The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Loflied op Vincents levenskracht

VAN GOGH

Frankrijk, 1991 | Maurice Pialat
Hij sneed zijn oor af, dat weten we allemaal. Maar in Maurice Pialats levendige film van gogh komt deze wanhoopsdaad alleen zijdelings ter sprake. Pialat geeft een eigen interpretatie aan het leven van de kunstenaar, wars van elk cliché. Dus wie verwacht acteur Jacques Dutronc met een omzwachteld hoofd aan te treffen komt bedrogen uit.

Met de trein uit Parijs rijdt Dutronc, die Vincent speelt, voor het eerst het beeld binnen. In de plaats van aankomst, Auvers-sur-Oise, zou de schilder de laatste maanden van zijn leven slijten onder de hoede van docteur Cachet. Dus ná zijn verblijf in het gesticht van Saint-Rémy en ná de ruzie met Gauguin in het zonovergoten stadje Arles waar hij in het gele huis zijn linker oor verminkte. Dutronc, die voor deze titelrol tien kilo afviel getuigde in een interview: 'We hebben wel enkele make up tests gedaan, maar we waren niet tevreden over het resultaat. Er was een maniakale zorg voor het detail. Gedurende de hele draaiperiode heeft de maquilleuse er voor moeten zorgen dat ik aan mijn oor een klein, voor de camera eigenlijk, onzichtbaar litteken had. Niemand kon het zien maar Maurice kwam wel elke dag kijken of het er wel was.'
Die drang naar perfectie zou Pialat tientallen jaren eerder hebben doen besluiten met schilderen te stoppen. De cineast die zijn opleiding aan de Academie voor arts decoratif et beaux-arts volgde schilderde en exposeerde in de jaren veertig. Maar naar eigen zeggen was hij 'niet opgewassen tegen het ontzettend eenzame beroep, dat oneindig veel geduld opeiste'. Gelukkig voor het bioscooppubliek heeft hij zijn artistieke talent op een andere, meer technisch visuele manier aangewend. Misschien omdat hij de twijfels en de onstuitbare drang van een ware kunstenaar kent heeft Pialat Van Goghs wezen in deze laatste film zo compleet weten te raken. Niet door tijd beperkt, de film duurt 158 minuten, komen de vele facetten van Van Goghs karakter uitgebreid aan bod.

Gevaarlijk
Wanneer Vincent de spreekkamer van docteur Cachet betreedt valt zijn breekbare blik direct in het oog. De kwetsbaarheid van zijn gestalte wordt benadrukt als Cachet hem lichamelijk onderzoekt. Met zorg wordt zijn magere lichaam betast en beklopt. De minuut die het gewoonlijk duurt een pols te voelen neemt de regisseur hier eveneens. Vincents zachte stem en doordringende ogen nemen gedurende de film verschillende kleuren aan. Opvallend hierin is dat het palet zich aanpast aan de sexe. Zo lijkt Vincent zich beter thuis te voelen in het gezelschap van vrouwen dan van mannen. De zestienjarige dochter van Cachet is aangetrokken door de afstandelijke schilder, van wie ze weet dat hij psychisch labiel is. Jong als ze is plaatst ze rake opmerkingen over Vincents levenswijze ('Je bent als een kind') . En dat klopt want de sarcastische blik en spontane oprispingen (zomaar het water induiken met kleren en al, of Cachet een klap in zijn gezicht verkopen) geven de andere, ondeugende en gevaarlijke kant van Vincent aan. Levensgenieter, maar bij vlagen uiterst somber.
Die getergde kant wordt versterkt als hij in gezelschap van zijn broer Theo is. De confrontatie is dubbelhartig. Theo vertegenwoordigt de visie van de kunsthandelaar, waar Vincent in feite niets mee te maken wil hebben, maar waar hij ook afhankelijk van is. De kwetsbaarheid van de twee broers loopt parallel. Theo neemt de kop bouillon over, die eigenlijk voor Vincent — inmiddels op zijn sterfbed — bedoeld was. (Wij weten dat Theo een half jaar na Vincents zelfmoord eenzelfde lot wacht). De doem die het leven van de broers overschaduwt wordt tastbaar door een losbandig uitstapje in Parijs, waar de twee een besloten club bezoeken. De gloedvolle sfeer brengen Lautrecs schilderijen in herinnering. Pialat neemt alle tijd om een mars, waarbij hoertjes en caféklanten ernstig hun voorgeschreven pasjes afwerken, in beeld te brengen. Deze opmaat voor de zelfmoord van Vincent een paar dagen later heeft een hypnotiserende uitwerking.
Bijna terloops komt dan die dood. De film heeft geen ode aan de naderende afloop van een leven willen zijn. Dat bewijst Pialat met de scènes die volgen. Daarin krijgt de pensionhoudster, onder wier dak Vincent overlijdt, plots alle aandacht. Het is een onbeduidend voorval, maar de schreeuw van pijn nadat een neervallend kelderluik op haar voet is gekomen, lijkt niet meer dan een uitroepteken. Nog nooit zo banaal ervaren dat het leven gewoon doorgaat, ook na een sterfgeval.
Jacques Dutronc, die voor zijn acteerprestatie een César won, is fenomenaal. Zijn houding en gezicht weerspiegelen met minimale middelen het innerlijk van Vincent. De uitdrukkingen bewegen zich volkomen natuurlijk tussen kalmte, ironie, uitgelatenheid, twijfel en angst. Nu al weet ik dat ik Van Gogh nog een keer ga zien.

Esther Kerkhof



top
VAN GOGH

September 1992 #126

Produktie
Erato Films
Le Studio Canal+
Films A2
Les Films du Livradois
Regie en scenario
Maurice Pialat
Camera
Jacques Loiseleux
Gilles Henry
Geluid
Jean-Pierre Duret
Montage
Yann Dedet
Nathalie Hubert
Met
Jacques Dutronc
Alexandra London
Gérard Sety

Kleur, 158 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek
Te zien
vanaf 24 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


V

V FOR VENDETTA
V.I.S.S.E.N.
VA SAVOIR
VA, VIS ET DEVIENS
VAARWEL PAVEL
Les vacances du petit Nicolas
VACAS
Vacation
DE VADER VAN DE SOLDAAT
VALE ABRAÃO
VALENTÍN
VALENTINE
VALENTINE'S DAY
Valentino
Valerian and the City of a Thousand Planets
VALERIE AND HER WEEK OF WONDERS
Valhalla Rising
VALIANT
VALKYRIE
THE VALLEY OF THE BEES
VALS LICHT
VALSE WALS
LES VALSEUSES
De vampier zusjes
Vampierzusjes 2: Vleermuizen in je buik
Vampire Academy
VAMPIRE IN BROOKLYN
VAMPIRES SUCK
Vamps
VAMPYR
THE VAN
VAN GOD LOS
VAN GOGH
VAN HELSING
VAN MANNEN EN MERRIES
De Van Waveren Tapes
VAN WILDER: PARTY LIAISON
VANILLA SKY
THE VANISHING
VANTAGE POINT
Varg Veum: Het uur van de wolf
VARSITY BLUES
VATEL
Vazante
Vele hemels boven de zevende
LE VÉLO DE GHISLAIN LAMBERT
VELVET GOLDMINE
VENDREDI SOIR
LA VENGEANCE D'UNE BLONDE
VENGEANCE IS MINE
VENGO
VENOM
Du vent dans mes mollets
LA VENTANA
Ventoux (Nicole van Kilsdonk over)
VENUS
VENUS BOYZ
Venus in Fur
VENUS IN FURS
VERA DRAKE
VERBORGEN GEBREKEN
De verbouwing
VERDER DAN DE MAAN
THE VERDICT
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS
Verdwijnen
VERGEEF ME
De vergeten krijgers
HET VERHAAL VAN XIAO YAN
VERHÄNGNIS
Verliefd op Ibiza
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years)
DE VERLOREN KOLONIE
DE VERLOREN SCHAT VAN DE TEMPELRIDDERS II
DE VERLOSSING
VERONICA GUERIN
Veronica Mars
VERS LE SUD
THE VERSACE MURDER
VERSAILLES
DAS VERSPRECHEN
DE VERSTEKELING
VERTICAL LIMIT
VERTIGO
VERY BAD THINGS
A VERY BRADY SEQUEL
VET HARD
LA VEUVE DE SAINT-PIERRE
Una via a Palermo
LOS VIAJES DEL VIENTO
Viceroy's House
VICKY CRISTINA BARCELONA
VICTOR... PENDANT QU'IL EST TROP TARD
Victoria
Victoria and Abdul
LA VIDA ES SILBAR
LA VIDA QUE TE ESPERA
VIDEOCRAZY
Videodrome
VIDEOMAPPINGS: AÏDA, PALESTINE
Une vie
LA VIE AU RANCH (Sophie Letourneur over)
La vie d'Adèle
La vie d'une autre
La vie de Jean-Marie
La vie de Jésus
LA VIE EN ROSE
Une vie meilleure
LA VIE MODERNE
LA VIE PROMISE
LA VIE RÊVÉE DES ANGES
LA VIE SUR TERRE
LA VIEILLE QUI MARCHAIT DANS LA MER
DE VIER ELEMENTEN
VIER MINUTEN
The View from Our House
VIEW FROM THE TOP
VIJF AVONDEN
De vijf en de piratenschat
VIJF KIDS EN IK
HET VIJFDE SEIZOEN
VILLA AMALIA
VILLA DES ROSES
THE VILLAGE
VILLAGE OF DREAMS
Vincent
VINCERE
VINYAN
VIOLA DI MARE
VIOLENT COP (SOMO OTOKO KYOBO NI TSUKI)
VIOLENT TRADITION
Violet
Violeta Went to Heaven
Violette
Virgin Mountain
THE VIRGIN SUICIDES
VIRGINA
VIRUS
VISAGE (Tsai Ming-liang over)
Visages villages
VISION
The Visit
The Visit, an Alien Encounter
LES VISITEURS
LES VISITEURS 2: LES COULOIRS DES TEMPS
THE VISITOR
LA VITA È BELLA
VITAL
Viva la libertà!
VIVA LALDJÉRIE
VIVA ZAPATERO!
VIVE ELLE
VIVE L'AMOUR (AIQING WANSUI)
VIZONTELE
VLEES
VLIEGEN NAAR DE MAAN 3D
DE VLIEGENDE HOLLANDER
DE VLIEGENIERSTER VAN KAZBEK
DE VLINDER TILT DE KAT OP
Een vlucht regenwulpen
VODKA LEMON
VOICES OF BAM
LA VOIE LACTÉE
Voir du pays
VOLAVÉRUNT
VOLCANO (Mick Jackson)
Volcano (Rúnar Rúnarsson)
LE VOLEUR D'ENFANTS
VOLEURS DE CHEVAUX
VOLGENS DE VOGELS
VOLLE MAAN
VOLVER
Het vonnis
Voor elkaar gemaakt
Voor ik doodga
VOORLAND
The Vow
Vox populi
VOY A EXPLOTAR
Voyage à travers le cinéma français
VOYAGE AU DÉBUT DU MONDE
LE VOYAGE DU BALLON ROUGE
The Voyeur
VREEMD BLOED
DE VRIENDSCHAP
DE VUURTOREN
¡Vivan las antipodas!