Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Eenzaam en gelukkig? De triomferende mens en zijn gebreken

THE RED STUFF

Nederland, 1999 | Leo de Boer
In de documentaire The red stuff zijn de begindagen van de Russische ruimtevaarders in kaart gebracht. De soms knullige gang van zaken bij hun voorbereidingen blijkt de heroïek van deze twintigste-eeuwse ontdekkingsreizigers alleen maar te versterken.

'De verovering van het heelal begon op 4 oktober 1957', kopte een krant destijds. De lancering van de eerste kunstmaan Spoetnik betekende inderdaad een eerste stap in de ruimte, wat zou leiden tot de maanlanding, de Voyager I & II die langs Saturnus en Neptunus scheerden, de Pathfinder op Mars en de ijzingwekkende stilte van de Polar Lander. 'Crisis in Marsonderzoek', kopte NRC Handelsblad recent.
De computergestuurde robots mogen dan wat minder tot de verbeelding spreken dan het hondje Laika en Neil Armstrong, feit is wel dat zij de Star trek-filosofie 'to boldly go where no man has gone before' verwezenlijkt hebben. De Russen die dit mede mogelijk hebben gemaakt door als allereerste buiten de dampkring te treden, zijn het onderwerp van de documentaire The red stuff, onder regie van Leo de Boer (De Ruslui, Engelen des doods). De titel is een knipoog naar The right stuff, die prachtige film over de Amerikaanse piloten die werden geronseld om plaats te nemen in de imposante raketten. De 'space race' was in volle gang, en ook de Russen voegden een mijlpaal aan de geschiedenis van de mensheid toe door Yuri Gagarin en Gherman Titov in 1961 de ruimte in te schieten. The red stuff brengt deze begindagen in kaart en daarbij wordt vooral de heroïek die om de kosmonauten heenhangt onder de loep genomen.

Hamers
De Koude Oorlog woedde en de communistische propagandamachine draaide op volle toeren, zodat de prille ruimtevaart niet alleen maar ging over de eerste mens in de kosmos, maar vooral welke nationaliteit deze had.
Als helden werden de Russische mannen binnengehaald, en helden zijn het gebleven, ook na het zien van The red stuff. Terwijl de documentaire toch duidelijk maakt dat de gang van zaken in het Cosmodrome, de lanceerplaats in Kazachstan, veel te wensen overliet. De piloten wisten eigenlijk niet precies waar ze aan begonnen, blijkt uit de nuchter vertelde, maar soms ontluisterende verhalen van de gepensioneerde kosmonauten.
Eén piloot legde vroegtijdig het loodje, doordat hij levend verbrandde in een isolatieruimte, waar men twee weken zonder licht en geluid werd opgesloten. Een andere kosmonaut stortte ter aarde omdat de parachute niet werkte en het hitteschild niet tegen de wrijving bestand was. Een collega legt uit dat er een code bestond waarbij gemeld werd dat iemand zich 'uitmuntend' voelde (wat 'goed' betekende) of dat iemand zich 'goed' voelde (wat 'slecht' betekende). De kosmonaut die tot as was verbrand voelde zich 'onwel', zo werd gerapporteerd. Na het ongeluk werd het hitteschild dikker gemaakt en de parachute vergroot, maar de container bleef even klein, zodat de parachute er met houten hamers in moest worden gestampt.

Aardrijkskunde
De imposante standbeelden van de ruimtevaarders en hun rijen medailles zijn het gevolg van een mentaliteit die door een gedragen Russisch loflied treffend wordt samengevat: 'Een piloot heeft maar één droom: hoger, hoger.' Maar wat zagen en voelden de kosmonauten als ze zo hoog om de aarde cirkelden? Nuchterheid blijkt troef bij deze mannen. Een vrouw verbaast zich ook over het gebrek aan gevoel in het dagboek van haar man: 'De kosmos is een goede plek om aardrijkskunde te leren', luidt het sobere advies aan zijn kinderen. Anderen noemen de stilte van de ruimte waarin je je eigen hartslag hoort en de verbazing over die kleine blauwe planeet waar je in 90 minuten omheen vliegt. Geen spiritualiteit, geen gefilosofeer over onze grootheidswaan, geen kritiek op onze antropocentrische opvattingen; ruimtereizen is tenslotte een triomf van de menselijke inventiviteit. De documentaire relativeert de technische hoogstandjes wel, maar voegt verder weinig meer toe dan verhalen uit de oude doos, hoe prachtig die ook mogen zijn. Verwacht dan ook geen visie op de toekomst van de ruimtevaart.
The red stuff bevat nogal wat saaie 'talking heads', die in hun kamer omringd door parafernalia zijn gefilmd. Hun verhalen worden vaak doorsneden met animaties en schitterend archiefmateriaal — Leo de Boer heeft dan ook een dankbaar onderwerp bij de horens genomen. Ruimtereizen laat menig hart sneller kloppen en de wetenschap dat er werkelijk mensen onze planeet van een afstand hebben gezien, en eenzaam in de totale leegte hebben rondgezweefd, blijft een ongelooflijk indrukwekkend idee. In een verwante documentaire, The other side of the moon, vertellen Apollo-vaarders over hun ervaringen op weg naar de maan en de soms desastreuze gevolgen die hun reis had na terugkeer op aarde. Deze mannen en hun verhalen begonnen te leven, net als de MIR-kosmonaut uit de psychedelische documentaire Out of the present. The red stuff blijft daarentegen nogal statisch, wat in schril contrast staat met het onderwerp.

Mariska Graveland



top
THE RED STUFF

Januari 2000 #207

Productie
Pieter van Huystee
Regie en scenario
Leo de Boer
Camera
Peter Brugman
Montage
Berenike Rozgonyi
Geluid
Jac Vleeshouwers
Muziek
Micha Molthoff

Kleur en zwart-wit, 78 minuten

Distributie
Public Film
Te zien
vanaf 6 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


R

R U THERE
R.W. FASSBINDER COLLECTIE I & II
RABAT
RABBIT HOLE
RABBIT ON THE MOON
RABBIT-PROOF FENCE
Race
RACHEL GETTING MARRIED
RACING STRIPES
RADELOOS
RADIOLAND MURDERS
LA RAFLE.
THE RAGE: CARRIE 2
The Raid
The Raid 2
The Railway Man
RAIN DOGS
THE RAINBOW WARRIORS OF WAIHEKE ISLAND
RAINING STONES
RAISE YOUR VOICE
RAISING CAIN
RAISING HELEN
THE RAMEN GIRL
Ramon en het Paard van Sinterklaas
Rams
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)
RANDOM HEARTS
RANGO
Rânia
RANSOM
RAPA-NUI
RAPID FIRE
RAPUNZEL
RASPUTIN
THE RAT PACK
RAT RACE
RATATOUILLE
RATCATCHER
Ratchet & Clank
RATJETOE EN DE THORNBERRY'S: BIJ DE BEESTEN AF
RATJETOE — DE RUGRATS FILM
Die Räuberin
The Raven
RAVENOUS
Raw
RAY
Razend
THE READER (Stephen Daldry over)
THE REAL BLONDE
THE REAL HOWARD SPITZ
Real Steel
Réalité
Reality
REALITY BITES
THE REAPING
REAR WINDOW
Reasonable Doubt
REBECCA
Rebelle
Rebels
REBELS OF THE NEON GOD
Rebelse stad
THE REBIRTH
THE REBOUND
THE RECKONING
RECLAIM YOUR BRAIN (FREE RAINER)
RECONSTRUCTION
RECOUNT
THE RECRUIT
RECYCLE
RED
Red 2
RED BEADS
RED CORNER
RED DRAGON
RED DUST
RED EYE
RED HOT
Red Lights
RED PLANET
RED RIDING HOOD
RED RIDING-TRILOGIE
RED ROAD
RED ROCK WEST
THE RED SHOES
THE RED STUFF
The Red Turtle
THE RED VIOLIN
REDACTED
REDS
LE REFUGE
Refugiado
REGARDE LA MER
REGENERATION
Het regent gehaktballen 2
HET REGENT GEHAKTBALLEN 3D
Regilaul
Regression
LES REGRETS
REIGN OF ASSASSINS
REIGN OF FIRE
REINDEER GAMES
LA REINE MARGOT
DIE REISE NACH KAFIRISTAN
RELAX... IT'S JUST SEX!
THE RELIC
La religieuse
RELIGULOUS
Remainder
THE REMAINS OF THE DAY
REMBRANDT
REMBRANDT'S J'ACCUSE
Remember
REMEMBER ME
REMEMBER THE TITANS
RENAISSANCE
LES RENDEZ-VOUS DE PARIS
RENDITION
Renesse
RENO 911!: MIAMI
Renoir
RENT-A-FRIEND
Réparer les vivants
The Repentant (El Taaib)
THE REPLACEMENT KILLERS
REPO MEN
REPRISE
REQUIEM
REQUIEM FOR A DREAM
RESCUE DAWN
RESERVATION ROAD
RESERVOIR DOGS
THE RESIDENT
RESIDENT EVIL
RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D
RESIDENT EVIL: APOCALYPSE
RESIDENT EVIL: EXTINCTION
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: The Final Chapter
RESISTANCE
La résistance de l'air
RESPIRO
RESSOURCES HUMAINES
Rester vertical
Restless
RESTORATION
RESURRECTION MAN
Retour à Ithaque
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)
RETURN OF THE JEDI
RETURN TO HANSALA
Return to Homs (IDFA)
RETURN TO ME
RETURN TO PARADISE
De reünie
The Reunion
REVANCHE
REVELATION
The Revenant
Revenge of the Green Dragons
REVENGER'S TRAGEDY
THE REVENGERS' COMEDIES
REVISION: APOCALYPSE 2
REVOLUTIONARY ROAD
The Rewrite
REX GILDO, DE VAL VAN EEN SCHLAGERKONING
REYKJAVIK-ROTTERDAM
Rhino Season
RHYTHM IS IT
RICHARD III
RICHIE RICH
RICHTING ENGELAND
RICHTING WEST
Ricki and the Flash
RICKY
Riddick
Ride Along
Ride Along 2
RIDE WITH THE DEVIL
RIDICULE
RIDING ALONE FOR THOUSANDS OF MILES
RIDING GIANTS
RIEN À DÉCLARER
RIEN À FAIRE
DE RIETFLUIT
RIFF RAFF
RIGHTEOUS KILL
THE RING
THE RING 2
THE RINGMASTER
Rings
RINGU/RING
RIO
Rio 2
RIO, EEN DAG IN AUGUSTUS CAMPO GRANDE — CENTRAL DO BRASIL
Rio: I Love You
The Riot Club
Riphagen
RIPLEY'S GAME
Ripper Street
Rise of the Guardians
Rise of the Planet of the Apes
Risen
RISING SUN
RIT OVER DE GRENS
THE RITE
THE RIVER
A RIVER RUNS THROUGH IT
THE RIVER WILD
DE RIVIER OKKERVIL
RIVIERA HOTEL
RIZE
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE
THE ROAD
THE ROAD (DE WEG)
THE ROAD HOME
Road North
THE ROAD TO ELDORADO
THE ROAD TO GUANTANAMO
ROAD TO PERDITION
THE ROAD TO WELLVILLE
ROAD TRIP
ROADRACERS
ROADS TO KOKTEBEL
ROB ROY
Rob the Mob
UNE ROBE D'ÉTÉ
Roberto Succo
ROBIN HOOD
ROBIN HOOD, MEN IN TIGHTS
Robinson Crusoe
Robocop
Robot & Frank
ROBOTS
ROCCO E I SUOI FRATELLI
THE ROCK
Rock of Ages
ROCK STAR
ROCK'N ROLL JUNKIE
ROCKNROLLA
ROCKY BALBOA
HET RODE KORENVELD
ROGUE ASSASSIN
Rogue One — A Star Wars Story
ROGUE TRADER
Rokjesdag
ROLE MODELS
ROMANCE
ROMANCE & CIGARETTES
ROMANCE DE VALENTÍA — ONLY THE BRAVE
ROMANZO CRIMINALE
ROMASANTA
ROMEO IS BLEEDING
ROMEO MUST DIE
ROMPER STOMPER
ROMY & MICHELE'S HIGH SCHOOL REUNION
Ron Goossens, Low-Budget Stuntman
Ronal The Barbarian
RONIN
ROOKSPOREN
Room
Room 514
ROOS REBERGEN — "WEET IK NIET ZO GOED..."
ROPE
ROSAS DANST ROSAS
LES ROSEAUX SAUVAGES
ROSENSTRASSE
ROSETTA
ROSIE: THE DEVIL IN MY HEAD
ROSINE
ROTVOS
ROUGH MAGIC
THE ROUND UP
ROUNDERS
LA ROUTE
ROUTE IRISH
The Rover
A Royal Affair
A Royal Night Out
THE ROYAL TENENBAUMS
RR
RUBBER
RUBY & QUENTIN
Ruby Sparks
RUDO Y CURSI
RUDYARD KIPLING'S THE JUNGLE BOOK
RUGRATS IN PARIS
RUHR
THE RUINS
THE RULES OF ATTRACTION
RULES OF ENGAGEMENT
The Rum Diary
RUMBA
RUMBLE IN THE BRONX
RUMOR HAS IT...
Run All Night
Run and Jump
RUN, FAT BOY, RUN
RUNAWAY BRIDE
THE RUNAWAY JURY
THE RUNAWAYS
RUNDSKOP
The Runner
Runner, Runner
RUNNING SCARED
Rush
RUSH HOUR
RUSH HOUR 2
RUSH HOUR 3
RUSHMORE
DE RUSLUI
RUSSIAN ARK
Ruth & Alex