The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Johanna ter Steege en Anneke Blok: de boerin en haar vrijgevochten zus zijn Verder dan de maan Plattelandskitsch

VERDER DAN DE MAAN

Nederland/België/Duitsland/Denemarken, 2003 | Stijn Coninx
Er zijn twee soorten plattelandsfilms: idyllische en dramatische. Het boerendrama Verder dan de maan behoort tot de dramatische. In het plattelandsgezin van boerin Johanna ter Steege en boer Huub Stapel stapelt drama zich op drama. Helaas ook cliché op cliché.

Godver, de godver. Vloeken mag niet, maar bij Verder dan de maan valt het niet te vermijden. Zoveel talent en dan zo'n drakerige film. Hoe kan dat? Wat ging er mis? Ligt het aan het scenario van Jacqueline Epskamp? Biedt het teveel drama? Als drama authentiek overkomt, is er nooit teveel van. Verder dan de maan bevat veel drama, maar dat had geen probleem hoeven zijn. Filmmaakster Frouke Fokkema was met Kracht ook niet bang voor drama, maar het realistische plattelandsdrama werkte. Het verhaal en de personages (Theu Boermans als boer) maakten een geloofwaardige indruk. Marleen Gorris' Oscar-winnende plattelandsfilm Antonia leed ook niet onder een tekort aan drama, maar ook die film werkte, als een feministisch sprookje. Wat stond regisseur Stijn Coninx (Daens) met Verder dan de maan voor ogen? Vermoedelijk een realistisch drama zoals Kracht. Het werkt niet, omdat het realisme stikt in een berg clichés. De film speelt zich af in een katholiek boerengezin in de periode net voor en na de maanlanding in 1969. De streng-gelovige boer Mees (Huub Stapel), die geen televisie in huis wil, vindt dat raketten Gods schepping tarten. Mees zou zich beter druk kunnen maken over zichzelf in plaats van over de maan, want hij is zwaar alcoholist. Tot in de varkensstal toe liggen de flessen jenever. Mees' vrouw Ita (Johanna ter Steege), die haar zesde kind verwacht, houdt in haar eentje het boerenbedrijf en het gezin overeind. Zorgen zou ze zich moeten maken over haar negenjarige dochtertje, dat religieus even getikt is als haar vader. Ze vindt dat God de 'maanraket' moet tegenhouden en wil een 'bruidje van God' worden.

Ingepeperd
Nooit wordt Verder dan de maan het realistische drama dat het pretendeert te zijn. Alles werkt in de verkeerde richting: het gelike camerawerk van Walter van den Ende, dat blijft steken in schilderachtigheid, het acteren van Stapel, die meer een toffe Amsterdammer is dan een desperate boer, en de vele clichés, die de kijker in de gewenste richting moeten duwen. "Ik spaar alles uit mijn eigen mond voor de kinderen", zegt Ita, die moeite heeft om de eindjes aan elkaar te knopen. Denken de makers dat wij dat niet zien? Hebben ze zo weinig vertrouwen in de kijker? Alles wordt ons ingepeperd. "Zonder beesten ben ik nergens; ik ben een boer", zegt Huub Stapel als zijn aan een besmettelijke ziekte overleden varkens worden afgevoerd. Goed dat hij het zegt, want anders zouden wij maar denken dat hij blij is dat zijn varkens dood zijn. Met zulke eenduidige hoofdrollen trekken de bijrollen de aandacht. Anneke Blok is geestig als de vrijgevochten zus van de boerin: "Ik gebruik de pil, dan kun je doen en laten wat je wil." U ziet: Verder dan de maan schetst ook een historisch tijdsbeeld.
De met Nederlands, Duits, Belgisch en Deens geld gefinancierde film is het soort Europese coproductie, waarvan we dachten dat hij was uitgestorven. Verder dan de maan wortelt niet in een plattelandscultuur, maar in een Europees financierings- en productiesysteem, dat orginaliteit en authenticiteit platwalst. Epskamps scenario had een beter lot verdiend dan deze slappe Europese behandeling, want diep weggestopt in Verder dan de maan ligt een aangrijpende, rauwe film. Epskamp zal deze voor ogen hebben gestaan, want ze bewees eerder met Michiel van Jaarsvelds Drift en Lodewijk Crijns' Loverboy dat haar kracht ligt in eerlijk realisme. Deze keer is haar scenario de basis van onvervalste plattelandskitsch. De Belgen hopen dat de Amerikanen het niet zien: de film wordt ingestuurd voor de Oscar-strijd.

Jos van der Burg



top
VERDER DAN DE MAAN

Oktober 2003 #248

Productie
Jan Roukens
Els van de Vorst
Regie
Stijn Coninx
Scenario
Jacqueline Epskamp
Camera
Walther van den Ende
Montage
Ludo Troch
Art direction
Peter Menne
Muziek
Henny Vrienten
Met
Johanna ter Steege
Huub Stapel
Neeltje de Vree
Anneke Blok
Annet Malherbe

Kleur, 105 minuten

Distributie
Warner Bros.
Te zien
op het Nederlands Film Festival in Utrecht en vanaf 30 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


V

V FOR VENDETTA
V.I.S.S.E.N.
VA SAVOIR
VA, VIS ET DEVIENS
VAARWEL PAVEL
Les vacances du petit Nicolas
VACAS
Vacation
DE VADER VAN DE SOLDAAT
VALE ABRAÃO
VALENTÍN
VALENTINE
VALENTINE'S DAY
Valentino
Valerian and the City of a Thousand Planets
VALERIE AND HER WEEK OF WONDERS
Valhalla Rising
VALIANT
VALKYRIE
THE VALLEY OF THE BEES
VALS LICHT
VALSE WALS
LES VALSEUSES
De vampier zusjes
Vampierzusjes 2: Vleermuizen in je buik
Vampire Academy
VAMPIRE IN BROOKLYN
VAMPIRES SUCK
Vamps
VAMPYR
THE VAN
VAN GOD LOS
VAN GOGH
VAN HELSING
VAN MANNEN EN MERRIES
De Van Waveren Tapes
VAN WILDER: PARTY LIAISON
VANILLA SKY
THE VANISHING
VANTAGE POINT
Varg Veum: Het uur van de wolf
VARSITY BLUES
VATEL
Vazante
Vele hemels boven de zevende
LE VÉLO DE GHISLAIN LAMBERT
VELVET GOLDMINE
VENDREDI SOIR
LA VENGEANCE D'UNE BLONDE
VENGEANCE IS MINE
VENGO
VENOM
Du vent dans mes mollets
LA VENTANA
Ventoux (Nicole van Kilsdonk over)
VENUS
VENUS BOYZ
Venus in Fur
VENUS IN FURS
VERA DRAKE
VERBORGEN GEBREKEN
De verbouwing
VERDER DAN DE MAAN
THE VERDICT
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS
Verdwijnen
VERGEEF ME
De vergeten krijgers
HET VERHAAL VAN XIAO YAN
VERHÄNGNIS
Verliefd op Ibiza
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years)
DE VERLOREN KOLONIE
DE VERLOREN SCHAT VAN DE TEMPELRIDDERS II
DE VERLOSSING
VERONICA GUERIN
Veronica Mars
VERS LE SUD
THE VERSACE MURDER
VERSAILLES
DAS VERSPRECHEN
DE VERSTEKELING
VERTICAL LIMIT
VERTIGO
VERY BAD THINGS
A VERY BRADY SEQUEL
VET HARD
LA VEUVE DE SAINT-PIERRE
Una via a Palermo
LOS VIAJES DEL VIENTO
Viceroy's House
VICKY CRISTINA BARCELONA
VICTOR... PENDANT QU'IL EST TROP TARD
Victoria
Victoria and Abdul
LA VIDA ES SILBAR
LA VIDA QUE TE ESPERA
VIDEOCRAZY
Videodrome
VIDEOMAPPINGS: AÏDA, PALESTINE
Une vie
LA VIE AU RANCH (Sophie Letourneur over)
La vie d'Adèle
La vie d'une autre
La vie de Jean-Marie
La vie de Jésus
LA VIE EN ROSE
Une vie meilleure
LA VIE MODERNE
LA VIE PROMISE
LA VIE RÊVÉE DES ANGES
LA VIE SUR TERRE
LA VIEILLE QUI MARCHAIT DANS LA MER
DE VIER ELEMENTEN
VIER MINUTEN
The View from Our House
VIEW FROM THE TOP
VIJF AVONDEN
De vijf en de piratenschat
VIJF KIDS EN IK
HET VIJFDE SEIZOEN
VILLA AMALIA
VILLA DES ROSES
THE VILLAGE
VILLAGE OF DREAMS
Vincent
VINCERE
VINYAN
VIOLA DI MARE
VIOLENT COP (SOMO OTOKO KYOBO NI TSUKI)
VIOLENT TRADITION
Violet
Violeta Went to Heaven
Violette
Virgin Mountain
THE VIRGIN SUICIDES
VIRGINA
VIRUS
VISAGE (Tsai Ming-liang over)
Visages villages
VISION
The Visit
The Visit, an Alien Encounter
LES VISITEURS
LES VISITEURS 2: LES COULOIRS DES TEMPS
THE VISITOR
LA VITA È BELLA
VITAL
Viva la libertà!
VIVA LALDJÉRIE
VIVA ZAPATERO!
VIVE ELLE
VIVE L'AMOUR (AIQING WANSUI)
VIZONTELE
VLEES
VLIEGEN NAAR DE MAAN 3D
DE VLIEGENDE HOLLANDER
DE VLIEGENIERSTER VAN KAZBEK
DE VLINDER TILT DE KAT OP
Een vlucht regenwulpen
VODKA LEMON
VOICES OF BAM
LA VOIE LACTÉE
Voir du pays
VOLAVÉRUNT
VOLCANO (Mick Jackson)
Volcano (Rúnar Rúnarsson)
LE VOLEUR D'ENFANTS
VOLEURS DE CHEVAUX
VOLGENS DE VOGELS
VOLLE MAAN
VOLVER
Het vonnis
Voor elkaar gemaakt
Voor ik doodga
VOORLAND
The Vow
Vox populi
VOY A EXPLOTAR
Voyage à travers le cinéma français
VOYAGE AU DÉBUT DU MONDE
LE VOYAGE DU BALLON ROUGE
The Voyeur
VREEMD BLOED
DE VRIENDSCHAP
DE VUURTOREN
¡Vivan las antipodas!