Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Regeneration: ver verwijderd van het front worden de waanzinnige gevolgen van de oorlog geopenbaard Gillies MacKinnon: Eerst de oorlog, daarna de zon

REGENERATION

Engeland/Canada, 1997 | Gillies MacKinnon
Kort na elkaar verschijnen twee films van de Schotse regisseur Gillies MacKinnon in de bioscoop: Hideous kinky, waarin Kate Winslet een hippie-moeder speelt, en Regeneration, een wonderschone, maar donkere film over de Eerste Wereldoorlog. De Schot raadt wel aan de films toch vooral in de juiste volgorde te gaan bekijken: "Eerst de oorlog, daarna de zon".

De oorlog, dat zijn de Franse loopgraven uit de Eerste Wereldoorlog, zoals zo indrukwekkend verbeeld in Regeneration. En de zon, dat is de Afrikaanse zon, zoals hij in Hideous kinky onafgebroken straalt op het gelaat van Kate Winslet. De Engelse actrice is voor het eerst sinds Titanic weer te zien op het witte doek, als de bruingebrande Engelse hippie-moeder Julia die samen met haar twee dochtertjes Bea en Lucy haar geluk beproeft in Marokko, in de jaren zeventig hét toevluchtsoord voor Europese bloemenkinderen.
De Titanic-ster heeft daarmee voor een kleine onafhankelijke film gekozen en MacKinnon (51) prijst zich zeer gelukkig, verklaart hij vanuit zijn huidige woonplaats Londen in een telefoongesprek. Hij haast zich wel te zeggen dat de keuze voor Winslet niets te maken had met Camerons megasucces; vóór de uitbreng van Titanic had hij haar al gevraagd om zijn Julia te worden. Hij omschrijft haar als een moedig actrice die haar nek durft uit te steken en die risico's neemt in haar vertolkingen. "I needed such a brave woman for Julia", zo verklaart MacKinnon in onvervalst rollend Schots. "Alle bombarie rond Titanic was behoorlijk gecompliceerd voor haar en ze wilde dan ook per se een kleine film maken, met de intimiteit van een kleine cast en crew." Lachend voegt MacKinnon eraan toe dat het een wel hele intieme opnameperiode werd, want Winslet trouwde niet veel later met James Threapleton, de derde regie-assistent. Voor MacKinnon betekent het huwelijk een kleine triomf voor de film.

Spoken
Evenals Winslet was MacKinnon met Hideous kinky toe aan iets totaal anders. Met Regeneration had hij immers een behoorlijk donkere film gemaakt, een film die hem ertoe had genoopt letterlijk de zon op te zoeken. Was de Tweede Wereldoorlog met films als Saving private Ryan en The thin red line het afgelopen jaar favoriet bij de Amerikanen, de Schot ging voor Regeneration terug naar de Eerste Wereldoorlog, de oorlog van zijn grootvader. Niet letterlijk, want de gruwelen van de oorlog spoken bij MacKinnons frontsoldaten voornamelijk door het hoofd en daarmee bleef de regisseur de op ware gebeurtenissen gebaseerde anti-oorlogsroman van de Engelse schrijfster Pat Barker trouw.
In de buurt van het Schotse Edinburgh is een heerlijk herfstig landgoed ingericht als hospitaal. Anno 1917 druppelen hier talloze geestelijk gewonde soldaten en officieren binnen waaronder ook loopgravendichters als Siegfried Sassoon en Wilfred Owen, allen afkomstig van het Franse front en allen geplaagd door 'shellshocks' en nachtmerries waarin verminkte kameraden en rondsuizende granaten de dienst uitmaken. Dokter Rivers, gespeeld door een mooi ingetogen Jonathan Pryce, wordt beschouwd als de buitenstaander, als degene die de gruwelen niet aan den lijve heeft ondervonden. Zijn inlevingsvermogen is echter zo groot, dat hij nota bene dezelfde ziekteverschijnselen gaat vertonen als zijn patiënten.
Regeneration is daarmee een krachtig psychologisch portret van een gehavend gezelschap, gevangen in wonderschone beelden. Ver verwijderd van het front worden de waanzinnige gevolgen van de oorlog geopenbaard, maar helemaal weglaten kon MacKinnon de oorlogshandelingen ook weer niet.
MacKinnon: "Pat Barker volstaat in haar roman met een psychologische uitwerking van de oorlog. Dat maakt haar verhaal zo speciaal. Begrijp me goed, er zijn prachtige oorlogsfilms gemaakt als All quiet on the western front en Paths of glory, maar wat me zo aanspreekt in Barker is dat ze zich niet richt op het oorlogsspektakel, maar op de geest. Ik voel eerlijk gezegd ook meer verwantschap met Terrence Malick dan met Steven Spielberg, hetgeen niet wegneemt dat ik het als filmmaker wel belangrijk vond om via spaarzame 'flashbacks' naar het front te gaan en de vreselijke herinneringen te visualiseren. Dat is dan weer het mooie van film, dat je de beelden die verstopt zitten in het hoofd en die anders alleen toegankelijk zijn voor die ene persoon, kunt tonen."

Troetelkind
We mogen trouwens van geluk spreken dat Regeneration de Nederlandse bioscoop heeft gehaald. Een paar maanden geleden leek de film met een enkeltje videotheek nog hetzelfde trieste lot beschoren als Trojan Eddie (1996), zijn Ierse nomadendrama waarin Richard Harris als een Godfather-achtige zigeunerkoning in de clinch lag met de meer stadse titelvertolker Stephen Rea. Op Schotse bodem was MacKinnons Ierse uitstapje goed ontvangen, zeker op het filmfestival van Edinburgh dat het Schotse troetelkind al tot twee keer toe beloonde met de Michael Powell Award. Zowel voor The grass arena (1991) als voor Small faces (1995) ontving MacKinnon in Edinburgh de prijs voor de beste Britse film van het jaar.
Nu zijn de Schotten niet bepaald gespeend van enig nationalisme, maar ook op Nederlandse bodem werd met name zijn stijlvolle fotografie en ook zijn opvallende acteursregie eerder geprezen; voor Small faces, waarin MacKinnons toch wat grauwe geboorteplaats Glasgow veranderde in een oogverblindende, door jeugdbendes geteisterde 'Großstadt' uit de jaren zestig, ontving hij op het Filmfestival Rotterdam al eens een Tiger Award. Ook is MacKinnon deze zomer op uitnodiging van het Amsterdamse Maurits Binger Film Instituut maar liefst tien dagen lang te gast als docent.
"Ere wie ere toekomt", zegt MacKinnon, en daarmee bedoelt hij dat zijn films met name het resultaat zijn van een hecht driemanschap. "Met John DeBoreman, mijn cameraman, werk ik heel nauw samen, maar ook met mijn set-designer. De regisseur, de cameraman en de set-designer gaan te werk als een drie-eenheid. We bespreken van tevoren uitgebreid hoe een film er uit moet zien. Dat doen we aan de hand van schilderijen en foto's die ook tijdens de opnamen belangrijke referentiepunten vormen. Voor Hideous kinky was het overduidelijk Matisse die als inspiratiebron werd gebruikt. Voor Regeneration hebben we veel oude foto's bekeken en voor een film als Small faces hadden we genoeg aan Hopper."

Exotisme
In Small faces vormde de kinderlijke onschuld en vooral het verlies ervan een belangrijk thema. 'Songs of innocence and of experience', ze keren steeds weer terug in MacKinnons films. In Regeneration is het zonneklaar, de oorlogstrauma's die de jonge mannen aan het front hebben opgelopen, hebben hen voorgoed uit de droom geholpen. In Hideous kinky reist Julia haar gevoel achterna, de zon tegemoet, weg uit het regenachtige Engeland waar de dichtende vader van haar twee dochtertjes niet de liefde van haar leven is gebleken. In Marokko denkt ze het paradijs op aarde te vinden en als er dan ook nog een prins genaamd Bilal opduikt, lijkt het sprookje compleet.
Machtig is dat Afrikaanse exotisme wel, zeker voor de zusjes voor wie MacKinnon een kleurrijk universum heeft opgetrokken dat geleidelijk aan, beetje bij beetje, toch begint af te brokkelen. We volgen het allemaal door de ogen van het jongste meisje, geheel in overeenstemming met het autobiografische romandebuut van de Engelse schrijfster Esther Freud, ooit zelf het dochtertje van een avontuurlijk ingestelde hippie-moeder. Het is volgens MacKinnon moeilijk te verklaren dat hij de psychologische diepgang duidelijk bij twee vrouwelijke Britse auteurs, Pat Barker en Esther Freud, heeft gevonden. Het is niet zo dat hij alleen vrouwelijke auteurs leest, maar voor hem raken ze toevallig wel de kern waar hij in zijn films naar op zoek is.
MacKinnon: "De verhalen spreken mij aan omdat het in zekere zin psychologische studies zijn. Toch moet er ook een persoonlijke verbintenis zijn. De Eerste Wereldoorlog lijkt wat dat betreft wat ver weg, maar ik kan me herinneren dat ik als klein jongetje in Glasgow groot ontzag had voor al die mannen die zo oud waren als mijn grootvader en die in de Grote Oorlog hadden gevochten. Die mannen waren beschadigd in de oorlog, dat wist ik door de verhalen, en ik voelde me daar schuldig over. Ook was ik geobsedeerd door een Duitse helm die mijn grootvader uit de oorlog had meegenomen en die mijn grootmoeder op zolder had verstopt. Tijdens mijn jeugd fungeerde die helm als een soort geest en ik denk dat ik met die geest uiteindelijk toch ook een keer moest afrekenen.
"En met het verhaal van Esther Freud voelde ik me ook aardig verwant. In 1972 ging ik voor het eerst naar Afrika, als een bebaarde jongeman reed ik er rond in een oud busje. In 1976 ben ik teruggegaan naar Afrika en ik ben toen een half jaar lang op sleeptouw genomen door een Afrikaanse stam, dwars door de Sahara en door Ghana. Het was voor mij een belangrijke reis. Die hippie ben ik dus zelf geweest en misschien, heel misschien had ik die loopgravendichter ook wel willen zijn."

Belinda van de Graaf



top
REGENERATION

Juli/augustus 1999 #202

Productie
Allan Scott
Peter Simpson
Regie
Gillies MacKinnon
Scenario
Allan Scott, gebaseerd op de gelijknamige roman van Pat Barker
Camera
Glen MacPherson
Montage
Pia Di Ciaula
Art direction
Andy Harris
Muziek
Mychael Danna
Met
Jonathan Pryce
James Wilby
Jonny Lee Miller
Stuart Bunce

Kleur, 105 minuten

Distributie
Argus/RCV Film Distribution
Te zien
vanaf 15 juli

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


R

R U THERE
R.W. FASSBINDER COLLECTIE I & II
RABAT
RABBIT HOLE
RABBIT ON THE MOON
RABBIT-PROOF FENCE
Race
RACHEL GETTING MARRIED
RACING STRIPES
RADELOOS
RADIOLAND MURDERS
LA RAFLE.
THE RAGE: CARRIE 2
The Raid
The Raid 2
The Railway Man
RAIN DOGS
THE RAINBOW WARRIORS OF WAIHEKE ISLAND
RAINING STONES
RAISE YOUR VOICE
RAISING CAIN
RAISING HELEN
THE RAMEN GIRL
Ramon en het Paard van Sinterklaas
Rams
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)
RANDOM HEARTS
RANGO
Rânia
RANSOM
RAPA-NUI
RAPID FIRE
RAPUNZEL
RASPUTIN
THE RAT PACK
RAT RACE
RATATOUILLE
RATCATCHER
Ratchet & Clank
RATJETOE EN DE THORNBERRY'S: BIJ DE BEESTEN AF
RATJETOE — DE RUGRATS FILM
Die Räuberin
The Raven
RAVENOUS
Raw
RAY
Razend
THE READER (Stephen Daldry over)
THE REAL BLONDE
THE REAL HOWARD SPITZ
Real Steel
Réalité
Reality
REALITY BITES
THE REAPING
REAR WINDOW
Reasonable Doubt
REBECCA
Rebelle
Rebels
REBELS OF THE NEON GOD
Rebelse stad
THE REBIRTH
THE REBOUND
THE RECKONING
RECLAIM YOUR BRAIN (FREE RAINER)
RECONSTRUCTION
RECOUNT
THE RECRUIT
RECYCLE
RED
Red 2
RED BEADS
RED CORNER
RED DRAGON
RED DUST
RED EYE
RED HOT
Red Lights
RED PLANET
RED RIDING HOOD
RED RIDING-TRILOGIE
RED ROAD
RED ROCK WEST
THE RED SHOES
THE RED STUFF
The Red Turtle
THE RED VIOLIN
REDACTED
REDS
LE REFUGE
Refugiado
REGARDE LA MER
REGENERATION
Het regent gehaktballen 2
HET REGENT GEHAKTBALLEN 3D
Regilaul
La región salvaje
Regression
LES REGRETS
REIGN OF ASSASSINS
REIGN OF FIRE
REINDEER GAMES
LA REINE MARGOT
DIE REISE NACH KAFIRISTAN
RELAX... IT'S JUST SEX!
THE RELIC
La religieuse
RELIGULOUS
Remainder
THE REMAINS OF THE DAY
REMBRANDT
REMBRANDT'S J'ACCUSE
Remember
REMEMBER ME
REMEMBER THE TITANS
RENAISSANCE
LES RENDEZ-VOUS DE PARIS
RENDITION
Renesse
RENO 911!: MIAMI
Renoir
RENT-A-FRIEND
Réparer les vivants
The Repentant (El Taaib)
THE REPLACEMENT KILLERS
REPO MEN
REPRISE
REQUIEM
REQUIEM FOR A DREAM
RESCUE DAWN
RESERVATION ROAD
RESERVOIR DOGS
THE RESIDENT
RESIDENT EVIL
RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D
RESIDENT EVIL: APOCALYPSE
RESIDENT EVIL: EXTINCTION
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: The Final Chapter
RESISTANCE
La résistance de l'air
RESPIRO
RESSOURCES HUMAINES
Rester vertical
Restless
RESTORATION
RESURRECTION MAN
Retour à Ithaque
Retour en Bourgogne
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)
RETURN OF THE JEDI
RETURN TO HANSALA
Return to Homs (IDFA)
RETURN TO ME
RETURN TO PARADISE
De reünie
The Reunion
REVANCHE
REVELATION
The Revenant
Revenge of the Green Dragons
REVENGER'S TRAGEDY
THE REVENGERS' COMEDIES
REVISION: APOCALYPSE 2
REVOLUTIONARY ROAD
The Rewrite
REX GILDO, DE VAL VAN EEN SCHLAGERKONING
REYKJAVIK-ROTTERDAM
Rhino Season
RHYTHM IS IT
RICHARD III
RICHIE RICH
RICHTING ENGELAND
RICHTING WEST
Ricki and the Flash
RICKY
Riddick
Ride Along
Ride Along 2
RIDE WITH THE DEVIL
RIDICULE
RIDING ALONE FOR THOUSANDS OF MILES
RIDING GIANTS
RIEN À DÉCLARER
RIEN À FAIRE
DE RIETFLUIT
RIFF RAFF
RIGHTEOUS KILL
THE RING
THE RING 2
THE RINGMASTER
Rings
RINGU/RING
RIO
Rio 2
RIO, EEN DAG IN AUGUSTUS CAMPO GRANDE — CENTRAL DO BRASIL
Rio: I Love You
The Riot Club
Riphagen
RIPLEY'S GAME
Ripper Street
Rise of the Guardians
Rise of the Planet of the Apes
Risen
RISING SUN
Risk
RIT OVER DE GRENS
THE RITE
THE RIVER
A RIVER RUNS THROUGH IT
THE RIVER WILD
DE RIVIER OKKERVIL
RIVIERA HOTEL
RIZE
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE
THE ROAD
THE ROAD (DE WEG)
THE ROAD HOME
Road North
THE ROAD TO ELDORADO
THE ROAD TO GUANTANAMO
ROAD TO PERDITION
THE ROAD TO WELLVILLE
ROAD TRIP
ROADRACERS
ROADS TO KOKTEBEL
ROB ROY
Rob the Mob
UNE ROBE D'ÉTÉ
Roberto Succo
ROBIN HOOD
ROBIN HOOD, MEN IN TIGHTS
Robinson Crusoe
Robocop
Robot & Frank
ROBOTS
ROCCO E I SUOI FRATELLI
THE ROCK
Rock 'n Roll
Rock of Ages
ROCK STAR
ROCK'N ROLL JUNKIE
ROCKNROLLA
ROCKY BALBOA
HET RODE KORENVELD
Rodin
ROGUE ASSASSIN
Rogue One — A Star Wars Story
ROGUE TRADER
Rokjesdag
ROLE MODELS
ROMANCE
ROMANCE & CIGARETTES
ROMANCE DE VALENTÍA — ONLY THE BRAVE
ROMANZO CRIMINALE
ROMASANTA
ROMEO IS BLEEDING
ROMEO MUST DIE
ROMPER STOMPER
ROMY & MICHELE'S HIGH SCHOOL REUNION
Ron Goossens, Low-Budget Stuntman
Ronal The Barbarian
RONIN
ROOKSPOREN
Room
Room 514
ROOS REBERGEN — "WEET IK NIET ZO GOED..."
ROPE
ROSAS DANST ROSAS
LES ROSEAUX SAUVAGES
ROSENSTRASSE
ROSETTA
ROSIE: THE DEVIL IN MY HEAD
ROSINE
ROTVOS
ROUGH MAGIC
Rough Night (Girls Night Out)
THE ROUND UP
ROUNDERS
LA ROUTE
ROUTE IRISH
The Rover
A Royal Affair
A Royal Night Out
THE ROYAL TENENBAUMS
RR
RUBBER
RUBY & QUENTIN
Ruby Sparks
RUDO Y CURSI
RUDYARD KIPLING'S THE JUNGLE BOOK
RUGRATS IN PARIS
RUHR
THE RUINS
THE RULES OF ATTRACTION
RULES OF ENGAGEMENT
The Rum Diary
RUMBA
RUMBLE IN THE BRONX
RUMOR HAS IT...
Run All Night
Run and Jump
RUN, FAT BOY, RUN
RUNAWAY BRIDE
THE RUNAWAY JURY
THE RUNAWAYS
RUNDSKOP
The Runner
Runner, Runner
RUNNING SCARED
Rush
RUSH HOUR
RUSH HOUR 2
RUSH HOUR 3
RUSHMORE
DE RUSLUI
RUSSIAN ARK
Ruth & Alex