The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Tot elkaar veroordeelde kwelgeesten

DE VERLOSSING

België, 2001 | Hugo Claus
Dik tien jaar na Het sacrament werpt Hugo Claus zich wederom op als regisseur. De inmiddels 72-jarige alleskunner verfilmde zijn eigen toneelstuk De verlossing (1996), over de lijdensweg van een ziekelijke vrouw.

Een toneelstuk is geen film. Het liefst zou je zo'n waarheid als een koe niet zwart op wit zetten, maar De verlossing laat geen andere keus. Uitgerekend Hugo Claus, een man die naast ontelbare gedichten, novelles en romans ook verantwoordelijk was voor tientallen toneelstukken, een stuk of twintig filmscenario's en een aantal zelf geregisseerde films, zou toch het onderscheid tussen de disciplines haarfijn moeten kennen. In De verlossing blijkt daar echter weinig van.
De film werpt de kijker in de niet bepaald lekker functionerende Vlaamse familie Vanderginste. Jan Decleir zet met zijn bekende knoestigheid een stugge oude patriarch neer, die een handeltje drijft in ongeregelde goederen. Er zijn ook twee volwassen kinderen: een schlemiel in een motorjack en een later in de film opdravende dochter die we dankzij haar lederen jurk en een stoer kapsel herkennen als een vrijgevochten type.
En dan is er nog de vrouw om wie het allemaal gaat, de bedlegerige moeder des huizes, die met een niet nader omschreven ziekte ligt af te takelen. Of lijkt af te takelen, want het verhaal wordt goeddeels verteld vanuit het perspectief van deze Magda (Gilda de Bal), en af en toe krijg je eerder het idee dat zij lijdt aan een acuut te behandelen geestesziekte dan aan een echte lichamelijke aandoening. Uit de voice-over waarin ze onder meer haar eigen begrafenis van commentaar voorziet mag je afleiden dat Magda al is overleden, maar de visioenen die ze heeft en de wartaal die ze af en toe uitslaat — levend óf dood — duiden bepaald niet op een gezonde geest.

Smurrie
De verlossing is op zijn best in de toneelmatige scènes. Claus weet hoe je een beklemmende sfeer moet creëren met mise-en-scène, en als hij de kwelgeesten bij elkaar zet in een met oude meubels volgepropt interieur laat hij niets aan het toeval over. Hij plaatst de personages op een letterlijk onontkoombare manier in de ruimte: deze mensen weten stuk voor stuk dat ze nooit aan elkaar, nooit aan dit bedompte milieu zullen ontsnappen.
Het gaat echter mis wanneer Claus grijpt naar meer filmische middelen, de genoemde voice-over is daar slechts één voorbeeld van. Wat bijvoorbeeld te denken van de scène waarin een getergde Jan Decleir na het overlijden van Magda naar buiten rent om zich in het nabijgelegen riviertje te storten? De volgende shot toont hem uithijgend op een steiger, door een bijklussende special-effectsmedewerker van top tot teen bedekt met smurrie en algen. Waarschijnlijk moet het beeld compassie opwekken met deze gebroken man, maar het werkt door zijn potsierlijkheid alleen maar onbedoeld op de lachspieren.
Ronduit larmoyant zijn de scènes waarin een plat Vlaams klappende Willeke van Ammelrooij in Magda's koortsachtige visioenen mag opdraven als de overleden zuster, die haar schuldgevoelens en jaloezie symboliseert. De enorme richtingloosheid van deze droomtaferelen wordt extra benadrukt door het wezenloze spel van Gilda de Bal. Als Magda uiteindelijk door een zelf gekozen dood verlost wordt uit haar lijdensweg wekt dat dan ook geen enkel medelijden op, omdat we daarvoor al geen moment in haar personage konden geloven. Niet als mens en niet als terminaal zieke patiënt.

Fritz de Jong



top
DE VERLOSSING

Oktober 2001 #226

Productie
Paul Breuls
Regie en scenario
Hugo Claus
Camera
Goert Giltay
Montage
Menno Boerema
Art direction
Kurt Loyens
Muziek
Henny Vrienten
Met
Jan Decleir
Gilda de Bal
Peter van den Begin
Elke Dom
Willeke van Ammelrooij

Kleur, 96 minuten

Distributie
Paradiso Entertainment
Te zien
vanaf 11 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


V

V FOR VENDETTA
V.I.S.S.E.N.
VA SAVOIR
VA, VIS ET DEVIENS
VAARWEL PAVEL
Les vacances du petit Nicolas
VACAS
Vacation
DE VADER VAN DE SOLDAAT
VALE ABRAÃO
VALENTÍN
VALENTINE
VALENTINE'S DAY
Valentino
Valerian and the City of a Thousand Planets
VALERIE AND HER WEEK OF WONDERS
Valhalla Rising
VALIANT
VALKYRIE
THE VALLEY OF THE BEES
VALS LICHT
VALSE WALS
LES VALSEUSES
De vampier zusjes
Vampierzusjes 2: Vleermuizen in je buik
Vampire Academy
VAMPIRE IN BROOKLYN
VAMPIRES SUCK
Vamps
VAMPYR
THE VAN
VAN GOD LOS
VAN GOGH
VAN HELSING
VAN MANNEN EN MERRIES
De Van Waveren Tapes
VAN WILDER: PARTY LIAISON
VANILLA SKY
THE VANISHING
VANTAGE POINT
Varg Veum: Het uur van de wolf
VARSITY BLUES
VATEL
Vazante
Vele hemels boven de zevende
LE VÉLO DE GHISLAIN LAMBERT
VELVET GOLDMINE
VENDREDI SOIR
LA VENGEANCE D'UNE BLONDE
VENGEANCE IS MINE
VENGO
VENOM
Du vent dans mes mollets
LA VENTANA
Ventoux (Nicole van Kilsdonk over)
VENUS
VENUS BOYZ
Venus in Fur
VENUS IN FURS
VERA DRAKE
VERBORGEN GEBREKEN
De verbouwing
VERDER DAN DE MAAN
THE VERDICT
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS
Verdwijnen
VERGEEF ME
De vergeten krijgers
HET VERHAAL VAN XIAO YAN
VERHÄNGNIS
Verliefd op Ibiza
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years)
DE VERLOREN KOLONIE
DE VERLOREN SCHAT VAN DE TEMPELRIDDERS II
DE VERLOSSING
VERONICA GUERIN
Veronica Mars
VERS LE SUD
THE VERSACE MURDER
VERSAILLES
DAS VERSPRECHEN
DE VERSTEKELING
VERTICAL LIMIT
VERTIGO
VERY BAD THINGS
A VERY BRADY SEQUEL
VET HARD
LA VEUVE DE SAINT-PIERRE
Una via a Palermo
LOS VIAJES DEL VIENTO
Viceroy's House
VICKY CRISTINA BARCELONA
VICTOR... PENDANT QU'IL EST TROP TARD
Victoria
Victoria and Abdul
LA VIDA ES SILBAR
LA VIDA QUE TE ESPERA
VIDEOCRAZY
Videodrome
VIDEOMAPPINGS: AÏDA, PALESTINE
Une vie
LA VIE AU RANCH (Sophie Letourneur over)
La vie d'Adèle
La vie d'une autre
La vie de Jean-Marie
La vie de Jésus
LA VIE EN ROSE
Une vie meilleure
LA VIE MODERNE
LA VIE PROMISE
LA VIE RÊVÉE DES ANGES
LA VIE SUR TERRE
LA VIEILLE QUI MARCHAIT DANS LA MER
DE VIER ELEMENTEN
VIER MINUTEN
The View from Our House
VIEW FROM THE TOP
VIJF AVONDEN
De vijf en de piratenschat
VIJF KIDS EN IK
HET VIJFDE SEIZOEN
VILLA AMALIA
VILLA DES ROSES
THE VILLAGE
VILLAGE OF DREAMS
Vincent
VINCERE
VINYAN
VIOLA DI MARE
VIOLENT COP (SOMO OTOKO KYOBO NI TSUKI)
VIOLENT TRADITION
Violet
Violeta Went to Heaven
Violette
Virgin Mountain
THE VIRGIN SUICIDES
VIRGINA
VIRUS
VISAGE (Tsai Ming-liang over)
Visages villages
VISION
The Visit
The Visit, an Alien Encounter
LES VISITEURS
LES VISITEURS 2: LES COULOIRS DES TEMPS
THE VISITOR
LA VITA È BELLA
VITAL
Viva la libertà!
VIVA LALDJÉRIE
VIVA ZAPATERO!
VIVE ELLE
VIVE L'AMOUR (AIQING WANSUI)
VIZONTELE
VLEES
VLIEGEN NAAR DE MAAN 3D
DE VLIEGENDE HOLLANDER
DE VLIEGENIERSTER VAN KAZBEK
DE VLINDER TILT DE KAT OP
Een vlucht regenwulpen
VODKA LEMON
VOICES OF BAM
LA VOIE LACTÉE
Voir du pays
VOLAVÉRUNT
VOLCANO (Mick Jackson)
Volcano (Rúnar Rúnarsson)
LE VOLEUR D'ENFANTS
VOLEURS DE CHEVAUX
VOLGENS DE VOGELS
VOLLE MAAN
VOLVER
Het vonnis
Voor elkaar gemaakt
Voor ik doodga
VOORLAND
The Vow
Vox populi
VOY A EXPLOTAR
Voyage à travers le cinéma français
VOYAGE AU DÉBUT DU MONDE
LE VOYAGE DU BALLON ROUGE
The Voyeur
VREEMD BLOED
DE VRIENDSCHAP
DE VUURTOREN
¡Vivan las antipodas!