The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Lajos Kovács als de verdoemde spoorwegbeambte Woyzeck Verschoppeling tussen staal en sneeuw

WOYZECK

Hongarije, 1994 | János Szász
Steeds weer zijn er regisseurs die hun visie op het beroemde, onvoltooide toneelstuk van Georg Büchner loslaten. In zijn prachtig gefotografeerde film laat de Hongaarse regisseur Janos Szász de treurige toneelfiguur ronddolen op een besneeuwd rangeerterrein. De Woyzeck van Szász is geen speelbal van sociale onderdrukking, maar een tragische held die niet tegen de wereld kan opboksen.

Boven het besneeuwde rangeerterrein hangen dikke mistflarden en roetwolken. Treinen rijden af en aan: briesend en glimmend staal zet zich langzaam in beweging. Donkere treinrails doorkruisen het witte landschap. Loodrecht daarop wijzen hoge palen de lucht in, met bovenop grote luidsprekers. Op gezette tijden wordt daarmee de spoorbeambte tot de orde geroepen: Woyzeck! Woyzeck!
In dit desolate decor van staal, sneeuw en kolen heeft János Szász het toneelstuk van Georg Büchner gesitueerd. Szász, die met het veelvuldig bekroonde Woyzeck zijn tweede lange film maakte, is een van de twee Hongaarse filmmakers die de goedkeuring van de Hongaarse veteraan Istvan Szabó kan wegdragen. Dat andere talent is Béla Tarr, de maker van onder andere het zeven uur durende Sátantángó. Niet alleen is de kwaliteit van de gemiddelde Hongaarse film volgens Szabó miserabel, ook de economische situatie is weinig rooskleurig. Toch is de treurnis die Szász en Tarr met hun zwart-wit films in beeld brengen eerder van universele dan van maatschappelijk-politieke aard.
Szász maakt zijn Woyzeck tot een underdog die niet bij machte is om een vuist te maken tegen degenen die hem vernederen. Of dat nu mensen zijn die hoger op de maatschappelijke ladder staan of dat het zijn vriendin is die hem ontrouw is, dat maakt niet zo veel uit.

Nieuwsgierige arts
Dat is opmerkelijk, omdat Woyzeck traditioneel beschouwd wordt als het eerste sociale drama. Georg Büchner beschreef in 1837, het laatste jaar van zijn korte leven, de ondergang van kapper en huurling Woyzeck die uit jaloezie zijn vriendin de keel afsnijdt. In de fragmenten die overgeleverd zijn, wordt hij geschetst als een speelbal in de handen van een nieuwsgierige arts en een tirannieke legerkapitein. Bezien vanuit dat perspectief zou Johann Christian Woyzeck, die werkelijk bestaan heeft en zijn misdaad in 1824 met de dood heeft moeten bekopen, een onderdrukte mens van 'ganz Unten' zijn voor wie de moord een uitlaatklep was.
Büchners toneelstuk wordt al snel filmisch genoemd, omdat het uit losse scènes bestaat die zich op vele lokaties afspelen. Dat wil niet zeggen dat het gemakkelijk verfilmbaar is, Szász heeft er flink aan moeten sleutelen. Zeer geslaagd is vooral zijn keuze om de soldaat uit het stuk te veranderen in een spoorbeambte. Als een verschoppeling doolt hij over het rangeerterrein, terwijl hij vanuit een hoge controlekamer in de gaten wordt gehouden door zijn baas. Het verlaten spoorterrein zorgt niet alleen voor de hopeloos mismoedige sfeer die in prachtig zwart-wit werd gefotografeerd door Tibor Máthé, hij is ook minder nadrukkelijk iemand die onderhevig is aan een pikorde, bijvoorbeeld die van het leger. Hij moet voor een dokter, belust op experimenten met menselijke proefpersonen, in een reageerbuis plassen en scheert zijn baas op gezette tijden. Alles wat hem bevolen wordt, volgt hij gedwee op, maar intussen raakt hij steeds meer ontredderd.

Kruisdragende Christus
In zijn kleine woning, in beknellend clair-obscur gefilmd, heeft hij het weinig beter. Zijn vriendin kapt al zijn avances af, terwijl ze haar minnaar met open armen ontvangt. Lajos Kovács laat in zijn schitterende rol zien dat het hem pijn doet, terwijl hij zijn lot gelaten accepteert. Totdat er iets knapt. Hij snijdt zijn baas de keel door, en met het bebloede mes gaat hij vervolgens zijn vrouw te lijf. Szász toont Woyzecks ondergang van meerdere kanten. Het is een persoonlijke nederlaag van iemand voor wie de wereld te groot is. Hij laat met zich sollen en kan geen tegenwicht bieden — behalve door bloed te laten vloeien.
Daarom is het jammer dat Szász Woyzecks leven af en toe tot religieuze proporties opblaast. Als hij met zijn wachthokje op zijn rug getergd over het terrein loopt, lijkt hij teveel op de kruisdragende Christus. Ook andere religieuze verwijzingen en de, hoewel prachtige, gedragen muziek van Purcell en Pergolesi geven de film net iets te veel pathos. Het zijn kleine smetten op de voor het overige indrukwekkende verfilming van Büchners drama.

Pieter Bots



top
WOYZECK

April 1996 #166

Produktie
Péter Barbalics
Regie
János Szász
Scenario
János Szász, naar het gelijknamige toneelstuk van Georg Büchner
Camera
Tibor Máthé
Geluid
István Sipos
Montage
Anna Kornis
Muziek
Henry Purcell
Giovanni Battista Pergolesi
Ternipe Group
Met
Lajos Kovács
Diana Vâcaru
Aleksandr Porokhovshchikov
Péter Haumann

Zwart-wit, 93 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 4 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


W

W.
W.E.
WAAR IS HET PAARD VAN SINTERKLAAS?
Waar is Knoester
WAAR STAAT HET HUIS VAN MIJN VRIEND?
WAAROM HEEFT NIEMAND MIJ VERTELD DAT HET ZO ERG ZOU WORDEN IN AFGHANISTAN
Wadjda
WAG THE DOG
The Wailing
Waiting for Giraffes
WAITING FOR SANCHO
WAITING FOR SUPERMAN
WAITING FOR THE CLOUDS
WAITING TO EXHALE
WAITRESS
Wake in Fright
Wakefield
The Wakhan Front (Clément Cogitore over)
WAKING LIFE
WAKING NED
WAKING THE DEAD
Wakker in een boze droom
Wakolda
Waldstille
The Walk
A Walk Among the Tombstones
A WALK IN THE CLOUDS
A Walk in the Woods
Walk of Shame
WALK ON WATER
WALK THE LINE
Walk with Me
WALKABOUT
WALKER
Walking Distance
Walking on Sunshine
WALKING TALL
Walking with Dinosaurs
The Wall
WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS
WALL-E
WALLACE & GROMIT ARE BACK!
WALLACE & GROMIT: THE CURSE OF THE WERE-RABBIT
WALLAH BE
WALS VOOR DE STORM
Walt Disney Animation Studios Short Films Collection
WALTZ WITH BASHIR
Die Wand
WANDA
Wanderlust
WANTED
HET WAPEN VAN GELDROP
THE WAR
War Dogs
War for the Planet of the Apes
War Horse
War of the Arrows
WAR OF THE BUTTONS
WAR OF THE WORLDS
THE WAR ROOM
WAR, INC.
Warcraft: The Beginning
The Ward
Warm Bodies
WARM WATER UNDER A RED BRIDGE
THE WARRIOR
Warrior
WARRIORS OF VIRTUE
WAS NICHT PASST WIRD PASSEND GEMACHT
The Watch
THE WATCHER
WATCHMEN
Water Children
The Water Diviner
WATER EN VUUR
WATER FOR ELEPHANTS
WATER HORSE
THE WATERBOY
Waterboys
THE WATERDANCE
WATERLAND
WATERWORLD
The Wave
Wavumba
THE WAY BACK
THE WAY I SPENT THE END OF THE WORLD
A WAY OF LIFE
THE WAY THROUGH THE BLEAK WOODS
The Way Way Back
WAYNE'S WORLD 2
THE WAYWARD CLOUD
Wałęsa: Man of Hope
We Are Brothers (IFFR Jang Jin)
We Are the Best!
We Are What We Are
We are X
We Are Your Friends
We Bought a Zoo
We Come as Friends
WE DON'T LIVE HERE ANYMORE
WE FEED THE WORLD
We Margiela
We Need to Talk About Kevin
WE OWN THE NIGHT
WE SHALL OVERCOME
WE WERE SOLDIERS
We're the Millers
THE WEATHER MAN
Webcam
THE WEDDING BANQUET
WEDDING CRASHERS
THE WEDDING DATE
WEDDING DAZE
THE WEDDING PLANNER
The Wedding Ringer
THE WEDDING SINGER
De wederopstanding van een klootzak
WEDLOCK
Weekend
A Weekend in Paris (Le week-end)
Een weekje weg
WEEMOED & WILDERNIS
Weemoed & wildernis en Smart Cities Unlimited (Workshop Filmkritiek)
WEERSPIEGELINGEN (OTRAZHENIIE V ZARKALE)
Weg van jou
The Weight of Elephants
THE WEIGHT OF WATER
Weiner (Josh Kriegman over)
DAS WEISSE BAND
DER WEISSE WAL (DE WITTE WALVIS)
WELCOME
WELCOME TO COLLINWOOD
WELCOME TO DONGMAKGOL
WELCOME TO SARAJEVO
WELCOME TO THE DOLLHOUSE
WELCOME TO THE JUNGLE
Welcome to the Punch
WELCOME TO THE RILEYS
WELCOME TO WOOP WOOP
DIE WELLE
WELLNESS
Welp
Die Welt
WELT AM DRAHT
WELT SPIEGEL KINO
WENDY AND LUCY
WERCKMEISTER HARMÓNIÁK
DE WERELD VAN SOFIE (SOFIES VERDEN)
WERELD VAN STILSTAND
WES CRAVEN'S NEW NIGHTMARE
WEST OF THE TRACKS
West Side Story
WESTERN
Westworld
De wet van 3
WHALE RIDER
WHAT A GIRL WANTS
WHAT DREAMS MAY COME
What Happened To Monday
WHAT HAPPENS IN VEGAS
WHAT JUST HAPPENED?
WHAT LIES BENEATH
What Maisie Knew
WHAT THE #$*! DO WE KNOW?!
WHAT THE BLEEP — DOWN THE RABBIT HOLE
WHAT TIME IS IT THERE (NI NEIBIAN JIDIAN)
What to Expect when You're Expecting
What We Did On Our Holiday
What We Do In the Shadows
WHAT WOMAN WANT
WHAT'S THE WORST THAT COULD HAPPEN?
What's Your Number?
WHATEVER WORKS
WHEELS OF FORTUNE
WHEN A MAN LOVES A WOMAN
WHEN A STRANGER CALLS
WHEN A WOMAN ASCENDS THE STAIRS
When Marnie Was There
WHEN NIGHT IS FALLING
WHEN THE LEVEES BROKE
WHEN THE LIGHT COMES
WHEN THE ROAD BENDS/GYPSY CARAVAN
WHEN WE WERE KINGS
WHERE ANGELS FEAR NO THREAD
WHERE IN THE WORLD IS OSAMA BIN LADEN
WHERE THE HEART IS
WHERE THE SIDEWALK ENDS
WHERE THE WILD THINGS ARE
Where To Invade Next
While We're Young
WHILE YOU WERE SLEEPING
Whiplash (Leiden International Film Festival)
The Whirlpool
WHISKY
WHISPERING PAGES
WHISPERS IN THE DARK
The Whistleblower
THE WHITE BALLOON
White Bird in a Blizzard
WHITE CHICKS
THE WHITE DIAMOND
WHITE DOG
White God
White House Down
WHITE LIGHTNIN'
WHITE MAN'S BURDEN
THE WHITE MASAI
WHITE MATERIAL
WHITE NOISE
WHITE NOISE 2
WHITE OLEANDER
THE WHITE PLANET
White Shadow
WHITE SQUALL
White Sun (Deepak Rauniyar over)
Whitney: Can I Be Me
WHO AM I
WHO KILLED ATLANTA'S CHILDREN?
WHO THE HELL IS JULIETTE?
THE WHOLE NINE YARDS
Why Him?
WICKED CITY
THE WICKER MAN
WICKIE DE VIKING
Wickie en de schat van de goden
WIDE AWAKE
WIDOW'S PEAK
WILBUR WANTS TO KILL HIMSELF
Wild
WILD BEES
Wild Bill (Dexter Fletcher)
WILD BILL (Walter Hill)
Wild Card
WILD HOGS
WILD ROMANCE
WILD SIDE
Wild Tales
WILD THINGS
THE WILD WILD WEST
WILDE
DE WILDE BENDE
DE WILDE BENDE 2
Wilde mossels
WILDGROEI
WILLIAM SHAKESPEARE'S A MIDSUMMER NIGHT'S DREAM
WILLIAM SHAKESPEARE'S HAMLET
WILLIAM SHAKESPEARE'S ROMEO + JULIET
WILLIE EN HET WILDE KONIJN
DE WIM VERSTAPPEN FILMCOLLECTIE
WIMBLEDON
WIN A DATE WITH TAD HAMILTON
Win Win
WIN/WIN
THE WIND IN THE WILLOWS
The Wind Rises
Wind River
THE WIND THAT SHAKES THE BARLEY
DE WIND ZAL ONS MEENEMEN (BAD MARA KHADAD BORD)
WINDHORSE
WINDKRACHT 10: KOKSIJDE RESCUE
WINDOW TO PARIS
WINDTALKERS
WING COMMANDER
Wings
WINGS OF THE DOVE
WINNEBAGO MAN
Winnetoons — De schat van het Wilde Westen
Winnie
WINNIE THE POOH
THE WINSLOW BOY
WINTER '89
THE WINTER GUEST
Winter Nomads
Winter Sleep
Winter Vacation
WINTER WAR
WINTER'S BONE
Winter's Tale
WINTERSLEEPERS (WINTERSCHLÄFER)
WINTERSTILTE
WINX CLUB & HET GEHEIM VAN HET VERLOREN RIJK
Winx Club: Het magische avontuur
Wiplala
THE WISDOM OF CROCODILES
Wish Upon
WIT LICHT
The Witch
WITCH HUNT
WITHIN THE WHIRLWIND
WITHOUT A PADDLE
WITHOUT MY DAUGHTER
WITMAN FIÚK
De witte waan
WITTGENSTEIN
Das Wochenende
HET WOEDEN DER GEHELE WERELD
Woezel & Pip Op zoek naar de Sloddervos!
Wolf (Jim Taihuttu)
WOLF (Mike Nichols)
Wolf and Sheep (Shahrbanoo Sadat over)
A Wolf at the Door
The Wolf of Wall Street
THE WOLFMAN
The Wolfpack
WOLFSBERGEN
WOLKE NEUN (CLOUD 9)
WOLKEN IN MEI (MAYIS SIKINTISI)
The Wolverine
Wolves
The Woman in Black
The Woman in Black 2: Angel of Death
Woman in Gold
WOMAN ON TOP
THE WOMEN
THE WOMEN FROM THE LAKE OF SCENTED SOULS
WOMEN WITHOUT MEN
Wonder
WONDER BOYS
Wonder Woman
WONDERFUL TOWN
WONDERLAND (James Cox)
WONDERLAND (Michael Winterbottom)
Wonderstruck
THE WOODEN MAN'S BRIDE
THE WOODSMAN
The Words
Workers
WORKINGMAN'S DEATH
THE WORLD
WORLD INVASION: BATTLE LOS ANGELES
THE WORLD IS NOT ENOUGH
WORLD TRADE CENTER
World War Z
The World's End
THE WORLD'S FASTEST INDIAN
Wormwood
WOYZECK
WR: MYSTERIES OF THE ORGANISM
Wrath of the Titans
Wreck-It Ralph
THE WRESTLER
WRESTLING ERNEST HEMINGWAY
WRISTCUTTERS: A LOVE STORY
Wrong
DAS WUNDER VON BERN
Wuthering Heights
WWW: WHAT A WONDERFUL WORLD
WYATT EARP