Western
Ubiquity
More Human Than Human
The Third Murder
Holland Festival: The Artist & the Pervert / Hyena
Kunstarmen in Irak

TURTLES CAN FLY

Iran/Frankrijk/Irak, 2004 | Bahman Ghobadi
Turtles can fly won de publieksprijs op het afgelopen Filmfestival Rotterdam. De film speelt zich af in een vluchtelingenkamp in Iraaks Koerdistan, omringd door mijnenvelden. Regisseur Bahman Ghobadi: "Ik heb een hekel aan politiek."

Bahman Ghobadi

Net als in zijn eerste speelfilm Een tijd voor dronken paarden, in 2000 winnaar van de Caméra d'Or in Cannes, spelen in Turtles can fly kinderen de hoofdrol. De Iraans-Koerdische regisseur Bahman Ghobadi tijdens het Filmfestival Rotterdam: "De hoofdrolspelers uit mijn films zijn kinderen die het leven van volwassenen leiden. Dat is typerend voor mensen die opgroeien in Koerdistan. Bovendien wilde ik een anti-oorlogsfilm maken: omdat het een film is over de mijnen, is het logisch dat gehandicapte kinderen een hoofdrol spelen. Ook nu lopen er gemiddeld nog vier kinderen per dag op een mijn in Koerdistan: in Iran, Irak en Turkije. Maar het is ook een symbool voor de Koerdische samenleving. Zolang mijn samenleving gehandicapt is, zolang zij nog niet volwaardig kan functioneren, zullen onvolmaakte en abnormale elementen in mijn films terug blijven keren. Er zijn in Koerdistan meer gehandicapten dan u ooit in uw leven heeft gezien.
"Ik voer niet voor niets een jongen zonder armen op die de gave heeft om de toekomst te voorspellen. Omdat hij een gebrek heeft, zijn andere vermogens bij hem meer ontwikkeld. Zijn voorspellingen dienen als voorbode van de ellende die de Koerden nog te wachten staat. Hij zegt in de film: over 275 dagen gebeurt hier iets wat nog erger is dan wat er nu gebeurt. Dat slaat op de aanslag op 1 februari 2004 op het hoofdkwartier van de Koerdische Democratische Partij (KDP) en de Patriottische Unie van Koerdistan in Arbil, de hoofdstad van de regio in het Noordoosten van Irak waar de film zich afspeelt, waarbij meer dan 150 mensen werden gedood. Dat was een week nadat we vertrokken waren. Onder de slachtoffers waren ook vrienden van ons die mee hebben geholpen met de film, voor hetzelfde geld waren wij er ook bij geweest.
"Veiligheid was voor ons zeer belangrijk. De leider van de KDP, Barzani, had vijftig à zestig man lijfwachten geregeld. Alle spelers in deze film komen uit Irak, eigenlijk iedereen behalve ik, de cameraman en de geluidsman. Het kamp waarin de film speelt, heb ik met eigen ogen gezien. Maar toen ik eenmaal terug was om te filmen, was het kamp er niet meer omdat de situatie veranderd was. We hebben dus alles, inclusief de wapenmarkt, precies moeten nabouwen."

Geen geduld
"De helft van alles wat er gebeurt in de film is geïmproviseerd. Ik kom zelf uit het land waar het verhaal over gaat, dus ik vind ter plekke aanknopingspunten om er een geheel, een echt verhaal van te maken. Voor deze film had ik Iraanse fondsen aangeschreven, maar ik heb geen geduld om te wachten tot alle procedures zijn doorlopen. Net als voor mijn eerste film heb ik geld ingezameld bij mijn eigen vriendenkring en familieleden. Ik heb leningen afgesloten tegen hoge rente in Koerdistan om alles bij elkaar te krijgen. Van de Iraanse regering heb ik nog nooit geld gekregen.
"Het meeste geld gaat naar de acteurs. Het meisje dat Agrin speelt heb ik 16.000 dollar betaald, want haar situatie was erg nijpend. Met de hulp van Barzani hebben we een huis gekocht voor de kleine jongen die niet kon zien. Ook hebben we hem laten opereren, hij kan nu weer zien. De jongen zonder armen krijgt kunstarmen, die jongen zonder been krijgt een prothese. Dat wil overigens niet zeggen dat elke regisseur zo moet werken als ik. Ik voel me verantwoordelijk voor mijn acteurs. Ik heb zelf geen vrouw en kinderen, en de kinderen die ik help zijn toch ook een beetje mijn eigen kinderen.
"De jongen die Satellite speelt, heb ik ongeveer 5000 dollar gegeven. Hij is nu net een kleine broer voor mij, ik heb hem beloofd om hem het filmvak bij te brengen. Ik stuur hem boeken en probeer hem de komende vijf jaar te begeleiden. Hij is nu al assistent-regisseur van een van mijn projecten, net als de hoofdrolspeler uit Een tijd voor dronken paarden, die volgend jaar een langere film gaat maken die ik produceer. Ik wil zorgen dat er in Koerdistan een filmcultuur ontstaat. In Arbil ben ik nu een filminstituut aan het opzetten. Daar waren geen bioscopen en ik heb hier en daar geld uit fondsen geworven om een paar bioscoopzalen te openen. Er zijn nu drie- à vierhonderd jongeren in Koerdistan bezig met korte filmprojecten."

Speels
"Als in deze film meer humor zit dan in de eerste, dan zegt dat iets over mij als regisseur. Ik ben mijn eigen film. Van binnen heel bitter, van buiten speels en vrolijk. Daardoor wordt de pijn wat draaglijker. De Koerden zijn gewend om met humor de pijn te verzachten. In mijn volgende film ben ik weer wat milder. Dat komt omdat de politieke situatie voor de Koerden in Irak is verbeterd. Ze hebben meer autonomie en meer zeggenschap, vooral na de verkiezingen in januari. Ik maak me wel zorgen over het Turkse leger, dat klaarstaat om de Koerden aan te vallen in Irak. Ik hoop dat ze een goed leven kunnen opbouwen. Vergeleken met andere landen is de situatie voor de Koerden in Iran wel goed. Maar mensen die in Iran langs de grenzen wonen, hebben het moeilijk. Als de oorlog uitbreekt, worden zij het eerst aangevallen. Alle industrie is geconcentreerd in de grote steden in het hart van het land, want daar is die minder kwetsbaar. Niemand zal een dure industrie in Koerdistan vestigen. Dus de economische situatie is slecht, de werkloosheid is heel hoog.
"Zelf heb ik een hekel aan politiek. Ik ben geen politieke filmmaker zoals men wel van mij zegt. Ik breng alleen de realiteit in beeld. Ik heb het geluk dat ik bekend ben geraakt met de taal van de film, die gebruik ik om mijn schuld af te lossen, want ik sta bij de Koerden in het krijt. Ik wil de pijn en het lijden van het Koerdische volk laten zien. Als Koerd word je geboren in een politieke omgeving, je groeit op met termen als revolutie, oorlog, vluchteling. Het stikt van de politici, van de partijen, maar er zijn te weinig mensen met cultuur bezig. Ik wil de politiek juist uit het gebied verdrijven, ik vind dat de cultuur de boventoon moet voeren. De Koerden zijn cultureel rijk, dat mag gezien worden."

David van Eijndhoven



top
TURTLES CAN FLY

Maart 2005 #264

Regie
Bahman Ghobadi

Kleur, 98 minuten

Te zien
vanaf heden in de bioscoop

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


T

T2 Trainspotting
Taal is zeg maar echt mijn ding
TABEE TOEAN
Tabloid
Tabu
Tabu: A Story of the South Seas
TADPOLE
TAEGUKGI
TAG
Tag
THE TAILOR OF PANAMA
THE TAKE
TAKE CARE OF YOUR SCARF, TATJANA
Take Shelter
TAKE THE LEAD
Take This Waltz
TAKEN
Taken 2
Taken 3
TAKERS
TAKING LIVES
The Taking of Deborah Logan
THE TAKING OF PELHAM 1-2-3
TAKING SIDES
TAKING WOODSTOCK
The Tale of Princess Kaguya (Isao Takahata over)
A TALE OF TWO SISTERS
THE TALENTED MR. RIPLEY
Tales (Ghesse-ha)
TALES FROM EARTHSEA
TALES FROM THE GOLDEN AGE
TALK TO ME
TALKING GUITARS
Tamara
TAMARA DREWE
TAMBIEN LA LLUVIA
TAN DE REPENTE
TANGO
TANGO ARGENTINO
LE TANGO DES RASHEVSKI
THE TANGO LESSON
TANK GIRL
Tanta agua
Tanzania Transit
THE TAO OF STEVE
TAPAS
Tape (Diederik van Rooijen)
TAPE (Richard Linklater)
TARA
TARA ROAD
TARNATION
Tarzan
DE TASJESDIEF
TASTE OF CHERRY (TA'M E GUILASS)
THE TASTE OF TEA
Tatsumi
TAURUS
TAXI
TAXI 2
TAXI 3
A Taxi Driver
Taxi Teheran
TAXIDERMIA
TBS
TE DOY MIS OJOS
TEA
TEA WITH MUSSOLINI
The Teacher
TEACHING MRS. TINGLE
TEAM AMERICA: WORLD POLICE
TEARS OF THE BLACK TIGER
TEARS OF THE SUN
TECHNOCALYPS
Ted
Ted & de schat van de mummie
Ted 2
TED BUNDY
TEGEN HET VERGETEN
TEIGETJES FILM
TEKKONKINKREET
TELEGRAM
TELL NO ONE
TEMMINK: THE ULTIMATE FIGHT
LES TÉMOINS
TEMPORADA DE PATOS
LE TEMPS DU LOUP
LES TEMPS QUI CHANGENT
LE TEMPS QUI RESTE
LE TEMPS RETROUVÉ
TEMPTATION OF A MONK
THE TEMPTATION OF ST. TONY
TEMPUS FUGIT
TEN
TEN CANOES
TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS
TENACIOUS D: THE PICK OF DESTINY
TENDER SON — THE FRANKENSTEIN PROJECT
TENDERNESS
La tendresse
Term Life
THE TERMINAL
TERMINAL VELOCITY
Terminator 2: Judgement Day 3D
TERMINATOR 3: RISE OF THE MACHINES
TERMINATOR SALVATION
Terminator: Genesys
THE TERMINATOR: SPECIAL EDITION
TERMINUS PARADIS
Terraferma
TERRIBLY HAPPY
TERRORAMA!
TERUG NAAR DE KUST
TESIS
THE TESSERACT
DAS TESTAMENT DES DOKTOR MABUSE
Testament of Youth
LA TETA ASUSTADA
LA TÊTE EN FRICHE
La tête haute
TETSUO II: THE BODY HAMMER
Texas Chainsaw Massacre
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE: THE BEGINNING
Texas Killing Fields
TEZA
THANK YOU FOR SMOKING
Thank You for Your Service
Thanks for Sharing
That Awkward Moment
That Small Piece
That Sugar Film
THAT THING YOU DO!
The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2
Theeb
Their Finest
Thelma
THELONIOUS MONK: STRAIGHT NO CHASER
The Theory of Everything
THERE WILL BE BLOOD
THERE'S ONLY ONE JIMMY GRIMBLE
THERE'S SOMETHING ABOUT MARY
Thérèse Desqueyroux
THEY
THE THICK OF IT
THE THIN RED LINE
The Thing
THINGS TO DO IN DENVER WHEN YOU'RE DEAD
THINGS WE LOST IN THE FIRE
THINGS YOU CAN TELL JUST BY LOOKING AT HER
THE THIRD MIRACLE
The Third Murder (Sandome no satsujin)
The Third Side of the River
THE THIRD WHEEL
THIRTEEN
THIRTEEN DAYS
THIRTEEN GHOSTS
THIS BOY'S LIFE
THIS FILM IS NOT YET RATED
This is 40
THIS IS ENGLAND
This Means War
This Must Be the Place
THIS WORLD, THEN THE FIREWORKS
THE THOMAS CROWN AFFAIR
THOMAS EST AMOUREUX
THOR 3D
Thor: Ragnarok
Thor: The Dark World
Those Who Feel the Fire Burning
A THOUSAND ACRES
THOUSAND PIECES OF GOLD
A Thousand Times Good Night
Three Billboards Outside Ebbing, Missouri
THE THREE BURIALS
The Three Disappearances of Soad Hosni
Three Generations
THREE KINGS
THREE MILES NORTH OF MOLKOM
THREE MONKEYS
The Three Musketeers (Paul W.S. Anderson)
THE THREE MUSKETEERS (Stephen Herek)
THREE NINJAS
THREE SEASONS
THREE TIMES
THREE TO TANGO
THREESOME
THRILLER — EN GRYM FILM
THROUGH THE OLIVE TREES
Through the Wall (Laavor et Hakir)
THUIS
THUMBSUCKER
THUNDERBIRDS
THUNDERHEART
TIC TAC
TICKET TO JERUSALEM
TICKETS
TIDELAND
TIE XI QU: WEST OF THE TRACKS
TIENGEMETEN
TIERRA
La tierra y la sombra
THE TIGER AND THE SNOW
TIGERLAND
EEN TIJD VOOR DRONKEN PAARDEN
TIJL UILENSPIEGEL
TILL HUMAN VOICES WAKE US
TIM BURTON'S THE NIGHTMARE BEFORE CHRISTMAS
TIMBOEKTOE
Timbuktu
TIME AND TIDE
THE TIME MACHINE
THE TIME THAT REMAINS
A TIME TO KILL
A TIME TO LOVE AND A TIME TO DIE
THE TIME TRAVELLER'S WIFE
TIMECOP
TIMELINE
Times like deese
THE TIMES OF HARVEY MILK
TIN CUP
TINA, WHAT'S LOVE GOT TO DO WITH IT
Tini, het nieuwe leven van Violetta
TINKE
Tinker Bell
Tinker Tailor Soldier Spy
TINKERBEL EN DE GROTE REDDINGSOPERATIE
Tinkerbell & de legende van het Nooitgedachtbeest
Tinkerbell en de piraten
TIRAMISU
TIRZA
TISHE!
TITAN A.E.
TITANIC
Titanic 3D
TITUS
TMNT
TO DIE FOR
TO END ALL WARS
To My Beloved (Para monha amada morta)
To Rome with Love (Woody Allen over)
TO SANG FOTOSTUDIO
To Stay Alive — A Method
To the Wonder
TO WONG FOO, THANKS FOR EVERYTHING! JULIE NEWMAR
DIE TÖDLICHE MARIA
TODO SOBRE MI MADRE (ALL ABOUT MY MOTHER)
Toegetakeld door de liefde
DE TOEKOMST IS OVER EEN UUR
Toen mijn vader een struik werd (setbezoek)
Toen was geluk heel gewoon — De film
TOGETHER (Chen Kaige)
TOGETHER (Lukas Moodysson)
TOKYO DECADENCE
TOKYO EYES
TOKYO FIST
TOKYO RAIDERS
TOKYO SONATA
Tokyo Trial
TOLLBOOTH
TOM & THOMAS
TOM & VIV
Tom à la ferme
TOM AND JERRY
Tom of Finland
Tomb Raider
TOMBOY
TOMBSTONE
TOMMY BOY
Tomorrow
TOMORROW NEVER DIES
Toni Erdmann
TONINO
Tonio
Tony
Tony 10
TONY MANERO
TONY TAKITANI
TOO MUCH FLESH
TOOTLETUBS & JYRO
Top of the Lake
Top of the Lake China Girl
TOPSY-TURVY
Torn
TORQUE
Toscaanse bruiloft
Tot altijd
TOT ZIENS
TOTAL BALALAIKA SHOW
TOTAL ECLIPSE
TOTAL LOSS
Total Recall
TOTALLY F***ED UP
TOTALLY SPIES!
Toto and His Sisters
TOTÒ CHE VISSE DUE VOLTE
TOUCH
THE TOUCH
TOUCH OF EVIL
A TOUCH OF FEVER
A Touch of Sin
Touch of the Light
TOUCHING THE VOID
Tour de France
TOUR DES LÉGENDES
THE TOURIST
TOURNÉE
LA TOURNEUSE DE PAGES
Tous ensemble
Tous les chats sont gris
TOUS LES MATINS DU MONDE
TOUS LES SOLEILS
TOUT EST PARFAIT
Le tout nouveau testament
TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)
TOWELHEAD
Tower Heist
Towers & Comets (Torres & cometas)
THE TOWN
TOWN AND COUNTRY
TOY STORY
TOY STORY 1 & 2, 3D
TOY STORY 2
TOY STORY 3, 3D
Tracers
Tracks
TRADE
TRAFFIC
TRAHIR
Train to Busan
TRAINING DAY
TRAINSPOTTING
Trainwreck
TRAITOR
TRAMONTANA
Tramontane (Rabih) (Vatche Boulghourian over)
Trance
TRANSAMERICA
Transcendence
TRANSE
TRANSFORMERS
Transformers: Age of Extinction
Transformers: Dark of the Moon 3D
TRANSFORMERS: REVENGE OF THE FALLEN
Transformers: The Last Knight
Transit Havana
TRANSPORTER
TRANSPORTER 2
The Transporter Refueled
TRANSSIBERIAN
TRANSYLVANIA
THE TRAP (KLOPKA)
Trash
TRASH HUMPERS
TRAVELING BIRDS
TRAVELLERS AND MAGICIANS
The Treasure (Corneliu Porumboiu over)
TREASURE PLANET (PIRATENPLANEET)
THE TREE
THE TREE OF LIFE
TREES LOUNGE
Treme seizoen 1
TRÊS IRMÃOS
Trespass (Joel Schumacher)
TRESPASS (Walter Hill)
TRI BRATA
THE TRIAL
TRIAL BY JURY
TRIANGLE
The Tribe
THE TRIBUNAL
TRICKS
TRIGGER
THE TRIGGER EFFECT
THE TRIP
The Trip to Italy
The Trip to Spain
DE TRIP VAN TEETJE
Triple 9
TRIPLE AGENT
TRIPLE BOGEY ON A PAR 5 HOLE
LES TRIPLETTES DE BELLEVILLE
Trippel Trappel: dierensinterklaas
Trishna
TRISTAN + ISOLDE
TRISTRAM SHANDY: A COCK AND BULL STORY
TROIS COULEURS: BLANC
TROIS COULEURS: BLEU
TROIS COULEURS: ROUGE
Trois mondes
Trois souvenirs de ma jeunesse
TROIS VIES ET UNE SEULE MORT
TROJAN EDDIE
THE TROLL HUNTER
Trolls
TROMABILIA
TROPA DE ELITE
La Tropa de Elite 2
TROPIC THUNDER
TROPICAL MALADY
LE TROU
Trouble with the Curve
TROUBLED WATER
TROY
THE TRUCE
TRUE CRIME
True Detective
TRUE GRIT
TRUE LIES
TRUE NOON
TRUE ROMANCE
Truman
THE TRUMAN SHOW
Trumbo
TRUST
THE TRUTH ABOUT CATS & DOGS
Truth or Dare
TRYS DIENOS
TSATSIKI
TSATSIKI 2
Tschick
TSOTSI
Tu dors Nicole
TU RIDI
TUCKER & DALE VS EVIL
TUESDAY, AFTER CHRISTMAS
DE TUIN VAN DE FINZI-CONTINI'S
Tuintje in mijn hart
Tula: The Revolt
Tulip Fever
Tulipani
Tully
TULPAN
THE TULSE LUPER SUITCASES. PART ONE: THE MOAB STORY
Turbo
TURBULENCE
Türelem (With a Little Patience)
The Turin Horse
Turist
TURISTAS (Previously Unreleased)
TURKS FRUIT
THE TURNER REVELATION
TURTLE: THE INCREDIBLE JOURNEY
TURTLES CAN FLY
Tussen 10 en 12
TUSSEN HEMEL EN AARDE
TUSSENLAND
TUSSENSTAND
DE TUSSENTIJD
TUVALU
THE TUXEDO
TUYA'S MARRIAGE
TWEE KEER IDA (FORBUDT FOR BØRN)
TWEE VROUWEN
De tweeling
TWELFTH NIGHT
TWELVE
TWENTYFOURSEVEN
Twentynine Palms
TWILIGHT (Catherine Hardwicke)
TWILIGHT (Robert Benton)
The Twilight Saga: Breaking Dawn — Part 1
TWILIGHT SAGA: ECLIPSE
TWILIGHT SAMURAI
TWIN FALLS IDAHO
TWIN PEAKS FIRE WALK WITH ME
TWIN TOWN
TWISTED
TWISTER
TWO BITS
The Two Faces of January
TWO FAMILY HOUSE
TWO FOR THE MONEY
TWO HANDS
THE TWO HORSES OF GENGHIS KHAN
TWO LOVERS
Two Mothers
TWO MUCH
Two Night Stand
TWO WEEKS NOTICE
TWO-LANE BLACKTOP
TYKHO MOON
Tyrannosaur