The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Danseres stort zich in het leven De flamenco-vendetta

VENGO

Frankrijk/Spanje, 2000 | Tony Gatlif
Tony Gatlif maakt vooral films over de zigeunerwereld, waarbij hij altijd waakt voor romantisering. Elke film van hem bevat momenten die de kijker in zijn ziel raken, ook Vengo, zijn hommage aan de flamenco.

Voor sommige filmmakers heb je een zwak. Ik heb dat voor Tony Gatlif sinds ik in 1982 zijn internationale doorbraak Les princes zag. Eindelijk een film over zigeuners die niet zwolg in exotisme en romantiek, maar die een helder inzicht gaf in het zigeunerbestaan. Wat de film bijzonder maakte was dat hij meer was dan een aanklacht tegen (Frans) racisme en discriminatie. De in Algerije geboren zigeuner Gatlif stak de hand ook in eigen boezem: zigeuners moesten begrijpen dat de samenleving geen behoefte meer heeft aan scharenslijpers en mandenvlechters. Het werd tijd dat zigeuners dat inzagen en beroepen gingen uitoefenen waarmee ze de kost kunnen verdienen. Als Les princes nu gemaakt zou zijn, zou Gatlif ongetwijfeld de ICT-branche aanprijzen, maar in 1982 dacht een verlichte zigeuner in zijn film aan beroepen als tv-reparateur en automonteur. Prozaïsch? Jawel, maar een realistisch tegengif tegen romantisering.
Gatlif was een maker om in de gaten te houden, maar in Nederland viel dat niet mee. Alleen Rue du départ (1985) werd hier nog uitgebracht, maar daarna werd Gatlif genegeerd. Pleure pas my love (1988) en Gaspard et Robinson (1990) kreeg het Nederlandse publiek niet te zien. Dat zelfs Latcho drom (1993) werd overgeslagen, was helemaal onbegrijpelijk. In de geweldige documentaire volgt Gatlif de historische trek van zigeuners uit India naar West-Europa. Dat Gatlifs opvatting over de ontstaansgeschiedenis van zigeuners door moderne historici als een mythe wordt afgedaan, is niet erg, want Latcho drom gaat vooral over muziek. De film is een musicologisch document, dat zigeunermuziek uit talrijke landen vastlegt. Het resultaat is een staalkaart van muziekstijlen.

Andalusië
Na Latcho drom maakte Gatlif twee tv-documentaires — over Cubaanse en Corsicaanse muziek — waarna hij met Gadjo dilo (1997) weer een speelfilm maakte, die, vijftien jaar na Le princes, voor de verandering ook Nederland bereikte. Gadjo dilo is een aanklacht tegen Roemeense zigeunerhaat, maar zoals eerder Les princes verhult de film niet dat de traditionele opvattingen die veel zigeuners erop nahouden integratie in de weg staan. Na Gadjo dilo maakte Gatlif Je suis né d'une cigogne (1998). De innemende film over jonge immigranten in Zuid-Frankrijk was in Nederland alleen op het Filmfestival Rotterdam te zien. Dat Gatlifs meest recente film Vengo wel de bioscoop haalt, bewijst hoe wispelturig Nederlandse distributeurs zijn, want de film is een typische Gatlif-film. Als Vengo het waard is om uitgebracht te worden, waarom zijn andere films dan niet?
Vengo is een hommage aan de flamenco en hoewel het een speelfilm is, doet de film denken aan Latcho drom, want de muziek staat centraal. Door te kiezen voor een speelfilm heeft Gatlif het zich moeilijk gemaakt, want hoe vertaal je het 'flamenco-gevoel' in een speelfilm? In een documentaire had hij kunnen volstaan met flamencozangers en -dansers, maar conventionele speelfilms — en Gatlif is een conventionele speelfilmmaker — eisen een narratief verloop. De maker verzon een verhaaltje over twee rivaliserende families, die in een vendetta verwikkeld zijn. Hoofdpersoon Caco (de flamencodanser Antonio Canales) speelt een vader, die, opgejaagd door zijn verdriet om de dood van zijn dochter, met zijn debiele neefje Diego Andalusië doorkruist. Onderweg storten zij zich in feesten, waar flamencozangers en -zangeressen hun hart uitschreeuwen. De tocht komt tot een einde als de twee op de rivaliserende familie stuiten.

Tomeloze vreugde
Zoals elke Gatlif-film is Vengo geen perfecte film. Gatlif is geen maker die verrast met visuele hoogstandjes of inventieve scenariowendingen. Zijn films imponeren niet, maar nemen je voor hen in. Ze doen denken aan de manier waarop kinderen struikelend over hun enthousiasme je een verhaal vertellen: zich verstrikkend in details zodat de essentie je hortend en stotend bereikt. Gatlifs films bevatten stoplappen en gaten en komen soms tot stilstand. Scriptdokters zullen popelen om zijn scenario's eens lekker onder handen te nemen.
Godzijdank houdt Gatlif hen op afstand, zodat zijn films nooit gladgestreken verhalen zijn. Juist de imperfectie van zijn films creërt ruimte voor authenticiteit. Elke film van hem bevat momenten die de kijker in zijn ziel raken. Waarmee Gatlif zijn doel heeft bereikt, want het gaat hem om het slopen van de barrière tussen de kijker en de zigeunerwereld. Cynici zullen het een naïeve filmopvatting vinden, maar hebben zij de wereld iets beters te bieden? Gatlifs eenvoud moeten we koesteren.
Gatlif maakt geen films omdat hij een mooi verhaal wil vertellen, maar omdat hij iets te vertellen heeft. Dat zijn films imperfect zijn past uitstekend bij zijn levensopvatting: het leven is niet perfect, maar dat is geen reden om in een hoekje weg te kruipen. In al zijn films storten de personages zich in het leven. Soms met tomeloze vreugde, soms met diep verdriet, maar nooit alleen. Ze begrijpen dat het leven alleen zin krijgt als ervaringen worden gedeeld. Wie de 66-jarige zangeres La Paquera de Jerez de flamenco hoort uitschreeuwen, begrijpt het.

Jos van der Burg



top
VENGO

December 2000 #217

Productie en regie
Tony Gatlif
Scenario
Tony Gatlif
David Trueba
Camera
Thierry Pouget
Montage
Pauline Dairou
Art direction
Brigitte de la Calle
Muziek
Tony Gatlif
La Caita
Ahmad Al Tuni e.a.
Met
Antonio Canales
Orestes Villasan Rodriguez
Antonio Perez Dechent
Bobote
Juan-Luis Corrientes

Kleur, 90 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek
Te zien
vanaf 7 december

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


V

V FOR VENDETTA
V.I.S.S.E.N.
VA SAVOIR
VA, VIS ET DEVIENS
VAARWEL PAVEL
Les vacances du petit Nicolas
VACAS
Vacation
DE VADER VAN DE SOLDAAT
VALE ABRAÃO
VALENTÍN
VALENTINE
VALENTINE'S DAY
Valentino
Valerian and the City of a Thousand Planets
VALERIE AND HER WEEK OF WONDERS
Valhalla Rising
VALIANT
VALKYRIE
THE VALLEY OF THE BEES
VALS LICHT
VALSE WALS
LES VALSEUSES
De vampier zusjes
Vampierzusjes 2: Vleermuizen in je buik
Vampire Academy
VAMPIRE IN BROOKLYN
VAMPIRES SUCK
Vamps
VAMPYR
THE VAN
VAN GOD LOS
VAN GOGH
VAN HELSING
VAN MANNEN EN MERRIES
De Van Waveren Tapes
VAN WILDER: PARTY LIAISON
VANILLA SKY
THE VANISHING
VANTAGE POINT
Varg Veum: Het uur van de wolf
VARSITY BLUES
VATEL
Vazante
Vele hemels boven de zevende
LE VÉLO DE GHISLAIN LAMBERT
VELVET GOLDMINE
VENDREDI SOIR
LA VENGEANCE D'UNE BLONDE
VENGEANCE IS MINE
VENGO
VENOM
Du vent dans mes mollets
LA VENTANA
Ventoux (Nicole van Kilsdonk over)
VENUS
VENUS BOYZ
Venus in Fur
VENUS IN FURS
VERA DRAKE
VERBORGEN GEBREKEN
De verbouwing
VERDER DAN DE MAAN
THE VERDICT
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS
Verdwijnen
VERGEEF ME
De vergeten krijgers
HET VERHAAL VAN XIAO YAN
VERHÄNGNIS
Verliefd op Ibiza
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years)
DE VERLOREN KOLONIE
DE VERLOREN SCHAT VAN DE TEMPELRIDDERS II
DE VERLOSSING
VERONICA GUERIN
Veronica Mars
VERS LE SUD
THE VERSACE MURDER
VERSAILLES
DAS VERSPRECHEN
DE VERSTEKELING
VERTICAL LIMIT
VERTIGO
VERY BAD THINGS
A VERY BRADY SEQUEL
VET HARD
LA VEUVE DE SAINT-PIERRE
Una via a Palermo
LOS VIAJES DEL VIENTO
Viceroy's House
VICKY CRISTINA BARCELONA
VICTOR... PENDANT QU'IL EST TROP TARD
Victoria
Victoria and Abdul
LA VIDA ES SILBAR
LA VIDA QUE TE ESPERA
VIDEOCRAZY
Videodrome
VIDEOMAPPINGS: AÏDA, PALESTINE
Une vie
LA VIE AU RANCH (Sophie Letourneur over)
La vie d'Adèle
La vie d'une autre
La vie de Jean-Marie
La vie de Jésus
LA VIE EN ROSE
Une vie meilleure
LA VIE MODERNE
LA VIE PROMISE
LA VIE RÊVÉE DES ANGES
LA VIE SUR TERRE
LA VIEILLE QUI MARCHAIT DANS LA MER
DE VIER ELEMENTEN
VIER MINUTEN
The View from Our House
VIEW FROM THE TOP
VIJF AVONDEN
De vijf en de piratenschat
VIJF KIDS EN IK
HET VIJFDE SEIZOEN
VILLA AMALIA
VILLA DES ROSES
THE VILLAGE
VILLAGE OF DREAMS
Vincent
VINCERE
VINYAN
VIOLA DI MARE
VIOLENT COP (SOMO OTOKO KYOBO NI TSUKI)
VIOLENT TRADITION
Violet
Violeta Went to Heaven
Violette
Virgin Mountain
THE VIRGIN SUICIDES
VIRGINA
VIRUS
VISAGE (Tsai Ming-liang over)
Visages villages
VISION
The Visit
The Visit, an Alien Encounter
LES VISITEURS
LES VISITEURS 2: LES COULOIRS DES TEMPS
THE VISITOR
LA VITA È BELLA
VITAL
Viva la libertà!
VIVA LALDJÉRIE
VIVA ZAPATERO!
VIVE ELLE
VIVE L'AMOUR (AIQING WANSUI)
VIZONTELE
VLEES
VLIEGEN NAAR DE MAAN 3D
DE VLIEGENDE HOLLANDER
DE VLIEGENIERSTER VAN KAZBEK
DE VLINDER TILT DE KAT OP
Een vlucht regenwulpen
VODKA LEMON
VOICES OF BAM
LA VOIE LACTÉE
Voir du pays
VOLAVÉRUNT
VOLCANO (Mick Jackson)
Volcano (Rúnar Rúnarsson)
LE VOLEUR D'ENFANTS
VOLEURS DE CHEVAUX
VOLGENS DE VOGELS
VOLLE MAAN
VOLVER
Het vonnis
Voor elkaar gemaakt
Voor ik doodga
VOORLAND
The Vow
Vox populi
VOY A EXPLOTAR
Voyage à travers le cinéma français
VOYAGE AU DÉBUT DU MONDE
LE VOYAGE DU BALLON ROUGE
The Voyeur
VREEMD BLOED
DE VRIENDSCHAP
DE VUURTOREN
¡Vivan las antipodas!