The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Op drift in het veen

HET ZWIJGEN

Nederland, 2006 | Adri Schrover, André van der Hout
Het moordmysterie Het zwijgen bestaat uit kleurrijke tegels maar het cement ertussen vertoont scheuren.

Een roeiboot bij nacht, een vreemde veerman, een knappe schippersvrouw: het water wordt regelmatig bevaren in Het zwijgen, alleen: niemand gaat ergens naar toe. De Drentse veerman voert zijn enige passagier langs een touw naar de lege overkant, waar alleen het kerkhof op hem wacht. De veerboot staat na Drs. P ('heen en weer') voorgoed voor de doelloosheid van het leven, dat wel in beweging is maar strak langs een touw wordt geleid.
Het is niet erg dat het leven van zichzelf geen zin heeft, want dit betekent dat je geen vooraf bepaalde missie hebt in het leven, wat je juist de vrijheid geeft om er zelf zin aan te geven. In Het zwijgen zoekt iedereen nog altijd naar zijn eigen invulling. Hoofdpersoon Victor Dreisen werkt bij het Meertens Instituut (bekend van J.J. Voskuils 'Het bureau'), en belandt in Drente om onderzoek te doen naar oude volksliederen over plaatselijke moorden. Hij raakt op drift in het veenlandschap waarna hij steeds meer zijn grip op de werkelijkheid kwijt raakt.
Het zwijgen voert een parade van excentrieke figuren op, maar ontbeert de verfrissende gekte van De arm van Jezus, de vorige film van regisseur André van der Hout. Hij en coregisseur Adri Schrover hebben Het zwijgen op vergelijkbare wijze opgezet: de zoektocht van een man wordt begeleid door archiefmateriaal en muziek van De Kift. Deze keer pakt het allemaal wat minder soepel uit: Het zwijgen is eerder een verzameling mooi gefotografeerde scènes, onderbroken door hakkelige momenten en houterig acteerwerk. Het zwijgen bestaat uit kleurrijke tegels maar het cement ertussen vertoond scheuren.

Patatkraam
De plot rond het moordmysterie is sowieso van ondergeschikt belang, het gaat Van der Hout en Schrover eerder om de botsing tussen de gesloten plattelandsgemeenschap en de stadse onderzoeker die zijn nette jas al snel verruild voor een mottige trui. Acteur Vincent Croiset weet die nogal obligate transformatie en de hallucinante ervaringen die daarop volgen niet overtuigend neer te zetten. Croiset is ietwat kleurloos en doet vooral verlangen naar een acteur als Jeroen Willems, die in veel hogere mate de verwilderde keurigheid uitstraalt die het verhaal nodig heeft.
Vooral de bijrollen roepen wat vraagtekens over de regieaanwijzingen op: sommigen acteren alsof ze in een kinderfilm uit de jaren vijftig terecht zijn gekomen (het hoofd van het Meertens Instituut meneer Beerta en de Drentse archiefbeheerder bijvoorbeeld). De kokette maniertjes en geforceerde intonatie van Susan Visser werkte misschien nog wel in de tv-serie 'Gooische vrouwen', maar in Het zwijgen verstoort ze de mooie mistige sfeer die deze film ook uitstraalt. De patatkraam, de dorpskermis, de plaatselijke toneelvereniging, allemaal krijgen ze bizarre trekjes die je bij vlagen naar een andere wereld leiden, vlak om de hoek maar allemaal net even gekanteld. De muziek speelt hierbij geen dienende rol, maar is cruciaal voor het verhaal. In het kantelen van de werkelijkheid zijn Van der Hout en Schrover goed, maar deze keer zijn de bouwstenen te brokkelig om hem ferm te laten staan.

Mariska Graveland



top
HET ZWIJGEN

Februari 2006 #274

Productie
Wilant Boekelman
Jan van der Zanden
Regie, scenario en montage
Adri Schrover
André van der Hout
Camera
Adri Schrover
Art direction
Gert Brinkers
Muziek
De Kift, met zang van Nynke Laverman
Met
Vincent Croiset
Rosa Reuten
Susan Visser
Huib Broos
Ruger Remkes
Hugo van Tienhoven

Kleur en zwart-wit, 95 minuten

Distributie
1 More Film
Te zien
vanaf 23 maart en op het Filmfestival Rotterdam