Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Matt Zoller Seitz (foto 31Pictures) nieuws

Critics' Choice 2016: Matt Zoller Seitz over The Thaw en Mad Men

Voor het Critics' Choice programma van Film Festival Rotterdam maakte Amerikaanse criticus en Mad Men-expert Matt Zoller Seitz een video essay over The Thaw, beter bekend als de Russische Mad Men. Al noemt Seitz zijn essays liever "documentaires over filmgeschiedenis en stijl."

De kans is groot dat nietsvermoedende liefhebbers van Wes Anderson, Steven Spielberg of Michael Mann al eens zijn gestuit op een video essay van de Amerikaanse criticus Matt Zoller Seitz. Veel van zijn artikelen, boeken en video essays gaan op het oppervlak over populaire films, filmmakers en genres en bereiken daardoor een groot publiek. Maar onder het oppervlak van populaire cultuur bespreekt Seitz ingewikkeldere materie: hij verwerkt filmtheorie en geschiedenis in een aantrekkelijke stijl en refereert veel naar onbekende, maar belangrijke makers. Zo stuurt hij een nieuwsgierig publiek toch wat meer in de richting van de cinefiele kringen. "Vroeger wilde ik docent worden", vertelt hij gedurende zijn kort maar krachtige bezoek aan het festival in Rotterdam. Tijdens zijn inleiding voor The Thaw, in een zaal vol Mad Men-liefhebbers, leek het stiekem alsof hij dat al lang was.

Hoe stuitte je op The Thaw? "De festivalorganisatie belde me op en vroeg of ik wist dat er een soort Russische variant van Mad Men bestond. Dat was nieuws voor mij. Ze vroegen mij dus om het kijken, er een video essay over te maken en die op het festival te presenteren. Ik dacht gelijk: Waarom niet?"

Je hebt het boek Mad Men Carousel: The Complete Critical Companion geschreven. Beïnvloedde het zien van The Thaw de manier waarop je nu naar de Amerikaanse serie kijkt? "Zeker! Nu zou ik graag het hele boek willen herschrijven! Ik realiseerde me niet dat de serie ook zo'n impact had op andere landen. Ik zag de serie meer als een schoolvoorbeeld in het vertellen van verhalen en dacht niet echt aan diens resonantie buiten de Verenigde Staten. Nu vraag ik me af hoeveel meer Mad Men's er in de wereld zijn. Wie weet is er in elk land wel één te vinden."

In jouw besprekingen van Mad Men haal je er veel politieke, economische en pop culturele gebeurtenissen bij. Is het moeilijk om hetzelfde bij The Thaw te doen? "Er zijn vanzelfsprekend meer obstakels. Wanneer een Franse criticus over Amerikaanse cultuur schrijft zijn er ook veel obstakels, maar dat is deel van de lol. Wat ik zo interessant vind van over grenzen kijken is dat het politieke juist minder belangrijk wordt en je meer kan letten op de basis. Je let meer op personages, verhaal en film maken zelf. Dat was ook zo toen de Franse new wave in de jaren zestig over Amerikaanse westerns en gangsterfilms schreef. Ze hadden het over wat culturele aspecten van die films, maar verlustigden zich vooral in de films zelf. Sterker nog: de Fransen hebben veel Amerikaanse genres weer tot kunst verheven. Zonder de Fransen hadden de Amerikanen geen enkel idee wat hun kunst was. Ik wil daarom nog steeds een boek schrijven met de titel God Bless the French!"

Toevallig lijk jij nu, door The Thaw naar een groter publiek te brengen, ook een beetje op een Franse criticus die kunst ziet in iets wat anderen voor lief nemen. "Eigenlijk — en hierin ben ik een beetje een masochist — wil ik heel The Thaw weer opnieuw kijken met een professor in Russische geschiedenis die de historische context voor me kan invullen. Er zitten helaas maar 24 uren in een dag, dus ik weet niet of dat ooit gaat lukken, maar het idee is al gepasseerd."

Voor veel bezoekers van IFFR betekent het Critics' Choice programma waarschijnlijk hun eerste kennismaking met het video essay. Wanneer leerde jij het fenomeen kennen? "Mijn eerste kennismaking — toen noemde mensen het nog niet eens een video essay — was door de films van Mark Rappaport. Zijn films, waaronder Rock Hudson's Home Movies, maakte een enorme indruk op me. Ze openden mijn ogen dat je video kan gebruiken als een voortzetting van geschreven kritiek en dat je materiaal op een manier kan aanvallen zoals je dat nooit op een pagina zou kunnen doen. Na het zijn van zijn films besloot ik dat ik ook zoiets wilde doen."

Gelijk na zijn films? "Nee dat niet, want de middelen waren er toen nog niet echt. Rappaport schoot op Beta video en moest zijn films monteren op van die gigantische tafels met grote knoppen. Als hij zijn films wilde vertonen moest hij ze overzetten naar film, maar vaak kon hij zijn films niet eens vertonen door copyright problemen. Hij vroeg namelijk geen toestemming voor het gebruiken van materiaal. Zijn argument was dat hij kritiek maakte en dat hij het materiaal citeerde, waarin hij natuurlijk gelijk had, maar hij mocht zijn films alsnog alleen maar op non-profit locaties vertonen.
Digitaal monteren heeft het makkelijker gemaakt om in deze mode te werken en nu zijn er vele soorten video essays. Sommige zijn zeer experimenteel, vooral Kevin B. Lee is daar goed in. Ik heb ook een paar van die experimentele gemaakt, maar meestal lees ik iets voor van een pagina terwijl beelden over het scherm komen. Zo werk ik het liefst. Overigens noem ik mijn werk meestal geen video essays. Als mensen vragen naar wat ik doe dan zeg ik dat ik documentaires over filmgeschiedenis en stijl maak. Veel van mijn werk wordt namelijk ook behoorlijk uitgebreid. Ik heb ongeveer tweeëneenhalf uur aan essays over Spielberg en ongeveer drie uur over Wes Anderson gemaakt. Kevin Lee vertelde me dat mijn serie over Michael Mann uit 2009 bewust was gemonteerd in de Mann stijl. Hij zij dat ik zijn essentie echt te pakken had, inclusief een lange seksscène in het midden. Hij had me precies door..."

Catherine Grant beschrijft dat proces van video essays maken 'materieel denken'. Kan je je daar in vinden? "Dat is precies wat ik doe. Het belangrijkste wat mensen over mij moeten weten als ze mijn kritiek lezen is dat ik ooit begon als beeldend kunstenaar en niet als een schrijver. Ik werd opgeleid als schilder. Een belangrijke oefening die we deden was het overschilderen van een fruitschaal in allemaal verschillende stijlen, van Rembrandt tot Cézanne. Het doel van die opdracht was om te begrijpen dat je met hetzelfde materiaal veel verschillende effecten kan produceren."

Denk je daarom dat je nu essays in de stijl van Mann kan maken? "Ja dat is precies hetzelfde ding. Ik heb boeken gemaakt over Wes Anderson met het doel om de esthetiek van Wes Anderson te combineren met film theorie. Want dat is wat die boeken zijn: tekstboeken over filmtheorie. In The Wes Anderson Collection: The Grand Budapest Hotel zit een acht-pagina tellend essay van David Bordwell over planimetric composition in films van Wes Anderson. Het feit dat ik zeventigduizend mensen alsnog heb weten te overtuigen om dat boek te kopen, ook al hebben ze nooit van het woord planimetric gehoord, is voor mij een grote overwinning. Vroeger wilde ik niet voor niets een docent worden en mensen lesgeven in cultuur en kunst."

Dat doe je nu eigenlijk ook toch? "Ja, dat is waar. Ik heb weliswaar geen klaslokaal tot mijn beschikking, maar het is eigenlijk hetzelfde."

Hugo Emmerzael



top
nieuws

Jacques Rivette: ziel en zonderling van Nouvelle Vague

Jacques Rivette: ziel en zonderling van Nouvelle Vague
05 Februari 2016
"Jacques Rivette was een buitenbeentje binnen de Nouvelle Vague," zegt scenarist Pascal Bonitzer, "maar tegelijk vormde hij er ook de ziel van; Rivette was een van de meest radicale en consequente cineasten". Na het verdwijnen van Claude Chabrol en Eric Rohmer in 2010 en het wegvallen van Alain Resnais in 2014 betekent de dood van de 87-jarige filmmaker zowat het einde van een generatie die in de jaren zestig aan de wieg stond van het modernisme in de Franse cinema.
>> Lees verder

nieuws

Muziek Schindler's List favoriet bij Radio 4-luisteraar

Muziek Schindler's List favoriet bij Radio 4-luisteraar
04 Februari 2016
John 'Out of Africa' Barry valt net buiten de top-10, net als Rogier van Otterloo die de soundtrack schreef voor Soldaat van Oranje. In het kader van NPO Radio 4 at The Movies brachten duizenden luisteraars van de klassieke muziekzender hun stem uit in de verkiezing van de beste filmmuziek. John Williams staat bovenaan, met de soundtrack van Schindler’s List.
>> Lees verder

nieuws

IFFR betuigt steun aan directeur festival Busan

IFFR betuigt steun aan directeur festival Busan
03 Februari 2016
De directeur van het Busan International Film Festival wordt door de Zuid-Koreaanse autoriteiten onder druk gezet om zijn ontslag in te dienen. De reden: een documentaire over het zinken van veerboot Sewol, die ruim 300 mensen het leven kostte en waarschijnlijk het gevolg is van corruptie en wanbestuur. IFFR-directeur Bero Beyer betuigde bij de opening van CineMart steun aan zijn Koreaanse collega Lee Yong-gwan.
>> Lees verder

nieuws

Critics' Choice: Menno Kooistra over Francofonia

Critics' Choice: Menno Kooistra over Francofonia
03 Februari 2016
In het Critics' Choice programma van het International Film Festival Rotterdam presenteren acht Nederlandse en buitenlandse filmcritici een film of documentaire die de aandacht verdient. Elke vertoning wordt vooraf gegaan door een video-essay. Thema van dit jaar is Whose Cinema. De curatoren van het programma Dana Linssen en Jan Pieter Ekker kozen voor Francofonia. Op hun verzoek worden niet zij, maar de co-auteur van hun video-essay, editor Menno Kooistra, geinterviewd. Maar in lijn met film en essay roept ook het gesprek een vraag op: wie is verantwoordelijk voor beeld?
>> Lees verder

nieuws

Critics' Choice: Hugo Emmerzael over Helmut Berger, Actor

Critics' Choice: Hugo Emmerzael over Helmut Berger, Actor
03 Februari 2016
In het Critics' Choice programma van het International Film Festival Rotterdam presenteren acht Nederlandse en buitenlandse filmcritici een film of documentaire die de aandacht verdient. Elke vertoning wordt voorafgegaan door een video essay gemaakt door die criticus. Thema van dit jaar is Whose Cinema. Hugo Emmerzael koos voor Helmut Berger, Actor. "Helmut Berger lijkt een karikatuur te zijn geworden van zijn eigen filmische personages."
>> Lees verder

nieuws

Critics' Choice 2016: Matt Zoller Seitz over The Thaw en Mad Men

Critics' Choice 2016: Matt Zoller Seitz over The Thaw en Mad Men
02 Februari 2016
Voor het Critics' Choice programma van Film Festival Rotterdam maakte Amerikaanse criticus en Mad Men-expert Matt Zoller Seitz een video essay over The Thaw, beter bekend als de Russische Mad Men. Al noemt Seitz zijn essays liever "documentaires over filmgeschiedenis en stijl."
>> Lees verder

nieuws

Tiger Awards korte film naar Leckey, Barrada en Saïto

Tiger Awards korte film naar Leckey, Barrada en Saïto
01 Februari 2016
Gisterenavond zijn de Canon Tiger Awards voor Korte Film 2016 uitgereikt. Twee van de drie winnaars zijn afkomstig uit de hoek van de beeldende kunst, zoals de afgelopen jaren eigenlijk telkens het geval is. Er was een speciale vermelding voor Le Park van Randa Maroufi.
>> Lees verder

nieuws

Niet in de val van de fetisj

Niet in de val van de fetisj
01 Februari 2016
Waarom zit Sergej Loznitsa niet in Hitchcock/Truffaut? Over Vertigo, een film die in de toch al zielvertroostend cinefiele documentaire als case study voor Hitchcocks persoonlijke obsessies wordt aangehaald, bracht de Rus een prikkelende meta-analyse te berde tijdens de masterclass die hij afgelopen vrijdag op het International Film Festival Rotterdam gaf, een dag voor de première van The Event.
>> Lees verder

nieuws

Focus: Een B-Movie Trip

Focus: Een B-Movie Trip
01 Februari 2016
B-Movie Orchestra is terug en dat is goed nieuws voor iedereen die van vrolijke, maffe en swingende live-uitgevoerde filmmuziek houdt. Na twee goed ontvangen albums begint de band aan een nieuwe tournee en presenteert ze het nieuwe album Dr. Jekyll and Sister Hyde.
>> Lees verder

nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
31 Januari 2016
Nina Gantz wint prijs op Sundance met Edmond. Enschede eerste Nederlandse stad met Kinepolis-bioscoop. Release Star Wars: Episode VIII halfjaar uitgesteld. Welcome to the Smiling Coast geselecteerd voor festival in LA. DiCaprio en Larson winnen SAG Award. Festivalpubliek loopt weg bij première film van Harry Potter-acteur. Goed eerste jaar voor De Filmhallen. Samsung begint virtual reality studio. Nieuw bioscoopcomplex in Harderwijk. Twee Nederlandse projecten naar Berlijnse coproductiemarkt.
>> Lees verder