The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Huilende accordeon in de nacht

VERHÄNGNIS

Duitsland, 1994 | Fred Kelemen
Verhängnis is als een nachtmerrie in een sprookjesboek. De camera van regisseur Fred Kelemen betrapt Russische emigranten in Berlijn op uitgebluste melancholie. Dit intrigerende speelfilm-debuut stemt tot nadenken over de condition humaine anno 1995, maar de filosofische onderstromen liggen eerder bij de Dalai Lama dan bij Sartre & co.

Fred Kelemen is een jonge Duitse filmer (31) van Hongaarse afkomst, die in 1989 met zijn opleiding aan de Berlijnse filmacademie begon. Daar kreeg hij les van de Hongaarse filmmaker Béla Tarr. De producent van Verhängnis is de filmacademie. De film is het produkt van iemand die precies weet wat hij wil. Kelemen heeft geen boodschap aan exotische oorden, cinematografische vormexperimenten of grappige discussies over man-vrouw relaties. Deze film toont het leven zoals het is. Inmiddels heeft Verhängnis na Rotterdam 24 andere filmfestivals aangedaan, waaronder Berlijn, Hong Kong en Moskou. Niet slecht voor een eindexamenfilm.

Slavische koppen
De film begint. De kijker gaat diep in zijn stoel zitten, wachtend op het moment waarop de film hem zal meeslepen. Aanvankelijk lijkt dat te lukken, dankzij de grofkorrelige beelden van Slavische koppen die worden vergezeld door een huilende accordeon. Door de film op video op te nemen en vervolgens met een 16mm camera vanaf de monitor te kopiëren, maakt Kelemen merkwaardig rauwe beelden. De camera blijft hangen op de accordeonspeler. De muzikant wordt aangesproken door een zuidelijk type dat hem vraagt mee naar zijn huis te komen. Aldaar blijkt dat het gaat om een Argentijn met heimwee die uren achtereen tango's wil horen. De botte manier waarop hij de Rus behandelt belooft weinig goeds voor de rest van de film. Dakloze immigranten hoeven van niemand solidariteit of sympathie te verwachten.
Wanneer de muzikant op pad gaat met zijn zuurverdiende geld, volgt de camera van Kelemen bijna al zijn handelingen in real time. Een partijtje pool, een biertje drinken, het duurt minutenlang. Zo lang, dat de kijker zijn passieve rol opgeeft en zich af begint te vragen hoe die Rus in Godsnaam in Berlijn is beland. Was zijn leven in Rusland dan nóg uitzichtlozer? Kelemen zet de kijker door zijn trage manier van filmen aan het werk. Deze truc wordt door veel experimentele filmers gebruikt, maar slechts bij een getalenteerde enkeling zoals Fred Kelemen en Tsai Ming-liang (Vive l'amour) heeft het effect.

Minder hopeloos
Het tweede deel van de film volgt een vrouwelijke kennis van de Rus (vrienden bestaan niet in zijn wereld), waarmee een geheel nieuwe problematiek van het eenzame bestaan aan bod komt. Seks is één van de middelen waarmee sommige vrouwen naar genegenheid zoeken, maar tragischerwijs is seks nou juist het enige wat ze daarvoor terugkrijgen. En de genegenheid is nóg verder buiten hun bereik gekomen. Ook de dronken, naakte vrouw in Verhängnis lijkt hetzelfde pad te hebben betreden. Haar lotgevallen zijn pijnlijk nauwkeurig in beeld gebracht.
Weer roepen de beelden vragen op. Waarom doet ze zichzelf dit aan? Is ze aan lager wal geraakt of weet ze niet beter? Net op het moment dat het uithoudingsvermogen van de kijker het dreigt te begeven, eindigt de film. Weliswaar niet met een alles oplossend happy end, maar toch minder hopeloos dan je zou verwachten. De dood zit de personages op hun hielen, maar zelfs die verlossing is ze niet gegund. Ze moeten doorleven met elkaar.
Kelemen laat zijn film dan ook vooraf gaan door een uitspraak de Dalai Lama: "De afstand tussen ons huidige leven en de hel kan zo kort zijn als één enkele inademing." Verhängnis roept weliswaar vragen op over de zin van het bestaan, maar is geen eerbetoon aan het existentialisme. Kelemen heeft zich eerder laten beïnvloeden door het boeddhisme. In tegenstelling tot Bertolucci (Little Buddha) is het hem wél gelukt het tweeduizend jaar oude boeddhistische gedachtengoed om te zetten in een persoonlijk document van de jaren negentig.
Dat gedachtengoed is gebaseerd op de constatering dat mensen lijden. Via reïncarnatie blijft dat leed eeuwig bestaan, want de dood is slechts een tijdelijke staat waarin iemands lichaam verkeert. Je kunt ontsnappen aan het menselijk leed door goede daden te verrichten, maar dat is slechts voor een enkeling weggelegd. "Je moet trachten te ontsnappen aan de vicieuze cirkel van het bestaan", aldus Kelemen in een interview, "maar het is zo moeilijk om het goede te doen op het goede moment. Het probleem is dat je altijd het verkeerde doet. En dat laat ik zien in mijn film."

Thessa Mooij



top
VERHÄNGNIS

September 1995 #159

Produktie
Deutsche Film- un Fernsehakademie Berlijn
PoCo
Regie, scenario, camera en montage
Fred Kelemen
Geluid
Regina Kräh
Alejandra Carmona
Met
Valerij Fedorenko
Sanja Spengler

Kleur, 80 minuten

Distributie
Argus Film
Te zien
vanaf 28 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


V

V FOR VENDETTA
V.I.S.S.E.N.
VA SAVOIR
VA, VIS ET DEVIENS
VAARWEL PAVEL
Les vacances du petit Nicolas
VACAS
Vacation
DE VADER VAN DE SOLDAAT
VALE ABRAÃO
VALENTÍN
VALENTINE
VALENTINE'S DAY
Valentino
Valerian and the City of a Thousand Planets
VALERIE AND HER WEEK OF WONDERS
Valhalla Rising
VALIANT
VALKYRIE
THE VALLEY OF THE BEES
VALS LICHT
VALSE WALS
LES VALSEUSES
De vampier zusjes
Vampierzusjes 2: Vleermuizen in je buik
Vampire Academy
VAMPIRE IN BROOKLYN
VAMPIRES SUCK
Vamps
VAMPYR
THE VAN
VAN GOD LOS
VAN GOGH
VAN HELSING
VAN MANNEN EN MERRIES
De Van Waveren Tapes
VAN WILDER: PARTY LIAISON
VANILLA SKY
THE VANISHING
VANTAGE POINT
Varg Veum: Het uur van de wolf
VARSITY BLUES
VATEL
Vazante
Vele hemels boven de zevende
LE VÉLO DE GHISLAIN LAMBERT
VELVET GOLDMINE
VENDREDI SOIR
LA VENGEANCE D'UNE BLONDE
VENGEANCE IS MINE
VENGO
VENOM
Du vent dans mes mollets
LA VENTANA
Ventoux (Nicole van Kilsdonk over)
VENUS
VENUS BOYZ
Venus in Fur
VENUS IN FURS
VERA DRAKE
VERBORGEN GEBREKEN
De verbouwing
VERDER DAN DE MAAN
THE VERDICT
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS
Verdwijnen
VERGEEF ME
De vergeten krijgers
HET VERHAAL VAN XIAO YAN
VERHÄNGNIS
Verliefd op Ibiza
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years)
DE VERLOREN KOLONIE
DE VERLOREN SCHAT VAN DE TEMPELRIDDERS II
DE VERLOSSING
VERONICA GUERIN
Veronica Mars
VERS LE SUD
THE VERSACE MURDER
VERSAILLES
DAS VERSPRECHEN
DE VERSTEKELING
VERTICAL LIMIT
VERTIGO
VERY BAD THINGS
A VERY BRADY SEQUEL
VET HARD
LA VEUVE DE SAINT-PIERRE
Una via a Palermo
LOS VIAJES DEL VIENTO
Viceroy's House
VICKY CRISTINA BARCELONA
VICTOR... PENDANT QU'IL EST TROP TARD
Victoria
Victoria and Abdul
LA VIDA ES SILBAR
LA VIDA QUE TE ESPERA
VIDEOCRAZY
Videodrome
VIDEOMAPPINGS: AÏDA, PALESTINE
Une vie
LA VIE AU RANCH (Sophie Letourneur over)
La vie d'Adèle
La vie d'une autre
La vie de Jean-Marie
La vie de Jésus
LA VIE EN ROSE
Une vie meilleure
LA VIE MODERNE
LA VIE PROMISE
LA VIE RÊVÉE DES ANGES
LA VIE SUR TERRE
LA VIEILLE QUI MARCHAIT DANS LA MER
DE VIER ELEMENTEN
VIER MINUTEN
The View from Our House
VIEW FROM THE TOP
VIJF AVONDEN
De vijf en de piratenschat
VIJF KIDS EN IK
HET VIJFDE SEIZOEN
VILLA AMALIA
VILLA DES ROSES
THE VILLAGE
VILLAGE OF DREAMS
Vincent
VINCERE
VINYAN
VIOLA DI MARE
VIOLENT COP (SOMO OTOKO KYOBO NI TSUKI)
VIOLENT TRADITION
Violet
Violeta Went to Heaven
Violette
Virgin Mountain
THE VIRGIN SUICIDES
VIRGINA
VIRUS
VISAGE (Tsai Ming-liang over)
Visages villages
VISION
The Visit
The Visit, an Alien Encounter
LES VISITEURS
LES VISITEURS 2: LES COULOIRS DES TEMPS
THE VISITOR
LA VITA È BELLA
VITAL
Viva la libertà!
VIVA LALDJÉRIE
VIVA ZAPATERO!
VIVE ELLE
VIVE L'AMOUR (AIQING WANSUI)
VIZONTELE
VLEES
VLIEGEN NAAR DE MAAN 3D
DE VLIEGENDE HOLLANDER
DE VLIEGENIERSTER VAN KAZBEK
DE VLINDER TILT DE KAT OP
Een vlucht regenwulpen
VODKA LEMON
VOICES OF BAM
LA VOIE LACTÉE
Voir du pays
VOLAVÉRUNT
VOLCANO (Mick Jackson)
Volcano (Rúnar Rúnarsson)
LE VOLEUR D'ENFANTS
VOLEURS DE CHEVAUX
VOLGENS DE VOGELS
VOLLE MAAN
VOLVER
Het vonnis
Voor elkaar gemaakt
Voor ik doodga
VOORLAND
The Vow
Vox populi
VOY A EXPLOTAR
Voyage à travers le cinéma français
VOYAGE AU DÉBUT DU MONDE
LE VOYAGE DU BALLON ROUGE
The Voyeur
VREEMD BLOED
DE VRIENDSCHAP
DE VUURTOREN
¡Vivan las antipodas!