The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Vroeger kon ik meer onthouden

VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS

België/Nederland, 2010 | Klara van Es
Na de zelfgekozen dood van Hugo Claus wegens Alzheimer laaide in België de discussie over euthanasie op. verdwaald in het geheugenpaleis velt geen oordeel over dementie.

"Vroeger kon ik meer onthouden", aldus de hoogbejaarde Alice in de documentaire verdwaald in het geheugenpaleis. "Maar dat gaat eruit hè?" Het is een van de vele pijnlijk eerlijke en onthutsend lucide uitspraken in de eerste lange nonfictiefilm van kunsthistorica en radiomaker Klara van Es. Alice is een van de drie hoofdpersonen die Van Es ruim een jaar lang volgde in een leefgroep voor mensen met het eerste stadium van Alzheimer in het Belgische Essen. De eerste fase van dementie. Dat betekent heldere momenten afgewisseld met afwezige episodes. Dat betekent het ene moment volkomen normaal en het volgende helemaal afwezig. "Ik ben een normaal mens, maar ik vergeet alles", aldus de Nederlandse Anita. Krachtiger en schrijnender werd het zelden verwoord.
Stoere Alice uit Stabroek, de Hollandse Anita en de Gentse vissersvrouw Louise zijn de drie hoofdpersonen die in verdwaald in het geheugenpaleis vertellen over tijd, herinneringen, vergeten en het besef dat je dingen niet meer weet. Er zijn al veel documentaires en speelfilms gemaakt die het proces van Alzheimer documenteren, maar zelden waren de patiënten zelf zo duidelijk de hoofdpersoon. Terwijl Klara van Es de vrouwen in hun alledaagse bezigheden observeert, heeft ze ze ook geïnterviewd en gevraagd op hun situatie te reflecteren. Met name Anita weet heel goed wat er met haar aan de hand is. Ze weet dat ze dingen niet (meer) weet. Ze verdoezelt niets. Als ze niet aan haar familie had verteld dat ze op een dag tijdens het autorijden helemaal de kluts kwijtraakte en niet meer wist waarnaar ze op weg was, dan had ze hier waarschijnlijk nog lang niet gezeten. De meeste dementerenden komen immers heel lang weg met verdoezelgedrag.
Weggemoffeld wordt er niets in verdwaald in het geheugenpaleis. De koele klinische camera observeert in widescreen totalen en close-ups. Het roept vooral gêne bij de toeschouwer op. Na de zelfgekozen dood van Hugo Claus wegens Alzheimer laaide in België niet alleen de discussie over euthanasie op, maar ook over de vraag in hoeverre er bij demente ouderen nog sprake is van een menswaardig bestaan. Deze film heeft daar geen oordelen over. Maar wel heel duidelijke beelden. Close-up van een mond. Hebben dementerenden een andersoortige mond, denk je dan. Dat wil je eigenlijk niet denken, of niet beginnen te zien. Maar dat is wel precies wat er gebeurt. Als het geheugen en het zelfbewustzijn langzaam wegglijden, verdwijnt er ook iets uit de gezichten van deze vrouwen. Alleen nog de pijnlijke grimassen als ze zich iets proberen te herinneren. En soort fantoompijn.

Dana Linssen



top
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS

September 2010 #324

Regie
Klara van Es

Kleur, 87 minuten

Distributie
Cinema Delicatessen
Te zien
vanaf 9 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


V

V FOR VENDETTA
V.I.S.S.E.N.
VA SAVOIR
VA, VIS ET DEVIENS
VAARWEL PAVEL
Les vacances du petit Nicolas
VACAS
Vacation
DE VADER VAN DE SOLDAAT
VALE ABRAÃO
VALENTÍN
VALENTINE
VALENTINE'S DAY
Valentino
Valerian and the City of a Thousand Planets
VALERIE AND HER WEEK OF WONDERS
Valhalla Rising
VALIANT
VALKYRIE
THE VALLEY OF THE BEES
VALS LICHT
VALSE WALS
LES VALSEUSES
De vampier zusjes
Vampierzusjes 2: Vleermuizen in je buik
Vampire Academy
VAMPIRE IN BROOKLYN
VAMPIRES SUCK
Vamps
VAMPYR
THE VAN
VAN GOD LOS
VAN GOGH
VAN HELSING
VAN MANNEN EN MERRIES
De Van Waveren Tapes
VAN WILDER: PARTY LIAISON
VANILLA SKY
THE VANISHING
VANTAGE POINT
Varg Veum: Het uur van de wolf
VARSITY BLUES
VATEL
Vazante
Vele hemels boven de zevende
LE VÉLO DE GHISLAIN LAMBERT
VELVET GOLDMINE
VENDREDI SOIR
LA VENGEANCE D'UNE BLONDE
VENGEANCE IS MINE
VENGO
VENOM
Du vent dans mes mollets
LA VENTANA
Ventoux (Nicole van Kilsdonk over)
VENUS
VENUS BOYZ
Venus in Fur
VENUS IN FURS
VERA DRAKE
VERBORGEN GEBREKEN
De verbouwing
VERDER DAN DE MAAN
THE VERDICT
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS
Verdwijnen
VERGEEF ME
De vergeten krijgers
HET VERHAAL VAN XIAO YAN
VERHÄNGNIS
Verliefd op Ibiza
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years)
DE VERLOREN KOLONIE
DE VERLOREN SCHAT VAN DE TEMPELRIDDERS II
DE VERLOSSING
VERONICA GUERIN
Veronica Mars
VERS LE SUD
THE VERSACE MURDER
VERSAILLES
DAS VERSPRECHEN
DE VERSTEKELING
VERTICAL LIMIT
VERTIGO
VERY BAD THINGS
A VERY BRADY SEQUEL
VET HARD
LA VEUVE DE SAINT-PIERRE
Una via a Palermo
LOS VIAJES DEL VIENTO
Viceroy's House
VICKY CRISTINA BARCELONA
VICTOR... PENDANT QU'IL EST TROP TARD
Victoria
Victoria and Abdul
LA VIDA ES SILBAR
LA VIDA QUE TE ESPERA
VIDEOCRAZY
Videodrome
VIDEOMAPPINGS: AÏDA, PALESTINE
Une vie
LA VIE AU RANCH (Sophie Letourneur over)
La vie d'Adèle
La vie d'une autre
La vie de Jean-Marie
La vie de Jésus
LA VIE EN ROSE
Une vie meilleure
LA VIE MODERNE
LA VIE PROMISE
LA VIE RÊVÉE DES ANGES
LA VIE SUR TERRE
LA VIEILLE QUI MARCHAIT DANS LA MER
DE VIER ELEMENTEN
VIER MINUTEN
The View from Our House
VIEW FROM THE TOP
VIJF AVONDEN
De vijf en de piratenschat
VIJF KIDS EN IK
HET VIJFDE SEIZOEN
VILLA AMALIA
VILLA DES ROSES
THE VILLAGE
VILLAGE OF DREAMS
Vincent
VINCERE
VINYAN
VIOLA DI MARE
VIOLENT COP (SOMO OTOKO KYOBO NI TSUKI)
VIOLENT TRADITION
Violet
Violeta Went to Heaven
Violette
Virgin Mountain
THE VIRGIN SUICIDES
VIRGINA
VIRUS
VISAGE (Tsai Ming-liang over)
Visages villages
VISION
The Visit
The Visit, an Alien Encounter
LES VISITEURS
LES VISITEURS 2: LES COULOIRS DES TEMPS
THE VISITOR
LA VITA È BELLA
VITAL
Viva la libertà!
VIVA LALDJÉRIE
VIVA ZAPATERO!
VIVE ELLE
VIVE L'AMOUR (AIQING WANSUI)
VIZONTELE
VLEES
VLIEGEN NAAR DE MAAN 3D
DE VLIEGENDE HOLLANDER
DE VLIEGENIERSTER VAN KAZBEK
DE VLINDER TILT DE KAT OP
Een vlucht regenwulpen
VODKA LEMON
VOICES OF BAM
LA VOIE LACTÉE
Voir du pays
VOLAVÉRUNT
VOLCANO (Mick Jackson)
Volcano (Rúnar Rúnarsson)
LE VOLEUR D'ENFANTS
VOLEURS DE CHEVAUX
VOLGENS DE VOGELS
VOLLE MAAN
VOLVER
Het vonnis
Voor elkaar gemaakt
Voor ik doodga
VOORLAND
The Vow
Vox populi
VOY A EXPLOTAR
Voyage à travers le cinéma français
VOYAGE AU DÉBUT DU MONDE
LE VOYAGE DU BALLON ROUGE
The Voyeur
VREEMD BLOED
DE VRIENDSCHAP
DE VUURTOREN
¡Vivan las antipodas!