The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Lekker afluisteren

De Van Waveren Tapes

Nederland, 2012 | Wim van der Aar
Geluidstapes van de rommelmarkt vormen de basis van De Van Waveren Tapes, een boeiend portret van een onbekende man die al zijn telefoongesprekken opnam.

In 1996 doet filmmaker en -verzamelaar Wim van der Aar een opvallende vondst op het Waterlooplein. In een tas vindt hij zestig uur aan geluidstapes van ene Guido van Waveren (1944-2006). Deze telg uit een aan lager wal geraakt Heemsteeds geslacht had de gewoonte om telefoongesprekken met vrienden en familie op te nemen. Beluistering van het geluidsmateriaal roept een beeld op van een weggegooid leven: een jongen die na een moeizame jeugd onder een dominante moeder nooit meer zijn draai kon vinden.
In De Van Waveren Tapes presenteert Van der Aar het audioportret van Guido. Het is een beetje als een legpuzzel van 1000 stukjes waarvan je er maar een handvol tot je beschikking hebt: het plaatje blijft incompleet. Maar dat is tegelijk de kracht van de film. Als kijker wordt je direct het eenzame leven van Guido binnen gezogen. Elk nieuw puzzelstukje (lees: geluidsfragment) biedt een nieuw gezichtspunt: het gesprek met een advocaat over de familiegeheimen (vader kwam getraumatiseerd uit de oorlog); de telefoontjes met vriendin Nel (Guido heeft bindingsangsten en zit vast in het verleden); een toevallig gesprek met een hulpverlener (Guido overweegt Primal Scream-therapie). Het meest onthullend zijn de woordenwisselingen met Guido's moeder. We leren dat ze een talentvol architect was en het opvallende familiehuis in Heemstede heeft ontworpen. Maar ma was toch vooral een uiterst dwingende en gefrustreerde vrouw die Guido vroegtijdig van school haalde en hem altijd is blijven kleineren. In Guido's eigen woorden: 'Ik heb partij voor haar gekozen en me daarmee aan de hoogste boom opgeknoopt.'
Om de geluidsfragmenten te illustreren voert van der Aar allerlei kunstgrepen uit, de een wat succesvoller dan de ander. Hij bouwt diens huurkamertje na, zwerft met een super8-camera door Amsterdam en filmt blote meisjes. Het verandert weinig aan de kracht van de ontboezemingen: die blijft onveranderd sterk. Als Van der Aar uiteindelijk Nel opspoort en haar telefonisch interviewt, vallen de laatste, pijnlijke stukjes op hun plaats.

Mark van den Tempel


Wim van der Aar: 'Guido was best een slimmerd'

"Ik wilde er eerst een familiekroniek van maken", zegt filmmaker Wim van der Aar. "Uiteindelijk heb ik de focus op Guido gehouden."

U had het materiaal al in uw bezit toen Guido van Waveren nog leefde. Heeft u hem proberen op te sporen? "Het heeft even geduurd voor ik had uitgezocht van wie de banden afkomstig waren. Vervolgens kon ik maar geen contact leggen, en snapte niet waarom. Later bleek dat hij toen al aan het zwerven was. Ik kwam wel veel over de familie te weten. In eerste instantie wilde ik er dan ook een soort familiekroniek van maken, een Nederlandse Heimat. Er was zoveel interessants te melden. Guido's vader heeft best veel uitvindingen gedaan, en ook de verhalen over de oorlog waren mooi. Ik kwam erachter dat Godfried Bomans een huisvriend was, net als de familie Andriessen. Zelfs Carl Jung is nog over de vloer geweest, er bestaat in New York nog steeds een Van Waveren-Jung Foundation. Het was zo breed gewaaierd, ik had er wel twintig delen van kunnen maken. Uiteindelijk heb ik de focus op Guido gehouden."

U houdt hem bewust een beetje mysterieus. "Ik wilde geen afbeeldingen van Guido gebruiken. Pas recent heb ik van Nel een foto van hem gekregen, maar ik vond toch dat het niet in de documentaire paste. Daarbij hoopte ik ook dat de kijker misschien zou denken: 'Is het allemaal wel echt?' Toen ik de beelden van AT5 zag waarin zijn lijk uit het water wordt gevist, was dat best shockerend. Tegelijkertijd vond ik het ook mooi dat je hem nog steeds niet echt in beeld kreeg."

Voor de kijker neemt u een beetje de rol van Guido over. "Aanvankelijk wilde ik helemaal niet zelf in beeld, maar het is er steeds meer ingeslopen, en uiteindelijk werd ik zijn stand-in. Verder heb ik zijn kamer aan de Van der Heidenstraat in de studio gereconstrueerd. Het idee was om daar Nel te interviewen, maar zij wilde niet in beeld. Op basis van de informatie die ik ontving, heb ik geprobeerd een indruk te geven van hoe hij moet hebben geleefd, en met welke spullen. Ik vond het ook een mooi idee dat hij in die ruimte alle tapes heeft opgenomen."

Was Guido's moeder een kwaadaardige vrouw? "Ik denk dat we te weinig informatie hebben om die conclusie te kunnen trekken. Zij was in elk geval bijzonder, de tweede vrouwelijke architect van Nederland. Maar haar invloed op hem is fataal geweest. Ze had ongetwijfeld het beste met hem voor, maar van je zoon zomaar beweren dat hij hersenbeschadiging heeft, is natuurlijk heel ingrijpend. Guido was best een slimmerd. Als je hem hoort praten blijkt nergens uit dat hij maar vier jaar lagere school had. Maar uiteindelijk was hij wel een slachtoffer. Hij had gewoon nooit de kracht om eruit te stappen, en dat is tragisch."

MvdT



top
De Van Waveren Tapes

Juni 2012 #344



Productie
Maarten Kuit
Regie
Wim van der Aar
Camera
Jasper Wolf
Montage
Govert Janse
Teun Rietveld
Muziek
Roald van Oosten

Kleur, 87 minuten

Distributie
Cinema Delicatessen
Te zien
vanaf 21 juni

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


V

V FOR VENDETTA
V.I.S.S.E.N.
VA SAVOIR
VA, VIS ET DEVIENS
VAARWEL PAVEL
Les vacances du petit Nicolas
VACAS
Vacation
DE VADER VAN DE SOLDAAT
VALE ABRAÃO
VALENTÍN
VALENTINE
VALENTINE'S DAY
Valentino
Valerian and the City of a Thousand Planets
VALERIE AND HER WEEK OF WONDERS
Valhalla Rising
VALIANT
VALKYRIE
THE VALLEY OF THE BEES
VALS LICHT
VALSE WALS
LES VALSEUSES
De vampier zusjes
Vampierzusjes 2: Vleermuizen in je buik
Vampire Academy
VAMPIRE IN BROOKLYN
VAMPIRES SUCK
Vamps
VAMPYR
THE VAN
VAN GOD LOS
VAN GOGH
VAN HELSING
VAN MANNEN EN MERRIES
De Van Waveren Tapes
VAN WILDER: PARTY LIAISON
VANILLA SKY
THE VANISHING
VANTAGE POINT
Varg Veum: Het uur van de wolf
VARSITY BLUES
VATEL
Vazante
Vele hemels boven de zevende
LE VÉLO DE GHISLAIN LAMBERT
VELVET GOLDMINE
VENDREDI SOIR
LA VENGEANCE D'UNE BLONDE
VENGEANCE IS MINE
VENGO
VENOM
Du vent dans mes mollets
LA VENTANA
Ventoux (Nicole van Kilsdonk over)
VENUS
VENUS BOYZ
Venus in Fur
VENUS IN FURS
VERA DRAKE
VERBORGEN GEBREKEN
De verbouwing
VERDER DAN DE MAAN
THE VERDICT
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS
Verdwijnen
VERGEEF ME
De vergeten krijgers
HET VERHAAL VAN XIAO YAN
VERHÄNGNIS
Verliefd op Ibiza
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years)
DE VERLOREN KOLONIE
DE VERLOREN SCHAT VAN DE TEMPELRIDDERS II
DE VERLOSSING
VERONICA GUERIN
Veronica Mars
VERS LE SUD
THE VERSACE MURDER
VERSAILLES
DAS VERSPRECHEN
DE VERSTEKELING
VERTICAL LIMIT
VERTIGO
VERY BAD THINGS
A VERY BRADY SEQUEL
VET HARD
LA VEUVE DE SAINT-PIERRE
Una via a Palermo
LOS VIAJES DEL VIENTO
Viceroy's House
VICKY CRISTINA BARCELONA
VICTOR... PENDANT QU'IL EST TROP TARD
Victoria
Victoria and Abdul
LA VIDA ES SILBAR
LA VIDA QUE TE ESPERA
VIDEOCRAZY
Videodrome
VIDEOMAPPINGS: AÏDA, PALESTINE
Une vie
LA VIE AU RANCH (Sophie Letourneur over)
La vie d'Adèle
La vie d'une autre
La vie de Jean-Marie
La vie de Jésus
LA VIE EN ROSE
Une vie meilleure
LA VIE MODERNE
LA VIE PROMISE
LA VIE RÊVÉE DES ANGES
LA VIE SUR TERRE
LA VIEILLE QUI MARCHAIT DANS LA MER
DE VIER ELEMENTEN
VIER MINUTEN
The View from Our House
VIEW FROM THE TOP
VIJF AVONDEN
De vijf en de piratenschat
VIJF KIDS EN IK
HET VIJFDE SEIZOEN
VILLA AMALIA
VILLA DES ROSES
THE VILLAGE
VILLAGE OF DREAMS
Vincent
VINCERE
VINYAN
VIOLA DI MARE
VIOLENT COP (SOMO OTOKO KYOBO NI TSUKI)
VIOLENT TRADITION
Violet
Violeta Went to Heaven
Violette
Virgin Mountain
THE VIRGIN SUICIDES
VIRGINA
VIRUS
VISAGE (Tsai Ming-liang over)
Visages villages
VISION
The Visit
The Visit, an Alien Encounter
LES VISITEURS
LES VISITEURS 2: LES COULOIRS DES TEMPS
THE VISITOR
LA VITA È BELLA
VITAL
Viva la libertà!
VIVA LALDJÉRIE
VIVA ZAPATERO!
VIVE ELLE
VIVE L'AMOUR (AIQING WANSUI)
VIZONTELE
VLEES
VLIEGEN NAAR DE MAAN 3D
DE VLIEGENDE HOLLANDER
DE VLIEGENIERSTER VAN KAZBEK
DE VLINDER TILT DE KAT OP
Een vlucht regenwulpen
VODKA LEMON
VOICES OF BAM
LA VOIE LACTÉE
Voir du pays
VOLAVÉRUNT
VOLCANO (Mick Jackson)
Volcano (Rúnar Rúnarsson)
LE VOLEUR D'ENFANTS
VOLEURS DE CHEVAUX
VOLGENS DE VOGELS
VOLLE MAAN
VOLVER
Het vonnis
Voor elkaar gemaakt
Voor ik doodga
VOORLAND
The Vow
Vox populi
VOY A EXPLOTAR
Voyage à travers le cinéma français
VOYAGE AU DÉBUT DU MONDE
LE VOYAGE DU BALLON ROUGE
The Voyeur
VREEMD BLOED
DE VRIENDSCHAP
DE VUURTOREN
¡Vivan las antipodas!