I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
Wij zijn de cursor

Unfriended (Cybernatural)

Verenigde Staten/Rusland, 2015 | Levan Gabriadze
Is technologie een onzichtbaar spook dat bezit neemt van je leven? In de minimalistische horrorfilm Unfriended is een computerscherm een wereld die instort zodra de veilige verbinding even hapert.

Door Mariska Graveland

Unfriended bestaat geheel uit een computerscherm, wat een vreemde bioscoopervaring oplevert. Film is al een afbeelding, en als je dan via het doek ook nog naar mensen op een computerscherm kijkt, is de afstand tot de werkelijkheid dubbel zo groot. We kijken anderhalf uur lang in real time mee met vijf tiener­vrienden die driftig met elkaar praten via groeps-­Skype, iMessage, Facebook en Gmail. Ondertussen voegt zich een onbekende beller bij het vriendengroepje. Een soort digitale geest, die sart en manipuleert. Het onzichtbare spook van de verslavende technologie dat bezit neemt van je leven, zo zou je deze moderne variant op het spookverhaal ook kunnen zien.
De wereld als één groot computerscherm, en wij zijn de cursor. Het is een van de gedachtes die opkomen bij Unfriended en die deze minimalistische slasherfilm interessant maken. We denken dat we in ons leven in control zijn maar steeds meer wetenschappers en denkers wijzen erop dat ons zelfbeeld slechts een constructie is van het brein, een handig zelfmodel dat ons in staat stelt een coherent beeld van de wereld te maken, zodat we daarin goed kunnen functioneren. Maar die constructie is dus een illusie — net zoals een cursor een handig bedenksel is, maar feitelijk niet meer is dan een user interface tussen ons en de computer. Wat als wij zoals die cursor zijn en niet de bestuurder die we denken te zijn? En wat als de communicatietechnologie ons nog verder wegvoert van de werkelijkheid? Het zijn vragen die gesteld moeten worden, zoals The Matrix ooit deed, zonder in de hoek van de technofoob en doemdenker te belanden.
Het drama Disconnect (2012) liet al eerder zien hoe diep al die schermen ingrijpen in ons leven: onze gebrekkige aandacht die online ook nog eens gekaapt wordt door allerlei bedrijven, onze oppervlakkige meningsvorming, en het vervagende onderscheid tussen wat je echt zoekt en wat speciaal voor jou is bedacht. In plaats van de technologie te beheersen is de mens er onderdeel van geworden. Een horrorfilm als Unfriended kan misschien nog beter dan een drama de macht van technologie verbeelden — en hoe makkelijk we die omarmen — omdat de angst al ingebakken zit in het genre.
Unfriended heeft met het computerscherm ook nog eens een frisse vorm gevonden voor de innerlijke gedachtes van de personages. Zo kijken we mee hoe een van de tieners in een chat eerst het eerlijke antwoord intypt om het dan snel te wissen en een ander antwoord te verzenden. Zo weten wij als kijker net ietsje meer. Grote en kleine leugens worden ontmaskerd, terwijl de tieners hun online leven nou juist zo zorgvuldig hadden geconstrueerd. Ook de user interface blijkt een moeras: de ophangknop van Skype werkt niet meer, de forwardknop in Gmail is verdwenen, de Ontvrienden-knop op Facebook is niet aanklikbaar. Als zulke vaste waarden in een online leven wegvallen, wat blijft er dan over? De personages lijken wel gevangen in het scherm, tussen al die geopende computerprogramma's die over elkaar heen buitelen. Zelf vallen ze soms ook in pixels uit elkaar — een opgetrokken wereld die zo in kan storten, als de verbinding even hapert.


top
Unfriended (Cybernatural)

Juni 2015 #377



Productie
Timur Bekmambetov
Nelson Greaves
Regie
Levan Gabriadze
Scenario
Nelson Greaves
Camera
Adam Sidman
Montage
Parker Laramie
Andrew Wesman
Art direction
Heidi Koleto
Met
Shelley Hennig
Moses Storm
Renee Olstead
Will Peltz

Kleur, 84 minuten

Distributie
UPI
Te zien
vanaf 4 juni

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl