The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Rookgordijn

WORLD TRADE CENTER

Verenigde Staten, 2006 | Oliver Stone
9/11 was een slachtpartij met desastreuze mondiale gevolgen, maar de voice-over in Oliver Stones World Trade Center ziet positieve kanten. "Er kwam ook een goedheid aan het licht die we waren vergeten." Hollywood creëert weer eens zijn eigen feelgood-werkelijkheid.

Bij de aanslagen op de WTC-torens op 11 september 2001 kwamen 2749 mensen om het leven. Door het instorten van de torens stierven zij in een verwoestende regen van staal en puin. Dat er toch mensen levend uit de puinhopen kwamen, was te danken aan het schots en scheef neervallen van de brokstukken, zodat er tussenruimtes ontstonden. De overlevenden zaten opgesloten en bekneld tussen het puin. Door moedige hulpverleners — tussen de schuivende brokstukken liepen zij groot gevaar — werden zij opgespoord en gered. Dat in totaal twintig mensen de hel overleefden — van wie de meesten zwaargewond — is in de WTC-tragedie een gelukkige voetnoot, maar niet meer dan dat. Zoals anderen bij andere rampen hadden zij geluk. Zij waren de uitzonderingen op de regel dat overleven in de inzakkende WTC-torens vrijwel uitgesloten was. De essentie van die aanslagen zijn de duizenden zinloze doden, de overlevenden spelen een bijrol. Een film over hun redding kan de tragedie niet weergeven.
Paul Greengrass, de maker van United 93, de eerste speelfilm over 9/11, begreep dat uitstekend. De film over het gekaapte vliegtuig, dat de terroristen op het Capitool of het Witte Huis wilden laten neerstorten, maar dat in een weiland in Pennsylvania crashte, biedt geen hoop. De passagiers vliegen onontkoombaar hun dood tegemoet. Als hun wanhoopspoging om de kapers te overmeesteren mislukt, is hun lot bezegeld. United 93 gaat over de geplande vernietiging van mensenlevens. De film komt hard aan, omdat hij geen ontsnapping biedt. Terroristen kapen een vliegtuig en laten het neerstorten. Er zijn geen helden, geen miraculeuze reddingen en geen mooie laatste woorden. We zien een groep mensen, die toevallig in het vliegtuig zit dat door terroristen als doelwit is uitgekozen. Een paar uur later zoeken reddingswerkers naar bij elkaar horende ledematen. Zo simpel is de nihilistische werkelijkheid.

Meedogenloos
Het is vast geen toeval dat Greengrass geen Amerikaan maar een Engelsman is. United 93 heeft geen boodschap aan patriottisch vlagvertoon en heldendom. Die film staat haaks op de Hollywoodconventie, dat in elke tragedie een lichtpuntje gloort. Het ultieme voorbeeld daarvan is Steven Spielbergs Schindler's list, dat naar de Holocaust kijkt door de ogen van elfhonderd miraculeus geredde Joden. De film gaat niet over de geoliede werking van de vernietigingsmachine, die zes miljoen Joden opslokte, maar over een kleine hapering in het apparaat, waardoor elfhonderd Joden aan de raderen ontkwamen. Omdat Schindler's list niet over de regel gaat — de vernietiging van Joden — maar over de uitzondering — de redding van Joden — raakt hij de essentie van de Holocaust niet. Dat in een cruciale scène water en geen gas uit de douches komt, is historisch juist — er waren ook gewone douches in de concentratiekampen — maar gaat voorbij aan de essentie van de vernietigingsmachine. Schindler's list weigert te aanvaarden dat het kwaad in de geschiedenis onontkoombaar kan zijn. Tegenover Hitlers moeten Oskar Schindlers staan, zodat er altijd hoop is. In de woorden van het uit de Talmoed afkomstige motto van de film: "Wie één leven redt, redt de hele wereld." Mooi gezegd, maar de zes miljoen vermoorde Joden keren er niet door terug.
Die agendawijsheid uit de Talmoed had ook het motto kunnen zijn van World Trade Center, want ook die film zoekt het in de gelukkige uitzondering. Om misverstanden te voorkomen: de Holocaust en 9/11 zijn onvergelijkbare gebeurtenissen. We hebben het alleen over twee films die uit dezelfde denkwijze voortkomen. Schindler's list weigert te erkennen dat de Holocaust een geperfectioneerde massamoord was, waarin hoop geen rol speelde. Het was een vorm van industriële nijverheid, die zich toelegde op het efficiënt doden van mensen. World Trade Center weigert de essentie van 9/11 onder ogen te zien. Alleen al de ondertitel van de film — 'een waar verhaal over moed en overleving' — maakt duidelijk dat de makers de aanslagen niet willen zien als een meedogenloze moordpartij, waaraan alleen een paar gelukkigen ontsnapten. Ze willen zin geven aan een zinloze gebeurtenis.

Visioenen
World Trade Center begint met alledaagse straatbeelden van New York in de vroege morgen van 11 september. We zien mensen in de metro. Iemand rijdt met een auto naar zijn werk. Op de radio horen we een liedje met de regel: Sun coming up above my city. Het is stralend weer. Dan zien we een slagschaduw van een vliegtuig, gevolgd door een doffe dreun.
Na dit imposante begin, dat aan de alledaagse vliegveldbeelden in United 93 doet denken, zoekt World Trade Center het snel in conventionele Hollywooddramatiek. Politiechef John McLoughin (Nicolas Cage) wordt met zijn mannen opgeroepen om te helpen bij de evacuatie van de mensen in de eerste WTC-toren. Met z'n vijven — wie niet durft, hoeft niet mee — trekken de agenten het gebouw in, dat na een paar filmminuten instort, waarna het beeld op zwart springt. Na het optrekken van het stof zijn twee agenten dood en liggen de andere drie levend onder het puin. Een van hen pleegt uit wanhoop met zijn dienstpistool zelfmoord, waarna de beknelde John en zijn collega Will (Michael Pena) elkaar moed inspreken. Beide zwaargewonden houden elkaar wakker om niet in coma te raken. Het levert B-film achtige dialogen op over pijn ("Pijn is goed. Als je pijn voelt, betekent het dat je leeft"), hun hopeloze situatie ("We zitten levend in de hel") en doodgaan ("Als jij sterft, sterf ik ook"). Ook refereert Will aan films die indruk op hem hebben gemaakt, zoals de mariniersfilm GI Jane met Demi Moore. En we horen dat hij bij de politie is gegaan, omdat hij als jongetje diep onder de indruk was van Starsky and Hutch.
Als hun krachten afnemen, krijgt Will visioenen van Jezus, die een boodschap heeft: "Hij zegt ons dat we naar huis moeten gaan." De beelden van beide getrouwde mannen worden doorsneden met flashbacks van hun gezinsleven en actuele beelden van hun wanhopige vrouwen. De redding komt van een religieuze marinier (Michael Shannon), die na een bezoek aan een priester als vrijwilliger naar de rampplek gaat. De Held zoekt tegen het advies van reddingswerkers op de levensgevaarlijke puinhopen naar overlevenden. Het niveau van zijn dialogen? "We laten jullie hier niet achter. We zijn mariniers. Dit is onze missie." Waarna de voice-over zijn punt kan maken: "9/11 liet ons zien waartoe mensen in staat zijn. Ja, het kwaad, maar er kwam ook een goedheid aan het licht die we waren vergeten."

Verkeerde oorlog
World Trade Center zoekt niet naar de werkelijkheid van 9/11, maar is een moderne variant van het christelijke lijdensverhaal. Niet alleen verschijnt Jezus aan Will, maar het redden van de mannen doet denken aan de opstanding van Christus uit de graftombe. Het maakt de film tot een kitscherig bidplaatje voor de eredienst van de WTC-tragedie.
Conservatief Amerika heeft nog een reden om blij te zijn met de film, want hij roept op tot wraak tegen de daders. "Ze hebben goeie mensen nodig om dit te wreken", zegt de heldhaftige marinier als hij de puinhopen overziet. Past dat even goed in het beleid van president Bush, die op archiefbeelden van kort na de aanslagen het soort holle retoriek mag spuien, waar conservatief Amerika nooit genoeg van krijgt: "De vastberadenheid van ons land wordt getest, maar vergis u niet: we zullen de wereld laten zien dat we de test doorstaan." Iemand als de Hollywoodliberaal Oliver Stone zou wel raad hebben geweten met zo'n opmerking. Hij zou in een hectische montage hebben laten zien hoe de test is verlopen. De chaos en het geweld in Afghanistan en Irak zou hij breed hebben uitgemeten. Misschien zou de aanhanger van complottheorieën, we herinneren ons JFK, ons zelfs hebben willen doen geloven dat de aanslagen het werk van de CIA waren. Zeker zou Stone de kaping van 9/11 door Bush en consorten aan de kaak hebben gesteld.
Wat zegt u? Is Oliver Stone de regisseur van World Trade Center? Hebben we het over de man die Bush fel bekritiseerde om zijn oorlogsbeleid? Die vond dat de president de WTC-tragedie misbruikte? In zijn eigen woorden: "Alles wat ik kan zeggen is dat we die dag de sympathie van de wereld hadden. De rest van de wereld was met ons. We hadden het recht om die moordenaars te vervolgen. We hadden de cirkel moeten sluiten. We hadden geen behoefte aan steeds meer terreur, constitutionele ingrepen en meer pijn. Irak is de verkeerde oorlog."

Rookgordijn
Welkom in Stones persoonlijkheid, waarin Mr. Jekhyll en Mr. Hyde blijkbaar met elkaar overhoop liggen. Of ligt het eenvoudiger? Zijn we te wantrouwend als we denken dat de regisseur met World Trade Center zijn gedeukte carrière (zijn magnum opus Alexander werd weggeschreven) wilde herstellen? Hoe oprecht zijn Stones motieven?
De marketing van World Trade Center maakt in elk geval een onoprechte indruk. Studio Paramount vroeg in een vroeg stadium reclamebureau Creative Response Concepts het wantrouwen bij conservatief Amerika tegen Stone weg te poetsen. Het bureau, dat twee jaar geleden in de presidentscampagne het zogenaamd controversiële Vietnamverleden van Bush' uitdager John Kerry in de strijd wierp, gaf Stone als 'mantra' mee dat hij in de pers moest benadrukken dat World Trade Center geen politieke film zou worden. De regisseur hield zich aan de afspraak. In tientallen interviews sprak hij over het a-politieke karakter van de film: "Hij gaat over elke man of vrouw die geconfronteerd wordt met het einde van het leven en hoe ze overleven." A-politiek? Conservatief Amerika weet beter en omhelst de film. De populaire, ultra-conservatieve columnist Cal Thomas — de man vindt dat Israël alle Arabieren uit het land moet zetten — noemt World Trade Center "een van de grootste pro-Amerikaanse, pro-gezinsleven, pro-religie, pro-mannelijkheid, vlaggenzwaaiende, God bless America-films die je ooit hebt gezien." Hij heeft gelijk.
Als de heldhaftige marinier de puinhopen betreedt, zegt hij: "Het is net alsof God een rookgordijn heeft opgetrokken dat ons afschermt voor iets waarvoor we nog niet klaar zijn om het te zien." Geef God maar weer de schuld. Niet Hij trekt een rookgordijn op, maar World Trade Center.

Jos van der Burg



top
WORLD TRADE CENTER

September 2006 #280

Productie
Moritz Borman
Debra Hill
Michael Shamberg
Stacey Sher
Oliver Stone
Regie
Oliver Stone
Scenario
Andrea Berloff
Camera
Seamus McGarvey
Montage
David Brenner
Julie Monroe
Art direction
Richard L. Johnson
Muziek
Craig Armstrong
Met
Nicolas Cage
Michael Pena
Maria Bello
Maggie Gyllenhaal

Kleur, 125 minuten

Distributie
UIP
Te zien
vanaf 21 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


W

W.
W.E.
WAAR IS HET PAARD VAN SINTERKLAAS?
Waar is Knoester
WAAR STAAT HET HUIS VAN MIJN VRIEND?
WAAROM HEEFT NIEMAND MIJ VERTELD DAT HET ZO ERG ZOU WORDEN IN AFGHANISTAN
Wadjda
WAG THE DOG
The Wailing
Waiting for Giraffes
WAITING FOR SANCHO
WAITING FOR SUPERMAN
WAITING FOR THE CLOUDS
WAITING TO EXHALE
WAITRESS
Wake in Fright
Wakefield
The Wakhan Front (Clément Cogitore over)
WAKING LIFE
WAKING NED
WAKING THE DEAD
Wakker in een boze droom
Wakolda
Waldstille
The Walk
A Walk Among the Tombstones
A WALK IN THE CLOUDS
A Walk in the Woods
Walk of Shame
WALK ON WATER
WALK THE LINE
Walk with Me
WALKABOUT
WALKER
Walking Distance
Walking on Sunshine
WALKING TALL
Walking with Dinosaurs
The Wall
WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS
WALL-E
WALLACE & GROMIT ARE BACK!
WALLACE & GROMIT: THE CURSE OF THE WERE-RABBIT
WALLAH BE
WALS VOOR DE STORM
Walt Disney Animation Studios Short Films Collection
WALTZ WITH BASHIR
Die Wand
WANDA
Wanderlust
WANTED
HET WAPEN VAN GELDROP
THE WAR
War Dogs
War for the Planet of the Apes
War Horse
War of the Arrows
WAR OF THE BUTTONS
WAR OF THE WORLDS
THE WAR ROOM
WAR, INC.
Warcraft: The Beginning
The Ward
Warm Bodies
WARM WATER UNDER A RED BRIDGE
THE WARRIOR
Warrior
WARRIORS OF VIRTUE
WAS NICHT PASST WIRD PASSEND GEMACHT
The Watch
THE WATCHER
WATCHMEN
Water Children
The Water Diviner
WATER EN VUUR
WATER FOR ELEPHANTS
WATER HORSE
THE WATERBOY
Waterboys
THE WATERDANCE
WATERLAND
WATERWORLD
The Wave
Wavumba
THE WAY BACK
THE WAY I SPENT THE END OF THE WORLD
A WAY OF LIFE
THE WAY THROUGH THE BLEAK WOODS
The Way Way Back
WAYNE'S WORLD 2
THE WAYWARD CLOUD
Wałęsa: Man of Hope
We Are Brothers (IFFR Jang Jin)
We Are the Best!
We Are What We Are
We are X
We Are Your Friends
We Bought a Zoo
We Come as Friends
WE DON'T LIVE HERE ANYMORE
WE FEED THE WORLD
We Margiela
We Need to Talk About Kevin
WE OWN THE NIGHT
WE SHALL OVERCOME
WE WERE SOLDIERS
We're the Millers
THE WEATHER MAN
Webcam
THE WEDDING BANQUET
WEDDING CRASHERS
THE WEDDING DATE
WEDDING DAZE
THE WEDDING PLANNER
The Wedding Ringer
THE WEDDING SINGER
De wederopstanding van een klootzak
WEDLOCK
Weekend
A Weekend in Paris (Le week-end)
Een weekje weg
WEEMOED & WILDERNIS
Weemoed & wildernis en Smart Cities Unlimited (Workshop Filmkritiek)
WEERSPIEGELINGEN (OTRAZHENIIE V ZARKALE)
Weg van jou
The Weight of Elephants
THE WEIGHT OF WATER
Weiner (Josh Kriegman over)
DAS WEISSE BAND
DER WEISSE WAL (DE WITTE WALVIS)
WELCOME
WELCOME TO COLLINWOOD
WELCOME TO DONGMAKGOL
WELCOME TO SARAJEVO
WELCOME TO THE DOLLHOUSE
WELCOME TO THE JUNGLE
Welcome to the Punch
WELCOME TO THE RILEYS
WELCOME TO WOOP WOOP
DIE WELLE
WELLNESS
Welp
Die Welt
WELT AM DRAHT
WELT SPIEGEL KINO
WENDY AND LUCY
WERCKMEISTER HARMÓNIÁK
DE WERELD VAN SOFIE (SOFIES VERDEN)
WERELD VAN STILSTAND
WES CRAVEN'S NEW NIGHTMARE
WEST OF THE TRACKS
West Side Story
WESTERN
Westworld
De wet van 3
WHALE RIDER
WHAT A GIRL WANTS
WHAT DREAMS MAY COME
What Happened To Monday
WHAT HAPPENS IN VEGAS
WHAT JUST HAPPENED?
WHAT LIES BENEATH
What Maisie Knew
WHAT THE #$*! DO WE KNOW?!
WHAT THE BLEEP — DOWN THE RABBIT HOLE
WHAT TIME IS IT THERE (NI NEIBIAN JIDIAN)
What to Expect when You're Expecting
What We Did On Our Holiday
What We Do In the Shadows
WHAT WOMAN WANT
WHAT'S THE WORST THAT COULD HAPPEN?
What's Your Number?
WHATEVER WORKS
WHEELS OF FORTUNE
WHEN A MAN LOVES A WOMAN
WHEN A STRANGER CALLS
WHEN A WOMAN ASCENDS THE STAIRS
When Marnie Was There
WHEN NIGHT IS FALLING
WHEN THE LEVEES BROKE
WHEN THE LIGHT COMES
WHEN THE ROAD BENDS/GYPSY CARAVAN
WHEN WE WERE KINGS
WHERE ANGELS FEAR NO THREAD
WHERE IN THE WORLD IS OSAMA BIN LADEN
WHERE THE HEART IS
WHERE THE SIDEWALK ENDS
WHERE THE WILD THINGS ARE
Where To Invade Next
While We're Young
WHILE YOU WERE SLEEPING
Whiplash (Leiden International Film Festival)
The Whirlpool
WHISKY
WHISPERING PAGES
WHISPERS IN THE DARK
The Whistleblower
THE WHITE BALLOON
White Bird in a Blizzard
WHITE CHICKS
THE WHITE DIAMOND
WHITE DOG
White God
White House Down
WHITE LIGHTNIN'
WHITE MAN'S BURDEN
THE WHITE MASAI
WHITE MATERIAL
WHITE NOISE
WHITE NOISE 2
WHITE OLEANDER
THE WHITE PLANET
White Shadow
WHITE SQUALL
White Sun (Deepak Rauniyar over)
Whitney: Can I Be Me
WHO AM I
WHO KILLED ATLANTA'S CHILDREN?
WHO THE HELL IS JULIETTE?
THE WHOLE NINE YARDS
Why Him?
WICKED CITY
THE WICKER MAN
WICKIE DE VIKING
Wickie en de schat van de goden
WIDE AWAKE
WIDOW'S PEAK
WILBUR WANTS TO KILL HIMSELF
Wild
WILD BEES
Wild Bill (Dexter Fletcher)
WILD BILL (Walter Hill)
Wild Card
WILD HOGS
WILD ROMANCE
WILD SIDE
Wild Tales
WILD THINGS
THE WILD WILD WEST
WILDE
DE WILDE BENDE
DE WILDE BENDE 2
Wilde mossels
WILDGROEI
WILLIAM SHAKESPEARE'S A MIDSUMMER NIGHT'S DREAM
WILLIAM SHAKESPEARE'S HAMLET
WILLIAM SHAKESPEARE'S ROMEO + JULIET
WILLIE EN HET WILDE KONIJN
DE WIM VERSTAPPEN FILMCOLLECTIE
WIMBLEDON
WIN A DATE WITH TAD HAMILTON
Win Win
WIN/WIN
THE WIND IN THE WILLOWS
The Wind Rises
Wind River
THE WIND THAT SHAKES THE BARLEY
DE WIND ZAL ONS MEENEMEN (BAD MARA KHADAD BORD)
WINDHORSE
WINDKRACHT 10: KOKSIJDE RESCUE
WINDOW TO PARIS
WINDTALKERS
WING COMMANDER
Wings
WINGS OF THE DOVE
WINNEBAGO MAN
Winnetoons — De schat van het Wilde Westen
Winnie
WINNIE THE POOH
THE WINSLOW BOY
WINTER '89
THE WINTER GUEST
Winter Nomads
Winter Sleep
Winter Vacation
WINTER WAR
WINTER'S BONE
Winter's Tale
WINTERSLEEPERS (WINTERSCHLÄFER)
WINTERSTILTE
WINX CLUB & HET GEHEIM VAN HET VERLOREN RIJK
Winx Club: Het magische avontuur
Wiplala
THE WISDOM OF CROCODILES
Wish Upon
WIT LICHT
The Witch
WITCH HUNT
WITHIN THE WHIRLWIND
WITHOUT A PADDLE
WITHOUT MY DAUGHTER
WITMAN FIÚK
De witte waan
WITTGENSTEIN
Das Wochenende
HET WOEDEN DER GEHELE WERELD
Woezel & Pip Op zoek naar de Sloddervos!
Wolf (Jim Taihuttu)
WOLF (Mike Nichols)
Wolf and Sheep (Shahrbanoo Sadat over)
A Wolf at the Door
The Wolf of Wall Street
THE WOLFMAN
The Wolfpack
WOLFSBERGEN
WOLKE NEUN (CLOUD 9)
WOLKEN IN MEI (MAYIS SIKINTISI)
The Wolverine
Wolves
The Woman in Black
The Woman in Black 2: Angel of Death
Woman in Gold
WOMAN ON TOP
THE WOMEN
THE WOMEN FROM THE LAKE OF SCENTED SOULS
WOMEN WITHOUT MEN
Wonder
WONDER BOYS
Wonder Woman
WONDERFUL TOWN
WONDERLAND (James Cox)
WONDERLAND (Michael Winterbottom)
Wonderstruck
THE WOODEN MAN'S BRIDE
THE WOODSMAN
The Words
Workers
WORKINGMAN'S DEATH
THE WORLD
WORLD INVASION: BATTLE LOS ANGELES
THE WORLD IS NOT ENOUGH
WORLD TRADE CENTER
World War Z
The World's End
THE WORLD'S FASTEST INDIAN
Wormwood
WOYZECK
WR: MYSTERIES OF THE ORGANISM
Wrath of the Titans
Wreck-It Ralph
THE WRESTLER
WRESTLING ERNEST HEMINGWAY
WRISTCUTTERS: A LOVE STORY
Wrong
DAS WUNDER VON BERN
Wuthering Heights
WWW: WHAT A WONDERFUL WORLD
WYATT EARP