Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Ester Gould over A Strange Love Affair with Ego

'We verwachten te veel van onszelf'

In première op het IDFA: A Strange Love Affair with Ego waarin Ester Gould de grens verkent tussen gezonde en ongezonde zelfliefde en ze haar eigen bovenmatige bewondering voor haar zelfverzekerde zus onder de loep neemt. Gould: 'Veel mensen zien succes als een keuze, waarbij zelfprofilering voorop staat. En dan ben je een loser als iets je niet lukt.'

Door Mariska Graveland

De ogenschijnlijk succesvolle vrouwen in A Strange Love Affair with Ego staan voor een aantal eigenschappen die de in Schotland geboren Ester Gould (1975; De rekening van Catalijne) zich herinnert van haar zus, die altijd blaakte van zelfvertrouwen. "Mijn interesse in narcisme, grote ego's en imponerende persoonlijkheden heeft alles met mijn zus te maken. Ik bewonderde haar al van jongs af aan maar ze is later van haar voetstuk gevallen. Dat gebeurde door wat mijn zus 'de val' noemde; in werkelijkheid sprong ze in een waan van een flatgebouw. Daarna veranderde haar persoonlijkheid totaal, ze was eerst nergens bang voor, was grenzeloos en van zichzelf overtuigd, maar nu vond ze het eng om 's avonds naar het station te lopen. Deze gespleten kanten van mijn zus hebben me lange tijd verward en gefascineerd. Toen las ik in een van de vele psychiatrische rapporten die er over haar gemaakt zijn dat iemand dacht dat ze een narcistische persoonlijkheidsstoornis had. Ik wilde weten hoe het nou zat met haar zelfvertrouwen en mijn eigen zelfvertrouwen. Hoe kan het dat ze zo zelfverzekerd leek en dan zo eindigde, en wat zegt mijn tomeloze bewondering voor haar eigenlijk over mij? In mijn ogen was mijn zus een heldin, ik bleef ongezond naar haar opkijken en wilde haar onzekerheid niet zien, terwijl ze daar wel allerlei signalen over afgaf.
"Er wordt tegenwoordig heel veel over narcisme gesproken in sociologische zin, de jeugd is te narcistisch enzovoorts, daar heb ik niet veel aan toe te voegen. Ik wilde het onderwerp vooral onderzoeken omdat ik mensen met een groot ego altijd heel leuk heb gevonden. Narcisme komt voort uit een heel laag zelfbeeld, waarbij een opgeblazen ego wordt gebruikt om iets te verdoezelen, om zelftwijfel of zelfhaat te verbergen. De psycholoog in mijn film hanteert echter niet de gangbare definitie. Iedereen is min of meer narcistisch, vindt hij. Hij ziet narcisme als gezonde zelfliefde, wel kunnen we last krijgen van narcistische krenking. We lopen elke dag narcistische krenkingen op maar wat kan gebeuren is dat mensen daar niet goed in doorgroeien, waardoor die polen van zelftwijfel en zelfoverschatting te ver uit elkaar gaan liggen."

Twijfel
Zou het geen verademing zijn als er in onze samenleving meer ruimte zou zijn voor kwetsbaarheid en twijfel? "Mijn zus heeft haar ego opgeblazen, en dat doen we allemaal tot op zekere hoogte, omdat er inderdaad weinig ruimte is voor kwetsbaarheid. Ik weet niet of het steeds erger wordt maar er wordt veel kwetsbaarheid verborgen, ook onder invloed van Facebook en dergelijke."
'Always giving parties to cover the silences', zo wordt Mrs. Dalloway toepasselijk geciteerd in de film. "Ik zie in mijn zus een Virginia Woolf of een Mrs. Dalloway die misschien wel gedoemd is tot zelfdestructie, gedreven door onrust, verveling en een honger naar de stad. Ze voelde een grote leegte. Dat is iets wat we allemaal herkennen en wat in mijn film is uitvergroot door de vrouwen wier polen wat extremer zijn."
Is er tegenwoordig ook steeds minder ruimte voor afwijkingen? "Je zou denken dat er, nu we vrij zijn om degene te kunnen zijn die we willen zijn, veel diversiteit zou zijn, maar ik zie juist steeds meer van hetzelfde om me heen."
Voelen mensen zich misschien constant beoordeeld? "Klinisch psycholoog Jan Derksen zegt, en ik weet niet of ik het helemaal met hem eens ben, dat de jeugd ook narcistischer moet zijn om zich beter te kunnen verweren in deze tijd. Je moet jezelf verkopen, anders kom je er niet. Wat ik ook om me heen zie gebeuren is dat alles een merk wordt, laatst had zelfs het Mediafonds de cursus 'De filmmaker als merk'. Marketingtermen zie je overal. De marketing heeft gewonnen."

Plooien
Had je zus het idee dat de wereld zich naar haar moest plooien? "Ik dacht dat mijn zus de wereld zou veroveren, en dat dacht ze zelf ook. Als je maar hard genoeg gelooft dat iets gebeurt, dan gebeurt het ook, vond ze, maar die overtuiging houdt niet veel rekening met het noodlot. Veel mensen zien succes als een keuze, waarbij zelfprofilering vooropstaat. En dan ben je een loser als iets je niet lukt. Er ligt zoveel nadruk op zelfmaakbaarheid dat alles wat niet goed gaat ook je eigen schuld is. Het aantal mensen met psychische problemen neemt toe, omdat naar men aanneemt steeds meer mensen het moeilijk vinden om de druk aan te kunnen, we verwachten te veel van onszelf. Terwijl zelfrelativering heel troostend kan zijn. Toen ik laatst een bergtocht maakte in Schotland vond ik het troostend dat er dingen zijn die groter zijn dan ikzelf, dat je het niet allemaal alleen hoeft te doen. Dat is toch ook een last, dat je het allemaal zelf moet doen, het is ook heerlijk om te denken dat je maar een kleine speler bent in een grotere wereld."
In je film geeft de psycholoog een uitweg uit het narcisme. Je kunt namelijk ook tegen jezelf zeggen: 'Ik ben goed genoeg.' "Dat is alleen helaas niet in de mode, voor bedrijven is het vaak niet voldoende als je 'goed genoeg' hebt gepresteerd. En ook als filmmaker wil je natuurlijk niet een middelmatige film afleveren. Maar het is heel gezond als je je even goed of slecht voelt als de ander, dat je gewoon mag zijn."

A Strange Love Affair with Ego | Nederland, 2015 | Regie Ester Gould | 90 minuten | Distributie Cinema Delicatessen | Te zien op IDFA en vanaf 31 december | Lees volgende maand in de Filmkrant een uitgebreide recensie van de film


top
Artikelen
Speelfilmpremières op het NFF De boekverfilming is weer helemaal terug
Acht regisseurs over hun inkomen 'Veel mensen denken dat ik tonnen per jaar verdien'
De 16de Filmbonzen Top 20 Bobo's en beeldbepalers

Interviews
Joost van Ginkel over The Paradise Suite Op naar Los Angeles
Erik de Bruyn over J. Kessels 'Misschien is J. Kessels een B-film'
Thomas Rosenboom over Publieke werken 'Ik kan het boek heel makkelijk loslaten'
Tom Fassaert over A Family Affair Geheimen en familievetes
Ester Gould over A Strange Love Affair with Ego 'We verwachten te veel van onszelf'
Boudewijn Koole over Beyond Sleep 'Laat je vallen'
David Verbeek over Full Contact Het trauma van de virtuele jager
Fiona Tan over History's Future 'Als je je geheugen kwijt bent, dan ben je jezelf kwijt'
Paul Verhoeven over Elle 'Zo leuk is het niet om een film te maken'
Michael Dudok de Wit over The Red Turtle 'Ghibli noemde het een Japanse film' (Nederlanders in Cannes)
Michael Dudok de Wit over The Red Turtle Tijdbewakers in een oneindige zee
Paul Verhoeven en Isabelle Huppert over Elle 'So far so good'

Rubrieken
Actie! Op de set van History's Future
Actie! Op de set van The Paradise Suite
Actie! Op de set van Of ik gek ben
Actie! Op de set van Een echte Vermeer
Boeken: Lachen, gieren, brullen om de Nederlandse film


Recensies
Alberta Hiken met een Albert Heijntasje
Ants on a Shrimp Wild versus krultang
Auf der anderen Seite Twee kisten
Beyond Sleep Dwalen in een slapeloos moeras
Bezness as Usual (Alex Pitstra over) 'Ik zit in een spagaat'
Bodkin Ras Echte rouwdouwers
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over) Elke derde zaterdag 2 uur later
De rouille et d'os Niet kwaad en niet goed
Dear White People Over de Amerikaanse koude burgeroorlog. En de onze.
Een echte Vermeer Geschiedvervalsing
Elle Laat je vijand binnen
A Family Affair De camera en de open wond
Full Contact Als een videogame
De grote Zwaen Wegkomen met een graai in de tas
De held Schieten of niet schieten, dat is de vraag
History's Future De engel van de geschiedenis
Ik wil gelukkig zijn Fien de la Mar hypnotiseert
J. Kessels Ronkende orgie van bier en frituurvet
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil De schilder waar we bijna niks van weten
Knielen op een bed violen Radicaliserende gristen
Kriterion sinds '45 Eeuwig jong
Lang leve de Koningin Esmé Lammers: Niets is krachtiger dan de eigen fantasie
Mammal (Rebecca Daly over) Moederzorg en dierlijke lust
Of ik gek ben Lachen in een tbs-kliniek
Onder de oppervlakte Aangevreten boerenland
Out of Love ♥=boem
The Paradise Suite Tragedie van de hoop
Publieke werken Hoogmoed is van alle tijden
The Red Turtle Gestrand
Riphagen Zeven gulden vijftig per ziel
Samuel in the Clouds (Pieter Van Eecke over) Het druppelt in de Andes
Sketches of Siberia Goudklomp tussen de stenen
Stop Acting Now (Holland Festival) Het wordt veel te gezellig in de Tranenbar
A Strange Love Affair with Ego Voor een narcist stopt het feestje nooit
Strike a Pose (Ester Gould en Reijer Zwaan over) 'Kwetsbaarheid is niet de bouwstof van stadionshows'
Tony Crimineel in de supermarkt
Vox populi Slimme domheid
Waldstille Ook Ben stierf bij de klap
Young Wrestlers (Mete Gümürhan over) In trance trainen
Zwartboek Is dit alles?

archief