de lange termijn. Mensen zien altijd weer in dat de oplossing ligt in samenwerken."

Twitter
In diezelfde geschiedenis zie je dat het steeds weer onnoemelijk veel pijn en levens kost voor mensen dat inzien. "Dat is waar. Als Jood in Europa in de jaren dertig had je niks aan die kennis." Barber noemt zichzelf "diep pessimistisch over de korte termijn". Tegelijk zegt hij dat er altijd wel redenen zijn voor pessimisme. Zijn niet-aflatende pleidooi om de lokale democratie te versterken, zijn "strijd", noemt hij een vorm van optimisme. Het 'Global Parliament of Mayors', waarin burgemeesters elkaar ontmoeten om gemeenschappelijke problemen en oplossingen te bespreken, is daar een concreet resultaat van.
Barbers selectie voor IDFA is ingegeven door de focus op lokale verhalen zegt hij, maar ook "doordat ze illustreren hoe verschillend mensen reageren als de heerlijke nieuwe wereld zich aandient. Zo zie je in A Syrian Love Story hoe de burgeroorlog hele hechte banden binnen een familie onder druk zet doordat de een kiest voor strijd en de ander wil vluchten. Die documentaires zijn voor mij kaders om de moderniteit te bestuderen." Over moderniteit gesproken. Zijn boek Jihad vs McWorld krijgt in 2016 een update, waarbij de ondertitel How Globalism and Tribalism are Reshaping the World wordt vervangen door het meer actuele ISIS on the Internet. Waarom die specifieke ondertitel, gezien de wereldomvattende ontwikkelingen die verder langskomen? "Het is een prachtig voorbeeld van hoe Jihad en McWorld, dus traditie en moderniteit, niet meer los van elkaar kunnen worden gezien. ISIS gebruikt de technologie van vooruitgang en moderniteit om het Westen aan te vallen. En dat doen ze effectief. Ze verspreiden hun ideologie onder meer via Twitter. De ironie is dat ze dat ook weer afhankelijk maakt van datzelfde Westen."

Zie voor meer informatie over de selectie van Barber idfa.nl


Barber en DocLab

IDFA's storytelling laboratorium DocLab selecteerde projecten die op een of andere manier aansluiten bij de thema's die Barber aansnijdt.
The Enemy van oorlogsfotograaf Karim Ben Khelifa is volgens de maker een project dat opereert op de grens van neurowetenschap, kunstmatige intelligentie en non-fictievertelling. Twee strijders staan tegenover elkaar, de toeschouwer in het midden. Het publiek wordt uitgenodigd om uit de rol van passieve buitenstaander te stappen en binnen te treden in het hart van conflicten in Afghanistan, Israël, Congo en El Salvador.
RecoVR Mosul: A Collective Reconstruction van Laura Chen en Ziv Schneider is een digitale wederopbouw van kunst en archeologische locaties die sinds de bezetting van de Iraakse stad Mosul op 10 juni 2014 door IS vernietigd werden. Dankzij 'crowdsourced' foto's konden ze digitaal gerestaureerd worden en kun je als bezoeker virtueel door het historische museum van de stad lopen.
Cue China van Ant Hampton laat de toeschouwer door de ogen van de onbekende Chinese arbeider kijken die zoveel van de producten maakt die we hier in het dagelijks leven gebruiken.
Witness 360 7/7 van Darren Emerson is virtual reality journalistiek die probeert de psychologische naweeën van de aanslagen van Al Qaida in Londen op 7 juli 2005 invoelbaar te maken.

The Enemy


Zie voor meer informatie over DocLab idfa.nl



top
nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
06 Mei 2017
Da Vinci Award voor Olivia Lonsdale. Netflix afgeperst door hacker. Julius Ponten Producer on the Move in Cannes. Martin Koolhoven presenteert extra materiaal Brimstone op blu-ray. Tweede editie Nederlandse Filmnacht. La La Land in Concert komt naar Nederland. Producenten nemen advocaten in de arm voor claim tegen Staat. Marwan Kenzari speelt hoofdrol in Netflix-film. Slechtst bezochte film van 2016 trok 99 bezoekers. Staking Hollywood-schrijvers afgewend. Ron Goossens stunt internationaal. Fondsbijdrage voor vier jonge scenaristen.
>> Lees verder

nieuws

Picl vooralsnog enig online kanaal premièrefilms

Picl vooralsnog enig online kanaal premièrefilms
04 Mei 2017
Quality Time van Daan Bakker ging vorige week vrijdag in première. En was al eerder te zien op VOD-platform Cinetree. Betekent dat dat Picl, geafficheerd als "de online filmzaal van Nederland", een maand na lancering al te maken krijgt met concurrentie? Het blijkt een uitzonderingsgeval te zijn. Picl is vooralsnog de enige partij die met filmtheaters samenwerkt om films direct bij de release ook online aan te bieden.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Innerlijke rust

Focus: Innerlijke rust
04 Mei 2017
Cinema is de waarheid in 24 beelden per seconde, merkte Jean-Luc Godard ooit op. Misschien moeten we die constatering updaten, want moderne camera's kunnen honderden beelden per seconde schieten. Geprojecteerd levert dat extreme slowmotionbeelden op.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Oud bloed

Focus: Oud bloed
03 Mei 2017
Bram Stokers Dracula is vaak verfilmd, maar de oerversie Nosferatu, eine Symphonie des Grauens van F.W. Murnau uit 1922 is misschien wel de meest imponerende. In expressionistisch zwartwit gaat de graaf en vampier Dracula, die hier Orlok heet, op zoek naar mensenbloed.
>> Lees verder

nieuws

Mogelijk verbod mediaspeler om auteursrechten

Mogelijk verbod mediaspeler om auteursrechten
02 Mei 2017
Downloaden van illegale content is bij wet verboden, dat is inmiddels voldoende juridisch vastgelegd. Voor streaming geldt dat nog niet maar dat gaat waarschijnlijk wel snel gebeuren. Het Europese Hof van Justitie heeft afgelopen week bepaald dat de Mediaplayer X9 inbreuk maakt op auteursrechten. Grote kans dat de Nederlandse rechter volgt met een algeheel verbod op de verkoop van het kastje.
>> Lees verder

nieuws

Links

Links
30 April 2017
David Byrne over Jonathan Demme, een feministische verkenning van nunsploitation, xenofobe lachfilms voor xenofobe Fransen, David Lynch volgens zijn muzen, het ultieme horrorinstrument en de lievelingsregisseur van Paul Thomas Anderson.
>> Lees verder

nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
29 April 2017
Brimstone in Britse bioscoop. Paul Verhoeven maakt meer films in Frankrijk. Rotterdam weer in de lift als filmstad. Politie-inval op set Hollands Hoop vanwege 'wietplantage'. Netflix door de 100 miljoen-grens. 48 Hour Film Project goes VR. Deel 9 van Star Wars-serie aangekondigd. Eerste Amerikaanse retrospectief van Barbara Meter. Nieuwe Polanski draait in Cannes, maar buiten competitie. Will Smith en Paolo Sorrentino in Cannes-jury. Staking van Hollywood-schrijvers op til. Grijs is ook een kleur onderscheiden in Toronto. Eerste Nederlandse VR-familiefilm in première.
>> Lees verder

nieuws

Austerlitz en #uploading_holocaust

Austerlitz en #uploading_holocaust
26 April 2017
Rondom de 4 mei herdenking is de documentaire Austerlitz in diverse filmtheaters te zien. Regisseur Sergei Loznitsa bezocht de voormalige concentratiekampen Dachau en Sachsenhausen en maakt van elk shot een monument voor contemplatie.
>> Lees verder

nieuws

Benjamin Barber vs the World

Benjamin Barber vs the World
26 April 2017
Vermaard politicoloog Benjamin Barber overleed gisteren na een ziekbed van enkele maanden. In 2015 was de auteur van Jihad vs Mc World en If Mayors Ruled the World te gast op het documentairefestival IDFA en selecteerde vijftien documentaires die zijn ideeën illustreerden. Voorafgaand aan zijn komst naar Amsterdam spraken we Barber telefonisch vanuit New York.
>> Lees verder

nieuws

Scorsese selecteert zelf films bij EYE tentoonstelling

Scorsese selecteert zelf films bij EYE tentoonstelling
25 April 2017
Over een maand opent in EYE de eerste overzichtstentoonstelling over leven en werk van Martin Scorsese. Alle 24 speelfilms van de regisseur die ons onder andere Raging Bull en Taxi Driver bracht, worden gedraaid. Daarnaast is er een programma met Scorsese-favorieten, door de meester zelf geselecteerd uit de collecties van EYE en de door hem geleide Film Foundation.
>> Lees verder