Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
De kolkende stem van een Russische diva

DE RIVIER OKKERVIL

Nederland, 1992 | Beatrijs Hulskes, Mirjam van Veelen
Twee Nederlandse beeldend kunstenaars hebben in Sint Petersburg een verhaal van de Russische schrijfster Tatjana Tolstaja tot leven gewekt. Beatrijs Hulskes en Mirjam van Veelen zijn op originele manier met de romantische fantasie van de hoofdfiguur op de loop gegaan. Animatie als meeslepende beeldspraak in De rivier Okkervil.

Een dromer? Zelf heb ik niet zoveel fantasie — vandaar mijn liefde voor film. Liever laat ik me door de droombeelden van anderen meevoeren. Vijf jaar geleden kreeg ik de debuutbundel korte verhalen van Tatjana Tolstoja voor mijn verjaardag cadeau. En dat boek had het toverstokje-effect. De verbeeldingskracht van deze Russische schrijfster (1951) kent werkelijk geen grenzen. Uit haar pen stromen de kleurigste feestjes. Haar helden laten zich door het leven van alles beloven. Dat het leven zelf hen in feite voor gek houdt, daar komen ze steevast te laat achter. Op haar tweede, onlangs in het Nederlands uitgegeven, bundel staat op de achterflap Tolstaja's wereldbeeld te lezen: "De mens is au fond niet meer dan een slaapwandelaar in de mist, die wanhopig droomt van een romantische liefde, maar zijn idealen stuk ziet lopen op de meedogenloze banaliteit van de werkelijkheid." Zo te horen verloochent de schrijfster haar Russische literaire achtergrond niet. (Tolstoj en de dichter Mikhail Lozinsky waren haar grootvaders).

Gastvrij onthaal
Sinds Gorbatsjov de deuren opengooide weten we dat er in de Russische ziel, die altijd in afwachting leefde van een kans op verbetering, iets open brak. Het revolutionaire Vijfde Congres van Filmmakers kwam in opstand tegen de macht van de ambtelijke bureaucratie binnen de cinema. Er is natuurlijk geen enkel land waar het eenvoudig is om kunstenaar te zijn, maar in Sint Petersburg is tegenwoordig ruimte voor artistieke vrijheid. Daar bevinden zich de oudste filmstudio's van Rusland. De Lennaoetsj Studio beschikt over een atelier voor animatiefilms, waar jonge filmmakers zich de complexe techniek van de animatiefilm eigen maken. Niet alleen Russische cineasten zijn hier welkom, ook de Nederlandse kunstenaars Beatrijs Hulskes en Mirjam van Veelen vonden hier een gastvrij onthaal. Zij trokken naar, wat toen nog Leningrad heette, om De rivier Okkervil te maken.
Dit romantische verhaal van Tatjana Tolstaja speelt zich af in dezelfde mistige schitterstad. Aan het eind van de tramhalte Okkervil stroomt een rivier. Of stroomt die alleen in de fantasie van hoofdfiguur Simeonov? De jonge vertaler Simeonov laat zijn hele bestaan beheersen door een vrouwenstem. De kolkende stem van zangeres Vera Vasiljevna. "Op zulke dagen wanneer uit de regen, de duisternis en de tegen de ramen beukende wind het witte kwarkachtige gezicht van de eenzaamheid zich begon af te tekenen zette Simeonov, zich extra bewust van zijn grote neus en zijn kaal wordende schedel, van de sporen van zijn bepaald nog niet zo talrijke jaren op zijn gezicht en van zijn goedkope sokken daar ver beneden, op de grens van het zijn, de theeketel op het vuur, veegde met zijn mouw het stof van de tafel, maakte een ruimte vrij door de boeken aan de kant te schuiven waaruit bladwijzers als witte tongetjes naar buiten staken, plantte daar de grammofoon neer, koos een boek van de juiste dikte om onder een hoek waar een poot af was te leggen en haalde toen eerst — van tevoren al in de zevende hemel — Vera Vasiljevna uit de gescheurde, met gele vlekken overdekte hoes — een oude, zware, zwart opglanzende cirkel met ondiepe gladde concentrische cirkels — aan iedere kant een romance."

Monthy Python
Beatrijs Hulskes en Mirjam van Veelen komen beiden uit de beeldende kunst. Hoe zij dit verhaal tot leven hebben gewekt is werkelijk wonderschoon. Simeonovs dweperij wordt net als in het boek nooit zwaartillend. Zoals Simeonov de oude grammofoonplaat met het lied 'Nee je bent het niet van wie ik zo hartstochtelijk hou' telkens opnieuw opzet om zijn fantasie te prikkelen, zo wisten de maaksters mij te betoveren. De droom-Simeonov (in animatie-vorm) loopt doodleuk weg van de echte, saaie, Simeonov (acteur Aleg Otsii). Wat Terry Gilliam deed met animatie voor Monty Python, portretfotootjes met kartonnen lijfjes op de loop laten gaan, doen Veelen en Hulskens in deze film; zo ontmoet Simeonov zijn geliefde zangeres in een sierlijk waterverfdecor.
De warme achtergondkleuren, de materialen van Vera's jurken (goudraffia en borduursel) en van de rivier Okkervil (scherven en steentjes) staan in schril contrast met de sombere werkelijkheid van alledag. Natuurlijk wordt Simeonovs zoektocht (als acteur en als animatiefiguur) naar de oude Vera een desillusie.
De afwisselend tragisch-trieste en poetisch-opzwepende sfeer in het verhaal hebben Hulskes en Van Veelen technisch fantastisch uitgebuit. Zij hebben Tolstaja's bedwelmende woorden zichtbaar gemaakt. En het compliment dat Joseph Brodsky de schrijfster gaf: "Het meest heldere en originele geluid in het Russische proza van dit moment" geldt ook voor deze twee Nederlandse beeldkunstenaars.

Esther Kerkhof



top
DE RIVIER OKKERVIL

Juni 1993 #135

Produktie
Hans Eksteen
Regie
Beatrijs Hulskes
Mirjam van Veelen
Scenario
Beatrijs Hulskes
Mirjam van Veelen, gebaseerd op het gelijknamige verhaal van Tatjana Tolstaja
Animatie
Beatrijs Hulskes
Mirjam van Veelen
Vera Taranova
Camera
Anatoli Lapshov
Montage
Beatrijs Hulskes
Mirjam van Veelen
Margarita Schadrina
Muziek
Oleg Nikolajewitsj Karawatsjoek
Met
Aleg Otsii
Irina Vasilenko
Svetlana Grigorjeva

Kleur, 50 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 10 juni

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


R

R U THERE
R.W. FASSBINDER COLLECTIE I & II
RABAT
RABBIT HOLE
RABBIT ON THE MOON
RABBIT-PROOF FENCE
Race
RACHEL GETTING MARRIED
RACING STRIPES
RADELOOS
RADIOLAND MURDERS
LA RAFLE.
THE RAGE: CARRIE 2
The Raid
The Raid 2
The Railway Man
RAIN DOGS
THE RAINBOW WARRIORS OF WAIHEKE ISLAND
RAINING STONES
RAISE YOUR VOICE
RAISING CAIN
RAISING HELEN
THE RAMEN GIRL
Ramon en het Paard van Sinterklaas
Rams
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)
RANDOM HEARTS
RANGO
Rânia
RANSOM
RAPA-NUI
RAPID FIRE
RAPUNZEL
RASPUTIN
THE RAT PACK
RAT RACE
RATATOUILLE
RATCATCHER
Ratchet & Clank
RATJETOE EN DE THORNBERRY'S: BIJ DE BEESTEN AF
RATJETOE — DE RUGRATS FILM
Die Räuberin
The Raven
RAVENOUS
Raw
RAY
Razend
THE READER (Stephen Daldry over)
THE REAL BLONDE
THE REAL HOWARD SPITZ
Real Steel
Réalité
Reality
REALITY BITES
THE REAPING
REAR WINDOW
Reasonable Doubt
REBECCA
Rebelle
Rebels
REBELS OF THE NEON GOD
Rebelse stad
THE REBIRTH
THE REBOUND
THE RECKONING
RECLAIM YOUR BRAIN (FREE RAINER)
RECONSTRUCTION
RECOUNT
THE RECRUIT
RECYCLE
RED
Red 2
RED BEADS
RED CORNER
RED DRAGON
RED DUST
RED EYE
RED HOT
Red Lights
RED PLANET
RED RIDING HOOD
RED RIDING-TRILOGIE
RED ROAD
RED ROCK WEST
THE RED SHOES
THE RED STUFF
The Red Turtle
THE RED VIOLIN
REDACTED
REDS
LE REFUGE
Refugiado
REGARDE LA MER
REGENERATION
Het regent gehaktballen 2
HET REGENT GEHAKTBALLEN 3D
Regilaul
La región salvaje
Regression
LES REGRETS
REIGN OF ASSASSINS
REIGN OF FIRE
REINDEER GAMES
LA REINE MARGOT
DIE REISE NACH KAFIRISTAN
RELAX... IT'S JUST SEX!
THE RELIC
La religieuse
RELIGULOUS
Remainder
THE REMAINS OF THE DAY
REMBRANDT
REMBRANDT'S J'ACCUSE
Remember
REMEMBER ME
REMEMBER THE TITANS
RENAISSANCE
LES RENDEZ-VOUS DE PARIS
RENDITION
Renesse
RENO 911!: MIAMI
Renoir
RENT-A-FRIEND
Réparer les vivants
The Repentant (El Taaib)
THE REPLACEMENT KILLERS
REPO MEN
REPRISE
REQUIEM
REQUIEM FOR A DREAM
RESCUE DAWN
RESERVATION ROAD
RESERVOIR DOGS
THE RESIDENT
RESIDENT EVIL
RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D
RESIDENT EVIL: APOCALYPSE
RESIDENT EVIL: EXTINCTION
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: The Final Chapter
RESISTANCE
La résistance de l'air
RESPIRO
RESSOURCES HUMAINES
Rester vertical
Restless
RESTORATION
RESURRECTION MAN
Retour à Ithaque
Retour en Bourgogne
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)
RETURN OF THE JEDI
RETURN TO HANSALA
Return to Homs (IDFA)
RETURN TO ME
RETURN TO PARADISE
De reünie
The Reunion
REVANCHE
REVELATION
The Revenant
Revenge of the Green Dragons
REVENGER'S TRAGEDY
THE REVENGERS' COMEDIES
REVISION: APOCALYPSE 2
REVOLUTIONARY ROAD
The Rewrite
REX GILDO, DE VAL VAN EEN SCHLAGERKONING
REYKJAVIK-ROTTERDAM
Rhino Season
RHYTHM IS IT
RICHARD III
RICHIE RICH
RICHTING ENGELAND
RICHTING WEST
Ricki and the Flash
RICKY
Riddick
Ride Along
Ride Along 2
RIDE WITH THE DEVIL
RIDICULE
RIDING ALONE FOR THOUSANDS OF MILES
RIDING GIANTS
RIEN À DÉCLARER
RIEN À FAIRE
DE RIETFLUIT
RIFF RAFF
RIGHTEOUS KILL
THE RING
THE RING 2
THE RINGMASTER
Rings
RINGU/RING
RIO
Rio 2
RIO, EEN DAG IN AUGUSTUS CAMPO GRANDE — CENTRAL DO BRASIL
Rio: I Love You
The Riot Club
Riphagen
RIPLEY'S GAME
Ripper Street
Rise of the Guardians
Rise of the Planet of the Apes
Risen
RISING SUN
Risk
RIT OVER DE GRENS
THE RITE
THE RIVER
A RIVER RUNS THROUGH IT
THE RIVER WILD
DE RIVIER OKKERVIL
RIVIERA HOTEL
RIZE
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE
THE ROAD
THE ROAD (DE WEG)
THE ROAD HOME
Road North
THE ROAD TO ELDORADO
THE ROAD TO GUANTANAMO
ROAD TO PERDITION
THE ROAD TO WELLVILLE
ROAD TRIP
ROADRACERS
ROADS TO KOKTEBEL
ROB ROY
Rob the Mob
UNE ROBE D'ÉTÉ
Roberto Succo
ROBIN HOOD
ROBIN HOOD, MEN IN TIGHTS
Robinson Crusoe
Robocop
Robot & Frank
ROBOTS
ROCCO E I SUOI FRATELLI
THE ROCK
Rock 'n Roll
Rock of Ages
ROCK STAR
ROCK'N ROLL JUNKIE
ROCKNROLLA
ROCKY BALBOA
HET RODE KORENVELD
Rodin
ROGUE ASSASSIN
Rogue One — A Star Wars Story
ROGUE TRADER
Rokjesdag
ROLE MODELS
ROMANCE
ROMANCE & CIGARETTES
ROMANCE DE VALENTÍA — ONLY THE BRAVE
ROMANZO CRIMINALE
ROMASANTA
ROMEO IS BLEEDING
ROMEO MUST DIE
ROMPER STOMPER
ROMY & MICHELE'S HIGH SCHOOL REUNION
Ron Goossens, Low-Budget Stuntman
Ronal The Barbarian
RONIN
ROOKSPOREN
Room
Room 514
ROOS REBERGEN — "WEET IK NIET ZO GOED..."
ROPE
ROSAS DANST ROSAS
LES ROSEAUX SAUVAGES
ROSENSTRASSE
ROSETTA
ROSIE: THE DEVIL IN MY HEAD
ROSINE
ROTVOS
ROUGH MAGIC
Rough Night (Girls Night Out)
THE ROUND UP
ROUNDERS
LA ROUTE
ROUTE IRISH
The Rover
A Royal Affair
A Royal Night Out
THE ROYAL TENENBAUMS
RR
RUBBER
RUBY & QUENTIN
Ruby Sparks
RUDO Y CURSI
RUDYARD KIPLING'S THE JUNGLE BOOK
RUGRATS IN PARIS
RUHR
THE RUINS
THE RULES OF ATTRACTION
RULES OF ENGAGEMENT
The Rum Diary
RUMBA
RUMBLE IN THE BRONX
RUMOR HAS IT...
Run All Night
Run and Jump
RUN, FAT BOY, RUN
RUNAWAY BRIDE
THE RUNAWAY JURY
THE RUNAWAYS
RUNDSKOP
The Runner
Runner, Runner
RUNNING SCARED
Rush
RUSH HOUR
RUSH HOUR 2
RUSH HOUR 3
RUSHMORE
DE RUSLUI
RUSSIAN ARK
Ruth & Alex