Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Liev Schreiber als Orson Welles Orson Welles laat zich niet kisten

RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE

Verenigde Staten, 1999 | Benjamin Ross
Een handvol biografieën is er geschreven over Orson Welles, maar tot een eensluidend oordeel over de maker van Citizen Kane leiden ze niet. De biopic RKO 281 — The battle over Citizen Kane toont Welles als een held die pal staat voor de vrijheid van meningsuiting. Was de werkelijkheid zo simpel?

Nieuw talent is in Hollywood altijd welkom. Vroeger was het niet anders. Orson Welles was 23 jaar toen hij in 1938 door Hollywood werd binnengehaald. Elke studio had hem willen hebben, maar RKO slaagde erin om hem te contracteren voor twee films. Welles bedong — ongekend in Hollywood — vrijwel volledige artistieke vrijheid. Wat voor films hij zou gaan maken, zou men wel zien. Welles dankte zijn voorkeursbehandeling aan zijn reputatie van wonderkind. Hij had naam gemaakt met gedurfde ensceneringen van klassieke theaterstukken, maar beroemd werd hij in 1938 met zijn bewerking tot hoorspel van H.G. Wells' sciencefictionroman 'War of the worlds'. De radiouitzending over de invasie van marsmannetjes was zo realistisch, dat mensen in paniek de straat oprenden. Het leverde het soort voorpaginanieuws op waarop Hollywood dol is: wat Welles met radio kon, zou hij vast ook met film kunnen.
De liefde bekoelde snel: na een half jaar lag er nog geen bruikbaar project op tafel. Er kwam schot in toen iemand suggereerde — over of het Welles was of scenarist Herman J. Mankiewicz wordt nog steeds getwist — om een film te maken over een succesvolle ondernemer, die in ruil voor macht zijn ziel verloor. Citizen Kane was het resultaat, waarbij Welles en Mankiewicz zich hadden laten inspireren door het leven van krantenmagnaat Randolph William Hearst. Hearst probeerde de film met alle middelen — advertentieboycots, chantage, blufpoker — uit de bioscoop te houden, maar hij verloor de strijd.

Speech
Vijf jaar geleden werd over de perikelen rond Citizen Kane de documentaire The battle over Citizen Kane gemaakt. Filmmaker/producent Ridley Scott zag in de voor de Oscar genomineerde film een mooi speelfilmdrama. John Logan (scenarist van Scotts Gladiator) schreef een script, maar de grote studio's waren niet enthousiast. Uiteindelijk stapte de Amerikaanse kwaliteits-tv-zender HBO in het project.
Het resultaat, dat werd geregisseerd door Benjamin Ross, is een gesimplificeerd, maar amusant drama over Welles' eerste jaren in Hollywood. Welles (Liev Schreiber) is een genie, dat meteen na aankomst Hollywood de wacht aanzegt. We kijken naar een man met een grootse visie die een missie gaat vervullen. Een man die weet dat Citizen Kane niet zomaar een film wordt: "We gaan het medium film op een totaal nieuwe manier aanpakken", zegt hij tegen Mankiewicz (uitstekende rol van John Malkovich). Een man ook die weet wat de gevolgen van zijn daden zullen zijn: "We zullen geschiedenis maken. We zullen de wereld verbazen met deze aanval."
De climax is de speech van Welles tegen de studiobazen, die uit angst voor Hearst (James Cromwell) alle kopieën van Citizen Kane willen vernietigen. In een gloedvol retorisch betoog houdt Welles hen voor dat zo'n daad aan Hitler doet denken. "Wilt u ons vertellen dat ook in Amerika één man ons onze stem kan ontnemen." Bedremmeld halen de studiobazen bakzeil: het vrije Amerika is gered en de wereld een meesterwerk rijker.
RKO 281 houdt de mythe rond Citizen Kane keurig in stand. Dat de film het werk was van een groep talentvolle mensen die elkaar toevallig vond bij deze film, past niet in het sprookje. Ook niet dat het publiek de film links liet liggen. Welles zou van RKO 281 een intrigerender drama hebben gemaakt.

Jos van der Burg



top
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE

November 2001 #227

Productie
Ridley en Tony Scott
Regie
Benjamin Ross
Scenario
John Logan
Camera
Mike Southon
Montage
Alex Mackie
Muziek
John Altman
Met
Liev Schreiber
John Malkovich
James Cromwell
Melanie Griffith
Roy Schneider

Kleur, 90 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 8 november

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


R

R U THERE
R.W. FASSBINDER COLLECTIE I & II
RABAT
RABBIT HOLE
RABBIT ON THE MOON
RABBIT-PROOF FENCE
Race
RACHEL GETTING MARRIED
RACING STRIPES
RADELOOS
RADIOLAND MURDERS
LA RAFLE.
THE RAGE: CARRIE 2
The Raid
The Raid 2
The Railway Man
RAIN DOGS
THE RAINBOW WARRIORS OF WAIHEKE ISLAND
RAINING STONES
RAISE YOUR VOICE
RAISING CAIN
RAISING HELEN
THE RAMEN GIRL
Ramon en het Paard van Sinterklaas
Rams
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)
RANDOM HEARTS
RANGO
Rânia
RANSOM
RAPA-NUI
RAPID FIRE
RAPUNZEL
RASPUTIN
THE RAT PACK
RAT RACE
RATATOUILLE
RATCATCHER
Ratchet & Clank
RATJETOE EN DE THORNBERRY'S: BIJ DE BEESTEN AF
RATJETOE — DE RUGRATS FILM
Die Räuberin
The Raven
RAVENOUS
Raw
RAY
Razend
THE READER (Stephen Daldry over)
THE REAL BLONDE
THE REAL HOWARD SPITZ
Real Steel
Réalité
Reality
REALITY BITES
THE REAPING
REAR WINDOW
Reasonable Doubt
REBECCA
Rebelle
Rebels
REBELS OF THE NEON GOD
Rebelse stad
THE REBIRTH
THE REBOUND
THE RECKONING
RECLAIM YOUR BRAIN (FREE RAINER)
RECONSTRUCTION
RECOUNT
THE RECRUIT
RECYCLE
RED
Red 2
RED BEADS
RED CORNER
RED DRAGON
RED DUST
RED EYE
RED HOT
Red Lights
RED PLANET
RED RIDING HOOD
RED RIDING-TRILOGIE
RED ROAD
RED ROCK WEST
THE RED SHOES
THE RED STUFF
The Red Turtle
THE RED VIOLIN
REDACTED
REDS
LE REFUGE
Refugiado
REGARDE LA MER
REGENERATION
Het regent gehaktballen 2
HET REGENT GEHAKTBALLEN 3D
Regilaul
La región salvaje
Regression
LES REGRETS
REIGN OF ASSASSINS
REIGN OF FIRE
REINDEER GAMES
LA REINE MARGOT
DIE REISE NACH KAFIRISTAN
RELAX... IT'S JUST SEX!
THE RELIC
La religieuse
RELIGULOUS
Remainder
THE REMAINS OF THE DAY
REMBRANDT
REMBRANDT'S J'ACCUSE
Remember
REMEMBER ME
REMEMBER THE TITANS
RENAISSANCE
LES RENDEZ-VOUS DE PARIS
RENDITION
Renesse
RENO 911!: MIAMI
Renoir
RENT-A-FRIEND
Réparer les vivants
The Repentant (El Taaib)
THE REPLACEMENT KILLERS
REPO MEN
REPRISE
REQUIEM
REQUIEM FOR A DREAM
RESCUE DAWN
RESERVATION ROAD
RESERVOIR DOGS
THE RESIDENT
RESIDENT EVIL
RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D
RESIDENT EVIL: APOCALYPSE
RESIDENT EVIL: EXTINCTION
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: The Final Chapter
RESISTANCE
La résistance de l'air
RESPIRO
RESSOURCES HUMAINES
Rester vertical
Restless
RESTORATION
RESURRECTION MAN
Retour à Ithaque
Retour en Bourgogne
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)
RETURN OF THE JEDI
RETURN TO HANSALA
Return to Homs (IDFA)
RETURN TO ME
RETURN TO PARADISE
De reünie
The Reunion
REVANCHE
REVELATION
The Revenant
Revenge of the Green Dragons
REVENGER'S TRAGEDY
THE REVENGERS' COMEDIES
REVISION: APOCALYPSE 2
REVOLUTIONARY ROAD
The Rewrite
REX GILDO, DE VAL VAN EEN SCHLAGERKONING
REYKJAVIK-ROTTERDAM
Rhino Season
RHYTHM IS IT
RICHARD III
RICHIE RICH
RICHTING ENGELAND
RICHTING WEST
Ricki and the Flash
RICKY
Riddick
Ride Along
Ride Along 2
RIDE WITH THE DEVIL
RIDICULE
RIDING ALONE FOR THOUSANDS OF MILES
RIDING GIANTS
RIEN À DÉCLARER
RIEN À FAIRE
DE RIETFLUIT
RIFF RAFF
RIGHTEOUS KILL
THE RING
THE RING 2
THE RINGMASTER
Rings
RINGU/RING
RIO
Rio 2
RIO, EEN DAG IN AUGUSTUS CAMPO GRANDE — CENTRAL DO BRASIL
Rio: I Love You
The Riot Club
Riphagen
RIPLEY'S GAME
Ripper Street
Rise of the Guardians
Rise of the Planet of the Apes
Risen
RISING SUN
RIT OVER DE GRENS
THE RITE
THE RIVER
A RIVER RUNS THROUGH IT
THE RIVER WILD
DE RIVIER OKKERVIL
RIVIERA HOTEL
RIZE
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE
THE ROAD
THE ROAD (DE WEG)
THE ROAD HOME
Road North
THE ROAD TO ELDORADO
THE ROAD TO GUANTANAMO
ROAD TO PERDITION
THE ROAD TO WELLVILLE
ROAD TRIP
ROADRACERS
ROADS TO KOKTEBEL
ROB ROY
Rob the Mob
UNE ROBE D'ÉTÉ
Roberto Succo
ROBIN HOOD
ROBIN HOOD, MEN IN TIGHTS
Robinson Crusoe
Robocop
Robot & Frank
ROBOTS
ROCCO E I SUOI FRATELLI
THE ROCK
Rock 'n Roll
Rock of Ages
ROCK STAR
ROCK'N ROLL JUNKIE
ROCKNROLLA
ROCKY BALBOA
HET RODE KORENVELD
Rodin
ROGUE ASSASSIN
Rogue One — A Star Wars Story
ROGUE TRADER
Rokjesdag
ROLE MODELS
ROMANCE
ROMANCE & CIGARETTES
ROMANCE DE VALENTÍA — ONLY THE BRAVE
ROMANZO CRIMINALE
ROMASANTA
ROMEO IS BLEEDING
ROMEO MUST DIE
ROMPER STOMPER
ROMY & MICHELE'S HIGH SCHOOL REUNION
Ron Goossens, Low-Budget Stuntman
Ronal The Barbarian
RONIN
ROOKSPOREN
Room
Room 514
ROOS REBERGEN — "WEET IK NIET ZO GOED..."
ROPE
ROSAS DANST ROSAS
LES ROSEAUX SAUVAGES
ROSENSTRASSE
ROSETTA
ROSIE: THE DEVIL IN MY HEAD
ROSINE
ROTVOS
ROUGH MAGIC
Rough Night (Girls Night Out)
THE ROUND UP
ROUNDERS
LA ROUTE
ROUTE IRISH
The Rover
A Royal Affair
A Royal Night Out
THE ROYAL TENENBAUMS
RR
RUBBER
RUBY & QUENTIN
Ruby Sparks
RUDO Y CURSI
RUDYARD KIPLING'S THE JUNGLE BOOK
RUGRATS IN PARIS
RUHR
THE RUINS
THE RULES OF ATTRACTION
RULES OF ENGAGEMENT
The Rum Diary
RUMBA
RUMBLE IN THE BRONX
RUMOR HAS IT...
Run All Night
Run and Jump
RUN, FAT BOY, RUN
RUNAWAY BRIDE
THE RUNAWAY JURY
THE RUNAWAYS
RUNDSKOP
The Runner
Runner, Runner
RUNNING SCARED
Rush
RUSH HOUR
RUSH HOUR 2
RUSH HOUR 3
RUSHMORE
DE RUSLUI
RUSSIAN ARK
Ruth & Alex