The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Een hele zomer kermis in de bioscoop

THE ROCK

Verenigde Staten, 1996 | Michael Bay
Met vier gelikte kassakrakers uit Hollywood op een rij begint het Nederlandse bioscoopaanbod in de zomer verdacht veel op het Amerikaanse te lijken. Voor een goed verhaal bent u bij The rock, Mission: impossible, Eraser en Twister aan het verkeerde adres. Alles draait om actie, spektakel en sensatie.

Onlangs kreeg het in Hollywood gesitueerde pretpark van de Universal filmstudio er een nieuwe attractie bij: 'The Jurassic Ride'. Gebaseerd op Jurassic Park voert de kermisrit het publiek langs levensechte dinosaurussen. De produktiekosten lagen met 110 miljoen dollar enkele tientallen miljoenen hoger dan die van de film. Volgens generaal Norman Schwarzkopf, die met Steven Spielberg de eerste rit mocht maken, was het geld goed besteed: de Golfoorlog-veteraan ging bij de ride nog harder uit zijn bol dan bij de movie. Waarmee Storming Norman onbewust de essentie van de in Hollywood-jargon tot blockbuster bestempelde zomerfilm aangeeft: plot en personages zijn bijzaak, alles draait om de kicks.
Schwarzkopfs bijzit bij de eerste rit staat te boek als de hoofdverantwoordelijke voor het ontstaan van de blockbuster. Spielbergs Jaws was in 1975 de eerste film die in de Verenigde Staten meer dan honderd miljoen dollar opbracht. Als gevolg van die doorbraak nemen de grote studio's met minder geen genoegen meer en blijft geen middel onbenut om de concurrentie te overtroeven. Dat de produktiekosten daarbij soms de recette van Jaws benaderen of zelfs overschrijden doet er tegenwoordig niet meer toe: Twister kostte 78 miljoen dollar en bracht alleen al in de openingsweek 58 miljoen op, Mission: impossible haalde in zes dagen tijd een recordopbrengst van 75 miljoen, waarmee het produktiebudget meteen was terugverdiend. De recette van de openingsweek is van doorslaggevend belang, want de studio's brengen hun grote kanonnen allemaal in het zomerseizoen in stelling. Het aanbod is zo groot dat een film hooguit twee weken het rijk alleen heeft voor dat de volgende kassakraker er overheen dendert.
Vandaar dat men van een blockbuster twee- tot drieduizend kopieën uitzet en minstens 25 miljoen dollar in de reclamecampagne steekt. Met zulke bedragen in het achterhoofd is het niet verwonderlijk dat de films zelf zijn uitgegroeid tot een genre op zich. Ze moeten voldoen aan hooggespannen verwachtingen en het publiek massaal uit de stoel blazen. De tijd die Spielberg in Jaws nam om zijn personages uit te werken tot echte mensen van vlees en bloed ligt reeds lang achter ons, de moderne blockbuster wordt bevolkt door stereotypen die van het ene hoogtepunt naar het andere rennen. Je moet er toch niet aan denken dat iemand zich bij zo'n film zou kunnen vervelen.

Onvermijdelijke ondergang
Het meest stereotiepe personage uit de vier blockbusters die deze zomer in Nederland te zien zijn is terug te vinden in Twister. In de film van Jan de Bont jagen twee concurrerende wetenschapsteams op tornado's. Ze proberen de destructieve wervelwinden zo dicht mogelijk te naderen om meetapparatuur in het oog van de storm te plaatsen. De motivatie van dit kamikaze-gedrag heeft bij het goede team, de helden van de film, een humanitair karakter: ze hopen dat de uitkomst van hun onderzoek een beter waarschuwingssysteem oplevert, zodat er voortaan minder doden zullen vallen. Voor de leider van het slechte team is dit bijzaak, hij is uit op persoonlijk gewin. De door Cary Elwes vertolkte booswicht ontstijgt geen moment de status van een slecht uitgewerkt karikatuur. Zijn team bestaat uit een stel vage schaduwen in een karavaan zwarte auto's met geblindeerde ramen. Dat het hier tornado-voer betreft is meteen duidelijk. Hun onvermijdelijke ondergang had echter heel wat meer impact gehad indien het geen karikaturen, maar echte mensen waren geweest.
Bij het goede team ondernemen De Bont en scenarioschrijvers Michael Crichton en Anne-Marie Martin nog een poging echte personages neer te zetten, maar ook hier ontkomen ze niet aan karikaturen. De kleurrijkste figuur van het stel oogt alsof hij net drie dagen Woodstock achter de rug heeft, de held en aanvoerder vertrouwt volledig op zijn boerenverstand om de baan van de tornado's te voorspellen: hij laat een handvol zandkorrels vallen en weet precies waar hij naartoe moet. Dit aardmens wordt gespeeld door Bill Paxton, een acteur die het best tot zijn recht komt in excentrieke en komische bijrollen, maar die hier en eerder in Apollo 13 met een tamelijk kleurloze hoofdrol is opgezadeld. Teamgenoot Helen Hunt, vooral bekend van de tv-serie 'Mad about you', kampt met hetzelfde probleem.
De makers van The rock, Eraser en Mission: impossible omzeilen het aan filmische kermisritten inherente probleem van summier uitgewerkte personages door grote sterren in te huren. Het doet er niet toe wat voor mensen Sean Connery, Arnold Schwarzenegger of Tom Cruise spelen, door hun imago is meteen duidelijk wie ze zijn en waar ze voor staan. Van de drie sterren is Sean Connery in The rock aanvankelijk het vermakelijkst, want zijn personage is eigenlijk gewoon de oude James Bond die dertig jaar geleden tot levenslange gevangenisstraf werd veroordeeld. Nicolas Cage krijgt in dezelfde film ook een aardige introductie als sympathieke Beatles-fan, maar wanneer de twee samen ten strijde trekken tegen een muitende generaal verdringt non-stop actie iedere schijn van echte personages en roept Connery ook nog eens "I'm too old for this", eerder tot vervelens toe te horen uit de mond van Danny Glover in drie delen Lethal weapon.

Monumentale gatenkaas
Omdat een blockbuster het publiek voortdurend om de oren slaat met spectaculaire actie en trucages worden niet alleen de personages maar ook de plot naar de achtergrond verdrongen. Daarbij vallen nogal eens gaten in het verhaal. Zo bevinden Arnold Schwarzeneggers tegenstanders in Eraser zich het ene moment met een dode piloot in een neerstortend vliegtuig en lopen ze in de volgende scène weer ongeschonden rond. En dat is nog maar een klein blokje van de monumentale gatenkaas die Eraser heet. De plot van Mission: impossible, gebaseerd op de gelijknamige tv-serie uit de jaren zestig, is een onnavolgbare reeks intriges rond spionnen, dubbelspionnen en driedubbelspionnen waar geen touw aan valt vast te knopen.
Beschouwd naar conventionele maatstaven zijn de zomerkrakers vier gammele holle vaten die veel kabaal veroorzaken en geen enkele diepgang hebben. Maar conventionele maatstaven zijn niet berekend op de essentie van de blockbuster: de film is even goed als het geboden spektakel. Wat dat betreft heeft The rock niets nieuws in petto. De laatste film van het producentenduo Jerry Bruckheimer en wijlen Don Simpson, eerder verantwoordelijk voor Top gun, Beverly Hills cop, Bad boys en Crimson tide, is een Alle 13 Goed compilatie uit hun oeuvre, aangevuld met een schaamteloze kopie van de mijnkarretjes-race uit Indiana Jones and the Temple of doom en een auto-achtervolging die het midden houdt tussen Jade en GoldenEye. Ook Eraser biedt weinig nieuws: de duurste film van het kwartet is een opvallend ouderwetse Schwarzenegger, die ver achterblijft bij de Terminator-films. De plot draait om een futuristisch wapen, dat in het begin voor veelbelovend spektakel zorgt, maar verder onbenut blijft. Daarnaast komt Eraser een vroegtijdig hoogtepunt niet meer te boven: een ijzersterke scène waarin Arnold het in vrije val tegen een jumbojet opneemt is zo opwindend dat de conventionele climax vol wapengeweld volledig wordt overschaduwd.

Kanaaltunnel
Twister en Mission: impossible beschikken daarentegen over een voorbeeldige opbouw. De whizzkids van de trucagestudio ILM, bekend van onder veel meer Jurassic Park, bezorgden Jan de Bont met hun prachtige tornado's een sterke troefkaart. Hun omvang en destructieve kracht neemt in het verloop van de film steeds meer toe en De Bont zit er met de camera voortdurend bovenop. In combinatie met de oorverdovende geluidsband levert dat een welhaast fysieke ervaring op. De fysieke pluspunten van Mission: impossible betreffen niet het publiek, maar het lichaam van Tom Cruise. De titel wordt volledig waargemaakt: Cruise doet dingen die in het echte leven onmogelijk zijn, met als hoogtepunt enerverend stuntwerk bovenop een TGV in de Kanaaltunnel. Knokpartijen op het dak van een rijdende trein zijn niet nieuw, maar wat hier gebeurt slaat alles. Een inbraak in een zwaar beveiligde kluis is ook al eerder vertoond, maar wordt met een vette knipoog naar Stanley Kubricks 2001: A space odyssey een even fascinerend als spannend schouwspel.
Het meest opzienbarend aan Mission: impossible is misschien wel dat een geheel op het kermispubliek toegesneden spektakelstuk onmiskenbaar de signatuur van Brian De Palma draagt. Dat uitgerekend de Hitchcock-adept er het best in slaagt een reeks een-dimensionale personages en onwaarschijnlijke gebeurtenissen tot een goed geoliede machine samen te ballen is veelzeggend. Hitchcock zelf liet met North by northwest immers al in 1959 zien hoe het moet. Destijds draaiden de spectaculaire avonturen van Cary Grant om een gestolen microfilm, bij Tom Cruise is de inzet een computerdisc. Hoezeer de blockbuster ook een nieuw tijdperk in de cinema inluidt, sommige dingen veranderen nooit.

Bart van der Put



top
THE ROCK

Juli/augustus 1996 #169

Produktie
Don Simpson
Jerry Bruckheimer
Regie
Michael Bay
Scenario
David Weisberg
Douglas S. Cook
Mark Rosner
Camera
John Schwartman
Geluid
Keith A. Wester
Montage
Richard Francis-Bruce
Muziek
Nick Glennie-Smith
Hans Zimmer
Met
Sean Connery
Nicolas Cage
Ed Harris
William Forsythe

Kleur, 136 minuten

Distributie
Buena Vista International
Te zien
sinds 27 juni

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


R

R U THERE
R.W. FASSBINDER COLLECTIE I & II
RABAT
RABBIT HOLE
RABBIT ON THE MOON
RABBIT-PROOF FENCE
Race
RACHEL GETTING MARRIED
RACING STRIPES
RADELOOS
RADIOLAND MURDERS
LA RAFLE.
THE RAGE: CARRIE 2
The Raid
The Raid 2
The Railway Man
RAIN DOGS
THE RAINBOW WARRIORS OF WAIHEKE ISLAND
RAINING STONES
RAISE YOUR VOICE
RAISING CAIN
RAISING HELEN
THE RAMEN GIRL
Ramon en het Paard van Sinterklaas
Rams
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)
RANDOM HEARTS
RANGO
Rânia
RANSOM
RAPA-NUI
RAPID FIRE
RAPUNZEL
RASPUTIN
THE RAT PACK
RAT RACE
RATATOUILLE
RATCATCHER
Ratchet & Clank
RATJETOE EN DE THORNBERRY'S: BIJ DE BEESTEN AF
RATJETOE — DE RUGRATS FILM
Die Räuberin
The Raven
RAVENOUS
Raw
RAY
Razend
THE READER (Stephen Daldry over)
THE REAL BLONDE
THE REAL HOWARD SPITZ
Real Steel
Réalité
Reality
REALITY BITES
THE REAPING
REAR WINDOW
Reasonable Doubt
REBECCA
Rebelle
Rebels
REBELS OF THE NEON GOD
Rebelse stad
THE REBIRTH
THE REBOUND
THE RECKONING
RECLAIM YOUR BRAIN (FREE RAINER)
RECONSTRUCTION
RECOUNT
THE RECRUIT
RECYCLE
RED
Red 2
RED BEADS
RED CORNER
RED DRAGON
RED DUST
RED EYE
RED HOT
Red Lights
RED PLANET
RED RIDING HOOD
RED RIDING-TRILOGIE
RED ROAD
RED ROCK WEST
THE RED SHOES
THE RED STUFF
The Red Turtle
THE RED VIOLIN
REDACTED
REDS
LE REFUGE
Refugiado
REGARDE LA MER
REGENERATION
Het regent gehaktballen 2
HET REGENT GEHAKTBALLEN 3D
Regilaul
La región salvaje
Regression
LES REGRETS
REIGN OF ASSASSINS
REIGN OF FIRE
REINDEER GAMES
LA REINE MARGOT
DIE REISE NACH KAFIRISTAN
RELAX... IT'S JUST SEX!
THE RELIC
La religieuse
RELIGULOUS
Remainder
THE REMAINS OF THE DAY
REMBRANDT
REMBRANDT'S J'ACCUSE
Remember
REMEMBER ME
REMEMBER THE TITANS
RENAISSANCE
LES RENDEZ-VOUS DE PARIS
RENDITION
Renesse
RENO 911!: MIAMI
Renoir
RENT-A-FRIEND
Réparer les vivants
The Repentant (El Taaib)
THE REPLACEMENT KILLERS
REPO MEN
REPRISE
REQUIEM
REQUIEM FOR A DREAM
RESCUE DAWN
RESERVATION ROAD
RESERVOIR DOGS
THE RESIDENT
RESIDENT EVIL
RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D
RESIDENT EVIL: APOCALYPSE
RESIDENT EVIL: EXTINCTION
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: The Final Chapter
RESISTANCE
La résistance de l'air
RESPIRO
RESSOURCES HUMAINES
Rester vertical
Restless
RESTORATION
RESURRECTION MAN
Retour à Ithaque
Retour en Bourgogne
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)
RETURN OF THE JEDI
RETURN TO HANSALA
Return to Homs (IDFA)
RETURN TO ME
RETURN TO PARADISE
De reünie
The Reunion
REVANCHE
REVELATION
The Revenant
Revenge of the Green Dragons
REVENGER'S TRAGEDY
THE REVENGERS' COMEDIES
REVISION: APOCALYPSE 2
REVOLUTIONARY ROAD
The Rewrite
REX GILDO, DE VAL VAN EEN SCHLAGERKONING
REYKJAVIK-ROTTERDAM
Rhino Season
RHYTHM IS IT
RICHARD III
RICHIE RICH
RICHTING ENGELAND
RICHTING WEST
Ricki and the Flash
RICKY
Riddick
Ride Along
Ride Along 2
RIDE WITH THE DEVIL
RIDICULE
RIDING ALONE FOR THOUSANDS OF MILES
RIDING GIANTS
RIEN À DÉCLARER
RIEN À FAIRE
DE RIETFLUIT
RIFF RAFF
RIGHTEOUS KILL
THE RING
THE RING 2
THE RINGMASTER
Rings
RINGU/RING
RIO
Rio 2
RIO, EEN DAG IN AUGUSTUS CAMPO GRANDE — CENTRAL DO BRASIL
Rio: I Love You
The Riot Club
Riphagen
RIPLEY'S GAME
Ripper Street
Rise of the Guardians
Rise of the Planet of the Apes
Risen
RISING SUN
Risk
RIT OVER DE GRENS
Rita & Krokodil
THE RITE
THE RIVER
A River Below
A RIVER RUNS THROUGH IT
THE RIVER WILD
DE RIVIER OKKERVIL
RIVIERA HOTEL
RIZE
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE
THE ROAD
THE ROAD (DE WEG)
THE ROAD HOME
Road North
THE ROAD TO ELDORADO
THE ROAD TO GUANTANAMO
ROAD TO PERDITION
THE ROAD TO WELLVILLE
ROAD TRIP
ROADRACERS
ROADS TO KOKTEBEL
ROB ROY
Rob the Mob
UNE ROBE D'ÉTÉ
Roberto Succo
ROBIN HOOD
ROBIN HOOD, MEN IN TIGHTS
Robinson Crusoe
Robocop
Robot & Frank
ROBOTS
ROCCO E I SUOI FRATELLI
THE ROCK
Rock 'n Roll
Rock of Ages
ROCK STAR
ROCK'N ROLL JUNKIE
ROCKNROLLA
ROCKY BALBOA
HET RODE KORENVELD
De rode ziel
Rodin
ROGUE ASSASSIN
Rogue One — A Star Wars Story
ROGUE TRADER
Rokjesdag
ROLE MODELS
ROMANCE
ROMANCE & CIGARETTES
ROMANCE DE VALENTÍA — ONLY THE BRAVE
ROMANZO CRIMINALE
ROMASANTA
ROMEO IS BLEEDING
ROMEO MUST DIE
ROMPER STOMPER
ROMY & MICHELE'S HIGH SCHOOL REUNION
Ron Goossens, Low-Budget Stuntman
Ronal The Barbarian
RONIN
ROOKSPOREN
Room
Room 514
ROOS REBERGEN — "WEET IK NIET ZO GOED..."
ROPE
ROSAS DANST ROSAS
LES ROSEAUX SAUVAGES
ROSENSTRASSE
ROSETTA
ROSIE: THE DEVIL IN MY HEAD
ROSINE
ROTVOS
ROUGH MAGIC
Rough Night (Girls Night Out)
THE ROUND UP
ROUNDERS
LA ROUTE
ROUTE IRISH
The Rover
A Royal Affair
A Royal Night Out
THE ROYAL TENENBAUMS
RR
RUBBER
RUBY & QUENTIN
Ruby Sparks
RUDO Y CURSI
RUDYARD KIPLING'S THE JUNGLE BOOK
RUGRATS IN PARIS
RUHR
THE RUINS
THE RULES OF ATTRACTION
RULES OF ENGAGEMENT
The Rum Diary
RUMBA
RUMBLE IN THE BRONX
RUMOR HAS IT...
Run All Night
Run and Jump
RUN, FAT BOY, RUN
RUNAWAY BRIDE
THE RUNAWAY JURY
THE RUNAWAYS
RUNDSKOP
The Runner
Runner, Runner
RUNNING SCARED
Rush
RUSH HOUR
RUSH HOUR 2
RUSH HOUR 3
RUSHMORE
DE RUSLUI
RUSSIAN ARK
Ruth & Alex