The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Een rijk land vol ruziemakers

HET VIJFDE SEIZOEN

Iran/Frankijk, 1997 | Rafi Pitts
Dat er in Iran schattige kinderen wonen weten we nu wel. Filmmakers als Mohsen Makhmalbaff en vooral Abbas Kiarostami zijn dol op kinderen omdat hun onschuld mooi afsteekt tegen de gecorrumpeerde volwassen wereld. In de Iraanse komedie Het vijfde seizoen draait het nu eens niet om kinderen, maar om een gekwetste jonge vrouw die uit is op wraak na een huwelijksafwijzing.

Het vijfde seizoen wordt aangekondigd als een Iraanse komedie. Komedies in Iran? In het Westen kennen we Iran als een fundamentalistisch islamitisch land, waar filmmakers een voorkeur hebben voor kinderen omdat die sociale kritiek kunnen uiten, die van volwassen personages niet gepikt zou worden. Dat heeft tot een stroom films geleid die een milde confrontatie tonen tussen de wereld van kinderen en die van volwassenen. Alleen daarom al was Kiarostami's Taste of cherry een verademing: eindelijk eens een film die het niet moet hebben van deze inmiddels uitgemolken thematiek, maar die zelfmoord aan de orde stelt. De maker zal zich er bij de Iraanse autoriteiten niet populair mee hebben gemaakt, wat zijn moed des te bewonderenswaardiger maakt.
Filmmaker Rafi Pitts (31) verkeert in hele andere omstandigheden dan de gemiddelde Iraanse filmmaker. De zoon van een Engelse vader en een Iraanse moeder studeerde film en fotografie in Londen, waarna hij zich in Frankrijk vestigde. Hij werkte onder meer als regie-assistent van Jacques Doillon en maakte een paar korte films. Het vijfde seizoen is zijn lange speelfilmdebuut. De film, een Frans/Iraanse coproductie, is gebaseerd op een scenario van Bahram Beyzaï, die we kennen als de maker van Bashu.

Desperado
Het vijfde seizoen gaat over twee families die al decennia lang een vete met elkaar hebben, die men met een onderling huwelijk nu eindelijk eens wil beslechten. Alle goede voornemens vallen in het water als de bruidegom (Ali Sarkhani) tijdens het huwelijksfeest de bruidschat weigert te betalen. Einde feest. De gekwetste bruid (Roya Nonahali) pikt de vernedering niet ("Ik wil respect") en gebruikt de rest van de film om wraak te nemen op de lompe bruidegom. Als hij een busonderneminkje begint, doet zij dat ook, zodat er een heftige strijd om de klanten onstaat, met als wapen verdachtmakingen. "Ze zetten je halverwege de rit uit de bus en laten je in de woestijn achter", klinkt het aan de ene kant. "Ze hangen je onderweg op", weet de andere partij met zekerheid te melden. Het hoogtepunt in de concurrentieslag breekt aan als de ex-bruid als een ware desperado de banden van de bus van haar concurrent lek schiet. De machteloze burgemeester ("Als ik slim was, was ik geen burgemeester geworden") probeert verdere escalatie te voorkomen. De moraal? "Dit is een prachtig land vol rijkdommen. Jammer dat er zoveel ruzie is." Dat beseffen de ruziemakers aan het einde van de film ook.

Furie
Het vijfde seizoen ziet er beeldschoon uit — het Iraanse landschap oogt uiterst filmgeniek — en er wordt goed in geacteerd, maar toch wringt er wat. Misschien heeft het te maken met Pitts half-westerse opvoeding, dat de film vragen oproept over het Iraanse karakter ervan. Het vijfde seizoen werd weliswaar gefilmd in het Iraanse dorpje waar Pitts als klein jongetje in een film speelde, maar de film lonkt zo nadrukkelijk naar een westers arthousepubliek dat hij een weinig authentieke indruk maakt. Alles in de film staat in het teken van het behagen van een westers publiek dat dol is op exotisme. Dat begint al met de casting. De twee hoofdrolspelers doen denken aan ouderwetse Hollywoodsterren en zouden het goed hebben gedaan in een oude Hollywoodfilm als De dief van Bagdad. Ali Sarkhani speelt de rol van de knappe en koele macho, die de pech heeft dat hij gekoppeld is aan een vrouw, die weerstand biedt aan zijn dwingende blik, Roya Nonahali is de oosterse schone, bij wie achter haar smachtende, erotiserende (blauwe!) oogopslag een furie schuilt. Ook inhoudelijk komt de film met zijn kolderieke familievete tegemoet aan het westerse vooroordeel over primitieve samenlevingen dat waarin niemand vatbaar is voor redelijke argumenten. Deze bezwaren zouden niet steekhoudend zijn als Pitts Het vijfde seizoen zou presenteren als een simpel sprookje, maar zijn pretenties rijken verder. Zijn film zou een hommage zijn aan de kracht van Iraanse vrouwen en een statement tegen materialisme. Dit soort uitspraken maakt Het vijfde seizoen door zijn lichtvoetige, gemakzuchtige benadering volstrekt niet waar. Qua sfeer doet de film af en toe denken aan de Georgische komedies uit de jaren tachtig. Waren deze films echter houtsnijdende metaforen op het grimmige leven onder het communistisch regime, in Het vijfde seizoen herkennen we eerder Thelma & Louise als inspiratiebron dan de Iraanse werkelijkheid.

Jos van der Burg



top
HET VIJFDE SEIZOEN

Januari 1999 #196

Productie
Sophie Goupil
Mohamad Radjabi
Regie
Rafi Pitts
Scenario
Bahram Beyzaï
Camera
Nemat Haghighi
Montage
Hassan Hassandoost
Geluid
Parviz Abnar
Muziek
Jamshid Poratai
Art direction
Malak D. Khazai
Met
Roya Nonahali
Ali Sarkhani
Parviz Poorhosseni
Ghorban Nadjafi
Golab Adineh

Kleur, 80 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek
Te zien
vanaf 14 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


V

V FOR VENDETTA
V.I.S.S.E.N.
VA SAVOIR
VA, VIS ET DEVIENS
VAARWEL PAVEL
Les vacances du petit Nicolas
VACAS
Vacation
DE VADER VAN DE SOLDAAT
VALE ABRAÃO
VALENTÍN
VALENTINE
VALENTINE'S DAY
Valentino
Valerian and the City of a Thousand Planets
VALERIE AND HER WEEK OF WONDERS
Valhalla Rising
VALIANT
VALKYRIE
THE VALLEY OF THE BEES
VALS LICHT
VALSE WALS
LES VALSEUSES
De vampier zusjes
Vampierzusjes 2: Vleermuizen in je buik
Vampire Academy
VAMPIRE IN BROOKLYN
VAMPIRES SUCK
Vamps
VAMPYR
THE VAN
VAN GOD LOS
VAN GOGH
VAN HELSING
VAN MANNEN EN MERRIES
De Van Waveren Tapes
VAN WILDER: PARTY LIAISON
VANILLA SKY
THE VANISHING
VANTAGE POINT
Varg Veum: Het uur van de wolf
VARSITY BLUES
VATEL
Vazante
Vele hemels boven de zevende
LE VÉLO DE GHISLAIN LAMBERT
VELVET GOLDMINE
VENDREDI SOIR
LA VENGEANCE D'UNE BLONDE
VENGEANCE IS MINE
VENGO
VENOM
Du vent dans mes mollets
LA VENTANA
Ventoux (Nicole van Kilsdonk over)
VENUS
VENUS BOYZ
Venus in Fur
VENUS IN FURS
VERA DRAKE
VERBORGEN GEBREKEN
De verbouwing
VERDER DAN DE MAAN
THE VERDICT
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS
Verdwijnen
VERGEEF ME
De vergeten krijgers
HET VERHAAL VAN XIAO YAN
VERHÄNGNIS
Verliefd op Ibiza
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years)
DE VERLOREN KOLONIE
DE VERLOREN SCHAT VAN DE TEMPELRIDDERS II
DE VERLOSSING
VERONICA GUERIN
Veronica Mars
VERS LE SUD
THE VERSACE MURDER
VERSAILLES
DAS VERSPRECHEN
DE VERSTEKELING
VERTICAL LIMIT
VERTIGO
VERY BAD THINGS
A VERY BRADY SEQUEL
VET HARD
LA VEUVE DE SAINT-PIERRE
Una via a Palermo
LOS VIAJES DEL VIENTO
Viceroy's House
VICKY CRISTINA BARCELONA
VICTOR... PENDANT QU'IL EST TROP TARD
Victoria
Victoria and Abdul
LA VIDA ES SILBAR
LA VIDA QUE TE ESPERA
VIDEOCRAZY
Videodrome
VIDEOMAPPINGS: AÏDA, PALESTINE
Une vie
LA VIE AU RANCH (Sophie Letourneur over)
La vie d'Adèle
La vie d'une autre
La vie de Jean-Marie
La vie de Jésus
LA VIE EN ROSE
Une vie meilleure
LA VIE MODERNE
LA VIE PROMISE
LA VIE RÊVÉE DES ANGES
LA VIE SUR TERRE
LA VIEILLE QUI MARCHAIT DANS LA MER
DE VIER ELEMENTEN
VIER MINUTEN
The View from Our House
VIEW FROM THE TOP
VIJF AVONDEN
De vijf en de piratenschat
VIJF KIDS EN IK
HET VIJFDE SEIZOEN
VILLA AMALIA
VILLA DES ROSES
THE VILLAGE
VILLAGE OF DREAMS
Vincent
VINCERE
VINYAN
VIOLA DI MARE
VIOLENT COP (SOMO OTOKO KYOBO NI TSUKI)
VIOLENT TRADITION
Violet
Violeta Went to Heaven
Violette
Virgin Mountain
THE VIRGIN SUICIDES
VIRGINA
VIRUS
VISAGE (Tsai Ming-liang over)
Visages villages
VISION
The Visit
The Visit, an Alien Encounter
LES VISITEURS
LES VISITEURS 2: LES COULOIRS DES TEMPS
THE VISITOR
LA VITA È BELLA
VITAL
Viva la libertà!
VIVA LALDJÉRIE
VIVA ZAPATERO!
VIVE ELLE
VIVE L'AMOUR (AIQING WANSUI)
VIZONTELE
VLEES
VLIEGEN NAAR DE MAAN 3D
DE VLIEGENDE HOLLANDER
DE VLIEGENIERSTER VAN KAZBEK
DE VLINDER TILT DE KAT OP
Een vlucht regenwulpen
VODKA LEMON
VOICES OF BAM
LA VOIE LACTÉE
Voir du pays
VOLAVÉRUNT
VOLCANO (Mick Jackson)
Volcano (Rúnar Rúnarsson)
LE VOLEUR D'ENFANTS
VOLEURS DE CHEVAUX
VOLGENS DE VOGELS
VOLLE MAAN
VOLVER
Het vonnis
Voor elkaar gemaakt
Voor ik doodga
VOORLAND
The Vow
Vox populi
VOY A EXPLOTAR
Voyage à travers le cinéma français
VOYAGE AU DÉBUT DU MONDE
LE VOYAGE DU BALLON ROUGE
The Voyeur
VREEMD BLOED
DE VRIENDSCHAP
DE VUURTOREN
¡Vivan las antipodas!