The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Een doelpunt voor Ierland is een burger voor Bimbo Machtsstrijd in het frietkot

THE VAN

Engeland, 1996 | Stephen Frears
In een interview noemt de Ierse schrijver Roddy Doyle zijn romanpersonages 'beer hunters', waarna hij vervolgt: "In The van wordt Russische roulette gespeeld, niet met pistolen, maar met bierpullen." Met deze wrange scherts raakt Doyle de kern van zijn roman. Stephen Frears waagde zich aan een verfilming, maar brandde zijn vingers.

Met The van is de verfilming van Roddy Doyle's uit geestige dialogen opgebouwde en herdruk na herdruk belevende Barrytown-trilogie binnen vijf jaar voltooid. Alan Parker wist het eerste deel in 1991 succesvol om te smeden tot de muzikale komedie The commitments, waarna Frears zich over het tweede deel ontfermde. Zoals hij zich voor My beautiful laundrette door 'insider' Hanif Kureishi op sleeptouw liet nemen door Zuid-Londen, zo liet hij zich door Doyle, destijds nog een schoolmeester in een buitenwijk van Dublin maar inmiddels een gevierd schrijver, rondleiden door de Ierse hoofdstad. Zo ontstond in samenwerking met Doyle als scenarist in 1993 The snapper, waarmee Frears uit de rauwe werkelijkheid van een Iers arbeidersgezin heel subtiel een komedie wist te genereren. Het pijnlijke is dat Frears met The van, ondanks het nagenoeg identieke samenwerkingsverband en opnieuw met Doyle als meest betrouwbare gids, het spoor bijster raakte.

Mobiele frietkot
The van draait niet om de familie Rabbitte, maar om de vriendschap tussen de vader van het gezin, de blozende flierefluiter en werkloze stukadoor Larry (Colm Meaney) en de werkloze bakker Bimbo (Donal O'Kelly). Zich loswekend van de ontnuchterende realiteit nemen zij hun toevlucht tot de pub. Het is deze ontsnappingspoging die Doyle vergeleek met het spelen van Russische roulette in The deer hunter. Voordat de dodelijke kogel echter wordt afgevuurd zien de werkloze veertigers, gezegend als zij zijn met hun kroostrijke gezinnen, in dat het ontwaken uit de dronkemansroes niet plezierig is. Het affiche van John Wayne in de keuken van de familie Rabbitte, een van de vele verwijzingen naar het wilde westen, vervult daarbij meer dan een puur decoratieve functie. Larry en Bimbo zijn als het ware Ierse equivalenten van het roemruchte boevenpaar Butch Cassidy en The Sundance Kid of de modernere vrouwelijke varianten Thelma en Louise uit de gelijknamige speelfilms.
Als zodanig nemen ook Larry en Bimbo, om te ontsnappen aan hun weinig perspectief biedende situatie, het heft in eigen handen. Op de snijdende klanken van Eric Claptons sologitaar gaan zij met een mobiel frietkot op pad om de straten van Dublin te veroveren. Het zijn de spelkwaliteiten van het Ierse elftal tijdens het WK voetbal 1990 die de pijlers gaan vormen van de recette. Zolang er een overwinningsroes heerst wordt 'Bimbo's Burgers' bestormd door een uitgelaten menigte, maar wanneer de Ieren het onderspit moeten delven, zakt de opgewekte energie op alle fronten. Ook de twee 'urban cowboys', gebroederlijk nog 'I was born under a wandering star' zingend, moeten de zegezang staken. Door ontstane machtsverhoudingen op de vierkante meter van het frietkot, wordt de vriendschap danig op de proef gesteld. Frears geeft hiermee zijn oude vijand Margaret Thatcher, die het particuliere ondernemerschap immers ten koste van alles zo hoog in haar vaandel droeg, nog even een schop onder haar kont.

Carry on
Het is echter niet alleen de politiek van sociaal darwinisme en daarmee dus Thatchers derrière waar Frears zich om bekommert. Sterker nog, door alle obligate grappenmakerij valt die hele achterliggende gedachte in duigen. Frears wil te graag de lachers op zijn hand hebben en een close-up van Larry's achterwerk is dan ook veelbetekenend. Het drama dat zich in die frietkot zou moeten afspelen wordt door alle lolbroekerij niet geloofwaardig. Ook kon Frears het gezin Rabbitte niet helemaal loslaten en het gevolg daarvan is dat de familieleden bijzonder schetsmatig worden neergezet.
Moeder is zich bijvoorbeeld noodgedwongen aan het ontwikkelen. Frears laat even zien dat ze George Eliot leest en laat haar even zeggen dat ze voor haar examen geslaagd is, maar daarmee is de kous af. Dat de vijf kinderen nog steeds branieschoppers zijn wordt even aangeduid met 'the swearbox', een met munten gevulde jampot die bij elke vloek voller wordt.
The van is te dolkomisch en zou geen gek figuur slaan in de serie 'Carry on'-films die nog regelmatig op de BBC te zien zijn. 'Carry on laughing' wel te verstaan. Dat is jammer want het is wel duidelijk dat Frears er met zijn achtergrond als 'angry young man' en zijn filmische oeuvre van prachtige, vlijmscherpe analyses van de onder- en bovenklasse niet op uit is geweest een onvervalste farce af te leveren.

Belinda van de Graaf



top
THE VAN

April 1997 #177

Produktie
Lynda Myles
Regie
Stephen Frears
Scenario
Roddy Doyle
Camera
Oliver Stapleton
Geluid
Brendan Deasy
Montage
Mick Audsley
Muziek
Eric Clapton
Richard Hartley
Met
Colm Meaney
Donal O'Kelly
Ger Ryan
Caroline Rothwell

Kleur, 105 minuten

Distributie
PolyGram Filmed Entertainment
Te zien
vanaf 24 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


V

V FOR VENDETTA
V.I.S.S.E.N.
VA SAVOIR
VA, VIS ET DEVIENS
VAARWEL PAVEL
Les vacances du petit Nicolas
VACAS
Vacation
DE VADER VAN DE SOLDAAT
VALE ABRAÃO
VALENTÍN
VALENTINE
VALENTINE'S DAY
Valentino
Valerian and the City of a Thousand Planets
VALERIE AND HER WEEK OF WONDERS
Valhalla Rising
VALIANT
VALKYRIE
THE VALLEY OF THE BEES
VALS LICHT
VALSE WALS
LES VALSEUSES
De vampier zusjes
Vampierzusjes 2: Vleermuizen in je buik
Vampire Academy
VAMPIRE IN BROOKLYN
VAMPIRES SUCK
Vamps
VAMPYR
THE VAN
VAN GOD LOS
VAN GOGH
VAN HELSING
VAN MANNEN EN MERRIES
De Van Waveren Tapes
VAN WILDER: PARTY LIAISON
VANILLA SKY
THE VANISHING
VANTAGE POINT
Varg Veum: Het uur van de wolf
VARSITY BLUES
VATEL
Vazante
Vele hemels boven de zevende
LE VÉLO DE GHISLAIN LAMBERT
VELVET GOLDMINE
VENDREDI SOIR
LA VENGEANCE D'UNE BLONDE
VENGEANCE IS MINE
VENGO
VENOM
Du vent dans mes mollets
LA VENTANA
Ventoux (Nicole van Kilsdonk over)
VENUS
VENUS BOYZ
Venus in Fur
VENUS IN FURS
VERA DRAKE
VERBORGEN GEBREKEN
De verbouwing
VERDER DAN DE MAAN
THE VERDICT
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS
Verdwijnen
VERGEEF ME
De vergeten krijgers
HET VERHAAL VAN XIAO YAN
VERHÄNGNIS
Verliefd op Ibiza
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years)
DE VERLOREN KOLONIE
DE VERLOREN SCHAT VAN DE TEMPELRIDDERS II
DE VERLOSSING
VERONICA GUERIN
Veronica Mars
VERS LE SUD
THE VERSACE MURDER
VERSAILLES
DAS VERSPRECHEN
DE VERSTEKELING
VERTICAL LIMIT
VERTIGO
VERY BAD THINGS
A VERY BRADY SEQUEL
VET HARD
LA VEUVE DE SAINT-PIERRE
Una via a Palermo
LOS VIAJES DEL VIENTO
Viceroy's House
VICKY CRISTINA BARCELONA
VICTOR... PENDANT QU'IL EST TROP TARD
Victoria
Victoria and Abdul
LA VIDA ES SILBAR
LA VIDA QUE TE ESPERA
VIDEOCRAZY
Videodrome
VIDEOMAPPINGS: AÏDA, PALESTINE
Une vie
LA VIE AU RANCH (Sophie Letourneur over)
La vie d'Adèle
La vie d'une autre
La vie de Jean-Marie
La vie de Jésus
LA VIE EN ROSE
Une vie meilleure
LA VIE MODERNE
LA VIE PROMISE
LA VIE RÊVÉE DES ANGES
LA VIE SUR TERRE
LA VIEILLE QUI MARCHAIT DANS LA MER
DE VIER ELEMENTEN
VIER MINUTEN
The View from Our House
VIEW FROM THE TOP
VIJF AVONDEN
De vijf en de piratenschat
VIJF KIDS EN IK
HET VIJFDE SEIZOEN
VILLA AMALIA
VILLA DES ROSES
THE VILLAGE
VILLAGE OF DREAMS
Vincent
VINCERE
VINYAN
VIOLA DI MARE
VIOLENT COP (SOMO OTOKO KYOBO NI TSUKI)
VIOLENT TRADITION
Violet
Violeta Went to Heaven
Violette
Virgin Mountain
THE VIRGIN SUICIDES
VIRGINA
VIRUS
VISAGE (Tsai Ming-liang over)
Visages villages
VISION
The Visit
The Visit, an Alien Encounter
LES VISITEURS
LES VISITEURS 2: LES COULOIRS DES TEMPS
THE VISITOR
LA VITA È BELLA
VITAL
Viva la libertà!
VIVA LALDJÉRIE
VIVA ZAPATERO!
VIVE ELLE
VIVE L'AMOUR (AIQING WANSUI)
VIZONTELE
VLEES
VLIEGEN NAAR DE MAAN 3D
DE VLIEGENDE HOLLANDER
DE VLIEGENIERSTER VAN KAZBEK
DE VLINDER TILT DE KAT OP
Een vlucht regenwulpen
VODKA LEMON
VOICES OF BAM
LA VOIE LACTÉE
Voir du pays
VOLAVÉRUNT
VOLCANO (Mick Jackson)
Volcano (Rúnar Rúnarsson)
LE VOLEUR D'ENFANTS
VOLEURS DE CHEVAUX
VOLGENS DE VOGELS
VOLLE MAAN
VOLVER
Het vonnis
Voor elkaar gemaakt
Voor ik doodga
VOORLAND
The Vow
Vox populi
VOY A EXPLOTAR
Voyage à travers le cinéma français
VOYAGE AU DÉBUT DU MONDE
LE VOYAGE DU BALLON ROUGE
The Voyeur
VREEMD BLOED
DE VRIENDSCHAP
DE VUURTOREN
¡Vivan las antipodas!